İşkolu Tespitine İtiraz Süresi Kaç Gün? 15 Gün | 6356 m.5 (2026)

6356 m.5 işkolu tespitini nasıl düzenler?

6356 sayılı Kanun m.5, işkolu uyuşmazlıkları için özel bir idari tespit ve yargısal denetim sistemi kurar. Bir işyerinin hangi işkoluna girdiği konusunda tereddüt veya uyuşmazlık bulunduğunda tespit Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yapılır. Bakanlığın kararı Resmî Gazete’de yayımlanır. Bu yayımla birlikte karar yalnız tarafların bilgisine sunulmuş olmaz; aynı zamanda kanuni dava süresi de işlemeye başlar.

İşkolu tespiti, sendikal örgütlenmenin teknik bir kayıt işleminden ibaret değildir. 6356 sayılı Kanun işkolu esasına göre örgütlenmeyi benimser. İşçinin hangi sendikaya üye olabileceği, sendikanın hangi işyerinde yetki isteyebileceği, yüzde bir işkolu barajının hangi istatistik üