İngiltere HMRC P85 Formu Türkiye’de Vergi Mukimliğini Değiştirir mi? GVK 3–6 ve Anlaşma m.4

Kısa ve net cevap

İngiltere’den Türkiye’ye taşınırken HMRC’ye P85 verilmesi, Türkiye’de vergi mukimliğinin kendiliğinden değiştiği veya bir vergi yükümlülüğünün sona erdiği anlamına gelmez. P85, Birleşik Krallık’taki ücret vergisi bildirim ve iadesiyle ilgili bir işlemdir. Türkiye’de tam veya dar mükellefiyet 193 sayılı GVK m.3–6’ya; iki ülkede birden mukimlik bulunursa anlaşmanın 4. maddesindeki bağlantı sırasına göre değerlendirilir.

Kısa Özet

HMRC P85 formunun gerçek amacı nedir?

Birleşik Krallık Vergi İdaresi HMRC’nin P85 formu, İngiltere’den ayrılan veya ayrılmayı planlayan bir kişinin Birleşik Krallık ücret gelirleri üzerinden ödediği verginin düzeltilmesi ve uygun durumda iadesi için kullandığı bildirim araçlarından biridir. GOV.UK rehberi formun özellikle Birleşik Krallık’ta yaşayıp çalıştıktan sonra ayrılan, geri dönmeyebilen veya yurt dışında tam zamanlı çalışacak kişiler için düzenlendiğini açıklar. Bu işlem Türk Gelir İdaresi tarafından düzenlenmiş mukimlik belgesi değildir.

Dolayısıyla “P85 formumu HMRC’ye gönderdim; Türkiye’de otomatik olarak dar mükellef oldum” sonucuna gidilemez. Aynı şekilde P85 vermemek, kişinin Türkiye’de hiçbir vergi yükümlülüğü bulunmadığını göstermez. Birleşik Krallık’ın idari bildirim süreci, kişinin hangi ülkede ve hangi dönemde vergi mukimi olduğuna ilişkin hukukî değerlendirmeden ayrı ele alınmalıdır.

P85, HMRC Certificate of Residence belgesi değildir

HMRC Certificate of Residence (CoR), belirli koşullar altında Birleşik Krallık’ta vergi mukimliğinin diğer ülke makamlarına gösterilmesi amacıyla düzenlenen farklı bir belgedir. P85 ise ülke dışına taşınma ve Birleşik Krallık gelir vergisinin düzeltilmesine yönelik başvuru ve bildirim sürecidir. Her ikisinin HMRC tarafından yürütülmesi belgelerin ispat konusu ve hukukî etkisinin aynı olduğunu göstermez.

Türkiye’de İngiltere mukimi olduğunu ileri sürerek çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasından yararlanmak isteyen kişinin P85 çıktısını doğrudan CoR belgesi yerine kullanması doğru değildir. Önce ilgili gelir dönemi ve anlaşmanın hangi maddesine dayanıldığı belirlenir; sonra gerçekten mukimlik tespiti için gerekli resmî belgeler temin edilir. P85’nin üzerinde yazan ayrılış tarihi, Türk hukukundaki yerleşme veya yabancı mukimlik koşullarını tek başına çözmez.

193 sayılı GVK m.3: Türkiye’de tam mükellefiyet

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.3, Türkiye’de yerleşmiş gerçek kişilerin Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergilendirilmelerine ilişkin temel hükmü içerir. Aynı maddede kamu kurumları veya merkezi Türkiye’de bulunan teşekküllere bağlı olarak görevle yurt dışında oturan belirli Türk vatandaşları hakkında özel düzenleme bulunmaktadır. Dolayısıyla Türkiye’ye dönüş yapan kişinin hangi gelirlerinin beyan kapsamına girdiği, önce kanundaki mükellefiyet statüsü belirlenmeden söylenemez.

Birleşik Krallık’tan ödenmeye devam eden ücret, kira, faiz, emeklilik veya şirket kâr payı bulunduğunda gelir unsurunun niteliği ayrıca belirlenir. Tam mükellefiyet kuralının genel kapsamına ilişkin bu açıklama, bütün gelirin koşulsuz aynı şekilde vergilendirileceği anlamına gelmez; çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması ve iç hukuktaki istisnalar ilgili gelir için ayrıca uygulanır. İlk tespit kişinin yerleşme statüsüdür.

GVK m.4/1: İkametgâh Türkiye’deyse

GVK m.4’ün birinci bendi, ikametgâhı Türkiye’de bulunan kişileri Türkiye’de yerleşmiş sayar ve ikametgâhı Türk Medenî Kanunu m.19 ve devamındaki yerleşim yeri kurallarına bağlar. Bu nedenle bir kişinin Türkiye’de yerleşme statüsü yalnız kaç gün kaldığına dayandırılamaz. Kalıcı hayat merkezi ve ikametgâh bakımından kanunun aradığı bağlantı ayrıca ele alınır.

İngiltere’den Mersin’e ev ve aile düzeniyle kalıcı olarak taşınmış bir kişinin P85 formunda hâlen İngiliz adresi bulunması, Türk ikametgâhının hukukî değerlendirmesini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Aksine Türkiye’ye kısa ziyaret için gelen kişinin Türk vatandaşı olması da ikametgâhının her durumda Türkiye’de olduğu sonucunu doğurmaz. Nüfus adres kaydı, konut kullanımı, aile ve iş ilişkileri gibi somut veriler belgeyle incelenmelidir.

GVK m.4/2: Bir takvim yılında altı aydan fazla oturma

GVK m.4’ün ikinci bendi, bir takvim yılı içinde Türkiye’de devamlı olarak altı aydan fazla oturanları Türkiye’de yerleşmiş sayar; geçici ayrılmaların oturma süresini kesmeyeceğini de açıkça belirtir. Bu kuralı “Türkiye’de 183 gün kalan herkes koşulsuz ve bütün durumlarda aynı vergi sonucuna tabidir” şeklinde sadeleştirmek eksik olur. GVK m.5’te kanunun aradığı belirli geçici kalışlar için istisnai haller ayrıca sayılmıştır.

İngiltere’den Türkiye’ye dönüşün tarihi, bu nedenle pasaport ve giriş-çıkış kayıtlarıyla takip edilmelidir. Örneğin Ekim ayında dönüş yapan kişi için yalnız üç aylık kalan dönem değil, o takvim yılındaki önceki Türkiye ziyaretleri de ayrı incelenmelidir. Bir yılın içinde altı aydan fazla oturma ile gelecek takvim yılındaki farklı durumlar ayrı değerlendirilir.

GVK m.5: Altı ay kuralının istisnaları

GVK m.5, belirli ve geçici görev veya iş için Türkiye’ye gelen yabancı uzman ve benzeri kişilerle tahsil, tedavi, istirahat veya seyahat amacıyla gelen yabancılar ve elde olmayan sebeplerle Türkiye’de kalmaya zorlananlar bakımından yerleşmiş sayılmama hallerini düzenler. Bu istisnalar kanunun belirlediği kişiler ve olgulara ilişkindir; herkes için serbest bir “altı aydan fazla kalıp yine dar mükellef olma” tercihi oluşturmaz.

Birleşik Krallık vatandaşı bir kişinin Türkiye’de uzun süre tedavi görmesiyle İngiltere’den kesin dönüş yapıp burada sürekli işe başlaması aynı hukuki durum değildir. Ayrıca sırf yabancı pasaport bulunması GVK m.5’in tüm şartlarının yerine geldiğini kanıtlamaz. Mükellefiyet incelemesinde seyahat amacı ve kalışın mahiyeti kanun maddesiyle eşleştirilir.

GVK m.6: Dar mükellefiyet ve Türkiye kaynaklı gelir

GVK m.6, Türkiye’de yerleşmiş olmayan gerçek kişilerin yalnız Türkiye’de elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirileceğini düzenler. Birleşik Krallık’ta uzun süredir yaşayan ve Türkiye’de ikametgâhı olmayan Türk vatandaşı için dar mükellefiyet durumu ayrıca değerlendirilir. Ancak P85 göndermek, Türkiye’deki kira geliri, taşınmaz satışı veya diğer Türkiye kaynaklı gelirlerin otomatik vergi dışı kaldığını göstermez.

Türkiye’deki kiralık daire, banka hesabı, iş ortaklığı veya işyeri varsa her gelir unsurunun vergi kaynağı ve varsa beyan yükümlülüğü ayrı araştırılır. Türk ve İngiliz vergi kuralları çerçevesinde beyan edilmesi gereken gelir türleri değişebilir. Dar mükellefiyet Türkiye ile hiç vergi bağı bulunmadığı anlamına gelmez; yalnız vergilendirme alanının kanunî sınırlanmasına ilişkindir.

İngiltere’nin vergi yılı ile Türkiye’nin takvim yılı farklıdır

İngiltere bireysel gelir vergisi yılı normalde 6 Nisan’da başlar ve sonraki yılın 5 Nisan’ında sona erer. Türkiye’de GVK m.4/2 yerleşme değerlendirmesi ise bir takvim yılı içindeki oturma süresine işaret eder. Bu farklılık, göç tarihindeki günlerin ve gelirlerin iki ayrı dönem çizelgesinde tutulmasını gerektirir. İngiliz P85 başvurusunun bağlı olduğu vergi dönemi, Türk takvim yılıyla tam olarak örtüşmez.

Örneğin Eylül ayındaki taşınma, İngiltere’de aynı vergi yılının içinde; Türkiye’de takvim yılının son dört ayı içinde olabilir. Gün sayısını iki ülkenin dönemleri karıştırılarak hesaplamak yanlış sonuç doğurur. Uçuş ve giriş çıkış kayıtları bir çizelgede, HMRC ücret ve vergi dönemi diğerinde, Türk gelir dönemleri üçüncü çizelgede tutulmalıdır.

UK Statutory Residence Test, Türk GVK m.4 ile aynı değildir

Birleşik Krallık’ta bireyin vergi mukimliği, HMRC’nin Statutory Residence Test (SRT) kuralları çerçevesinde belirlenir. İngiliz testinde otomatik mukimlik veya mukim olmama şartları, bağlar, çalışma durumu ve gün sayısı önem taşır. Türk GVK m.4’teki ikametgâh ve takvim yılı içinde altı aydan fazla oturma bağlantıları bu İngiliz testinin bire bir kopyası değildir.

P85 formunu gönderen kişi SRT sonucunda yine belirli bir dönemde Birleşik Krallık mukimi olabilir. SRT sonucunun ne olduğu, P85 başvurusunun kabul edilip edilmediği ve İngiliz kaynaklı gelirlerin nasıl vergilendirildiği ayrı belirlenmelidir. İngiliz başvurunun “tax refund” ihtimalinden Türk hukukunda mukimlik statüsü hakkında kesin hüküm üretmek doğru değildir.

P85 başvurusu için P45 belgesi ne işe yarar?

HMRC, P85 başvurusundan önce P45 belgesindeki işten ayrılan çalışan bilgilerine bakılmasını önerir. P45, Birleşik Krallık’ta iş ilişkisinin sona ermesiyle ilgili ücret ve kesinti bilgilerini içerir. İngiltere’de ücretli çalışmayı bırakıp Türkiye’ye taşınan kişi için P45, İngiliz vergi iadesinin hesaplanmasında yararlı olabilir. Ancak P45, Türkiye’deki yerleşim yeri veya vergi mukimliği hakkında Türk makamınca düzenlenmiş karar değildir.

P45 eksikse HMRC’nin resmî rehberi bunun nedeninin bildirilmesini öngörür. Kişi aynı İngiliz işvereni için Türkiye’den çalışmaya devam ediyorsa işten ayrılma belgesinin yokluğu başvurunun niteliğini etkileyebilir. Bu durumda ücretin hangi ülkede ifa edilen işten kaynaklandığı, sosyal güvenlik bağlantısı ve anlaşma maddeleri ayrıca araştırılır. P45 ile P85 aynı belge sayılmaz.

Self Assessment veriliyorsa P85’in rolü

GOV.UK P85 rehberi, kişinin Birleşik Krallık’tan ayrıldığı vergi yılına ilişkin Self Assessment vergi beyannamesi sunması halinde genellikle P85 doldurmasına gerek olmadığını açıklar. Vergi mukimliği ve ayrılış bilgileri bazı durumlarda vergi beyannamesinin ilgili ikamet bölümünden, örneğin SA109 aracılığıyla bildirilir. HMRC’nin özel talimatları veya yurt dışında tam zamanlı çalışma gibi belirli haller ayrı değerlendirilmelidir.

Bu nedenle “İngiltere’den ayrılan herkes mutlaka P85 göndermelidir” cümlesi resmî rehberle uyumlu değildir. Serbest meslek geliri, kira ve yatırım kazancı bulunan kişiyle yalnız PAYE sisteminden ücret alan kişinin bildirim yolu farklılaşabilir. Öncelikle hangi İngiliz beyan sistemi içinde bulunulduğu tespit edilir; ardından Türkiye’ye taşınma tarihi ve Türk mükellefiyet statüsü ayrı değerlendirilir.

Türkiye–İngiltere vergi anlaşması m.4: Çift mukimlik

Türkiye ile Birleşik Krallık arasındaki çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasının 4. maddesi, anlaşma bakımından mukim kavramını ve iki ülkede de mukim sayılan gerçek kişiler için bağlama sırasını düzenler. Kişi her iki devlet iç hukukuna göre mukim kabul ediliyorsa önce devamlı kullanabileceği evin bulunduğu devlete bakılır; iki ülkede de ev varsa kişisel ve ekonomik ilişkilerin daha yakın olduğu devlet, yani hayati menfaatlerin merkezi değerlendirilir.

Bu bağlantılarla sonuca ulaşılamıyorsa mutat oturma ve vatandaşlık gibi sonraki aşamalar gündeme gelir; son aşamada yetkili makamların karşılıklı anlaşma yolu söz konusu olabilir. Bu sıralama, P85 formundaki işaretlemelerle otomatik çözülen idari tablo değildir. Anlaşma m.4, iç hukuk statüsünü belirlemekten farklı olarak anlaşma hükümlerinin uygulanmasında çift mukimlik sorununu çözmeye yöneliktir.

Anlaşma m.4/2-a: Devamlı kullanılabilir ev incelemesi

Türkiye–Birleşik Krallık vergi anlaşması m.4/2-a kapsamında devamlı olarak kullanabileceği bir evin bulunması ilk bağlantılardan biridir. Türkiye’de tapulu ev bulunması önemlidir; fakat evin sürekli olarak kişinin kullanımına hazır olup olmadığı ve İngiltere’de de böyle bir ev bulunup bulunmadığı ayrı değerlendirilmelidir. Kiracısı bulunan Türk dairesiyle kişinin her an yerleşebildiği konut aynı kullanım koşullarında olmayabilir.

Bu maddeyi tapu sahipliği ile eşitlemek eksik olur. Ev kira sözleşmeleri, fiilî kullanım, aile yaşamı ve konutun erişilebilirliği gibi somut veriler incelenir. İngiltere’deki evin satış ilanına çıkarılması, yeni kira sözleşmesi veya çocukların okula kaydı delil niteliğinde olabilir. Hiçbir tek belge hayati menfaatlerin merkezini kendiliğinden ve tartışmasız belirlemez.

Hayati menfaatlerin merkezi: Yalnız banka hesabı değildir

İki devlette de sürekli kullanılabilir ev varsa anlaşma m.4/2-a kişisel ve ekonomik ilişkilerin daha yakın olduğu devleti, diğer ifadeyle hayati menfaatlerin merkezini esas alır. İşyeri, aile, düzenli yaşam, ekonomik faaliyet, sosyal bağlar ve malvarlığıyla ilişki birlikte ele alınır. Bir kişinin Türkiye’de banka hesabı açması ya da İngiltere’de bir otomobil bırakması tek başına bu merkezin değiştiğini göstermez.

İngiltere’den taşınan avukat, işletmeci veya ücretli çalışan için iş faaliyetinin sürdürüldüğü yer, aile bireylerinin yaşam merkezi ve ekonomik bağların hangi ülkede yoğunlaştığı ayrı dosyalanmalıdır. Hukukî değerlendirme bu olgulara dayanır; internetten indirilen P85 örnek çıktısına bağlı otomatik sonuçlar vergi ihtilafında güvenli delil sunumu oluşturmaz.

İngiltere’de konut bırakıldıysa P85 yine verilebilir mi?

GOV.UK rehberi P85 başvurusunda kişinin İngiltere’de hâlen bir evi bulunup bulunmadığının bildirilmesini ister. Bu soru rastlantısal değildir; İngiltere vergi mukimliği ve ayrılışla ilişkili gerçek yaşam bağları için önemlidir. İngiltere’de evin bulunması tek başına kişinin hiç ayrılmadığını ispatlamadığı gibi, evin satılması da Türk GVK m.3 ve 4’teki bütün koşulları kendiliğinden yerine getirmez.

Ev İngiltere’de kiraya verilmişse kira geliri, İngiltere’de mukim olmayan kişinin UK kaynaklı gelirlerinin vergilendirilmesi bakımından ayrıca araştırılır. Türkiye’de yerleşmiş sayılıyorsa aynı gelirin Türkiye’deki durumu ve anlaşma hükümleri ayrıca değerlendirilir. P85’in başlıca görevi bu gelir türlerinin hepsini hukuken tasfiye etmek değildir.

İngiltere’de ücret alınmaya devam edilmesi

Bir kişi Mersin’e taşındıktan sonra Londra’daki işverenin bordrosunda kalabilir. HMRC’nin ayrılış rehberi, maaşın İngiltere’den ödenmeye devam edip etmediğinin bildirilmesini ister. Böyle bir durumda işin fiilen nerede yapıldığı, çalışanın hangi dönemde İngiltere’de bulunduğu ve işverenin hukukî durumu önem taşır. Sırf ücretin sterlin olarak İngiliz banka hesabına yatırılması çalışmanın tamamının İngiltere’de icra edildiğini kanıtlamaz.

Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasının hizmet geliri ve ücret maddesi, ilgili çalışma olgularına göre ayrıca incelenmelidir. Türkiye’ye taşındıktan sonra İngiliz işverene hizmet sunulması konusunda Türk gelir vergisi ve sosyal güvenlik yükümlülükleri birbirinden ayrı başlıklardır. P85 başvurusu bunların hepsini tek bir işlemle ortadan kaldırmaz. Bordro, çalışma takvimi ve hizmet yerinin kayıtları dosyaya konulmalıdır.

İngiltere kira ve emeklilik gelirleri

GOV.UK, Birleşik Krallık’ta mukim olmayan kişilerin de İngiltere kaynaklı belirli gelirler için vergi yükümlülüğü taşıyabileceğini açıklar. İngiltere’deki evden kira, işyeri ücretleri, bazı emeklilik ödemeleri ve faiz gibi gelirler farklı kurallara tabidir. P85 üzerinden ücret vergisi iadesi istenmesi, İngiliz kira gelirinin veya bütün emeklilik gelirlerinin her iki ülkede de vergisiz hale geldiği anlamına gelmez.

Türkiye’de GVK m.3 kapsamında tam mükellefiyet sonucu doğmuşsa yabancı gelirlerin genel kapsama girmesi konusu ayrıca değerlendirilebilir. Ancak karşılıklı anlaşma hükümlerinde her gelir türü için ayrı dağıtım veya mahsup mekanizması bulunabileceğinden tek bir vergi oranı veya genel vergi dışılık iddiası kurulmaz. Kira, emeklilik, şirket kâr payı ve ücret için ayrı hesap ve belge dosyası hazırlanmalıdır.

Türkiye’de taşınmaz ve kira geliri varsa

İngiltere’de otururken Türkiye’de kiraya verilmiş bir dairesi bulunan kişi GVK m.6 anlamında dar mükellef sayılıyorsa bile Türkiye kaynaklı kira gelirinden tamamen muaf olduğu sonucuna gidilmez. Türkiye’de yerleşme statüsü ve gelir türü doğru belirlendikten sonra kira geliri hakkında beyan, stopaj ve istisna hükümleri incelenir. Her ödeme için sabit bir oran veya tutar yazmak güncel mevzuatla doğrulanmadıkça doğru değildir.

İngiltere’den Türkiye’ye taşınıldığında kiracıyla yapılan sözleşme, tahsilatlar ve varsa döviz ödemeleri ayrı kayıt altına alınır. P85, Türkiye’deki kira tahsilatı için vergi idaresine verilen genel bir bildirim yerine geçmez. Özellikle taşınma yılındaki gelir kaynaklarının iki ayrı ülkede nasıl oluştuğu takvimlere ayrılmalıdır.

İngiliz vergisi iade edilirse Türk vergi borcu kalkar mı?

Birleşik Krallık gelir vergisinin HMRC tarafından iade edilmesi, Türkiye’de doğabilecek vergiyi kendiliğinden sona erdiren bir Türk idari kararı değildir. P85 başvurusu sonucunda alınan ödeme, İngiltere’deki ücret vergisinin düzeltilmesine yönelik olabilir. Türkiye’de tam mükellefiyet, gelir unsurunun türü, ilgili vergi anlaşması ve Türk iç hukukundaki uygulama ayrıca değerlendirilir.

Aynı gelirin iki ülkede de vergilendirilmesi söz konusu olduğunda anlaşmadaki mahsup, istisna veya diğer çifte vergilendirmeyi giderme mekanizmaları incelenmelidir. Geri ödeme belgesi, hangi dönemde İngiltere’de ne kadar vergilendirme yapıldığının delili olabilir; fakat Türk mükellefiyet statüsünün kurucu belgesi değildir. İade edilen vergiyi Türkiye’de önceden ödenmiş İngiliz vergi tutarı olarak mahsup etmek de yanlış sonuca yol açabilir.

P85’de bildirilen tarih ile Türkiye’ye taşınma tarihi uyuşmuyorsa

P85 üzerinde bildirilen tarih, kişi tarafından HMRC’ye verilen bir idari bildirim unsurudur. Türk vergi makamının yerleşim ve mükellefiyet incelemesinde ise gerçek fiilî olaylar ve kanunî bağlantılar önem taşır. Nüfus adresi, kira sözleşmesi, elektrik-su kullanımı, iş başlangıcı, yolculuk kayıtları ve diğer belgeler arasında tarih farkı varsa açıklığa kavuşturulmalıdır.

Geriye dönük olarak başka bir gün yazılıp iki ülkenin mükellefiyet sonuçlarının otomatik değişeceğini varsaymak doğru değildir. Yanlış tarih bildirildiği düşünülüyorsa ilgili HMRC düzeltme usulü ve Türkiye’de gerekli bildirim yükümlülükleri ayrıştırılır. Vergi ihtilafı başlamadan önce tek ve tutarlı bir olay takvimi oluşturulması ispat sorunlarını azaltır.

İngiltere vergisinin iadesi için P45 yoksa

HMRC’nin resmî P85 sayfası, posta yoluyla başvuru yapılacaksa P45 belgesinin bulunması halinde eklenmesini, bulunmuyorsa bunun nedeninin açıklanmasını söyler. Dolayısıyla P45’siz her başvurunun otomatik reddedileceğini ilan etmek doğru olmaz. Kişi emekli olmuş, iş ilişkisini sürdürmüş veya başka bir iş durumunda olabilir; HMRC’nin ilgili başvuru yolunda istenen bilgiler kendi şartlarına göre tamamlanır.

Türkiye bakımından ise P45 bulunmaması, kişinin GVK m.4 anlamında ikametgâhının neresi olduğunu tek başına belirlemez. İşten ayrılışın gerçek tarihi, ücret gelirinin kaynağı ve Türkiye’de işe başlama kayıtları başka belgelerle ortaya konulabilir. Vergi başvurusunu tamamlamak ile hukukî mukimlik ispatını hazırlamak aynı evrak görevi değildir.

Çifte vatandaşlıkta vergi mukimliği otomatik vatandaşlığa göre belirlenmez

Türk ve İngiliz vatandaşlığını birlikte taşıyan kişinin vergi mukimliği, tek başına hangi pasaportu kullandığına göre belirlenmez. Türkiye–Birleşik Krallık vergi anlaşması m.4/2 çift mukimlikte devamlı ev, hayati menfaatlerin merkezi ve mutat oturma gibi bağlantıları belirli sırayla değerlendirir. Vatandaşlık sonraki bağlantı aşamalarından biri olarak önem kazanabilir; fakat ilk ve tek kıstas değildir.

İngiltere’de National Insurance numarası bulunması veya Türk kimlik kartı taşınması da vergi mukimliğini tek başına kanıtlamaz. İki ülkede adres, iş ve aile bağlarını sürdüren kişilerde somut belgeler gerekir. P85 vermek, vatandaşlık bağlantısını veya anlaşmanın bağlama kurallarını değiştirip tek basamaklı otomatik vergi tercihi oluşturmaz.

Vergi incelemesine dayanıklı evrak listesi

İlk dosyada İngiltere’den taşınılan tarih, P85 başvuru nüshası ve HMRC’nin yanıtı, P45 ve gerekiyorsa P60, önceki Self Assessment belgeleri, iş sözleşmesi ve bordrolar yer almalıdır. İkinci dosyada Türkiye’ye giriş çıkışlar, nüfus ve adres kayıtları, oturulan evin hukuki durumu, işe başlama veya işyeri kayıtları bulunur. Üçüncü dosyada İngiltere ve Türkiye kaynaklı kira, mevduat, şirket payı ve diğer gelirler ayrı sınıflandırılır.

Dördüncü dosya, anlaşma m.4 uyarınca iki ülkedeki konut ve hayat merkezine ilişkin belgeleri içerir. Her belge hangi hukukî tespit için sunulduğu belirtilerek dosyalanmalıdır. HMRC’den ödeme alınması ile Türk Gelir İdaresinin vergi mukimliğine ilişkin değerlendirmesinin tamamlanması ayrı sonuçlardır. Çelişkili tarihler ve aynı gelire ait farklı belge sürümleri vergi uyuşmazlığından önce giderilmelidir.

Uygulama sırası: Önce statü, sonra gelir, sonra anlaşma

İngiltere’den dönen kişinin dosyasında ilk adım Türkiye bakımından GVK m.3–6 ve ilgili yerleşim olgularını tespit etmektir. İkinci adım HMRC’nin SRT ve P85/SA109 bildirim yoluna göre Birleşik Krallık durumunu incelemektir. Üçüncü adım, iki ülke iç hukuku mukimlik sonucu birbiriyle çakışıyorsa anlaşma m.4 bağlama sırasını uygulamaktır. Dördüncü adım, ücret, kira, emeklilik ve diğer gelir türlerini ayrı vergisel rejimlere yerleştirmektir.

Beşinci adım, HMRC iadesi, mahsup ve Türk beyan yükümlülüklerini gerçek ödeme tarihleriyle eşleştirmektir. Altıncı adım, gerektiğinde vergi idaresiyle yazışma ve uyuşmazlık yolunu kanunî süreler içinde takip etmektir. P85 formunun bütün bu işlemlerin yerine geçen evrensel vergi mukimliği sertifikası olduğu iddiasına dayanılmamalıdır.

Sık Sorulan Sorular

İlgili hukuk rehberleri

• İngiltere–Türkiye Çifte Vergilendirme Anlaşması rehberi
• HMRC Certificate of Residence ve Türkiye’de mukimlik belgesi
• İngiltere P45 ve P60 belgeleri Türk mahkemesinde
• İngiltere–Türkiye Emeklilik Anlaşması
• Yurt dışında yaşayanların Türkiye’de kira geliri
• Yabancı işverenden döviz ücret ve GVK m.23/14

Resmî kaynaklar

• HMRC – P85: Get your Income Tax right if leaving the UK
• HMRC – P85 uygulama talimatı EIM42940
• GOV.UK – Tax if you leave UK to live abroad
• GOV.UK – Tax on UK income if you live abroad
• Türkiye–Birleşik Krallık Çifte Vergilendirme Anlaşması – GOV.UK
• 193 sayılı GVK m.3–6 – Gelir İdaresi Başkanlığı
• GİB – GVK m.3 ve 4 hakkında resmî özelge
• HMRC – Statutory Residence Test RDR3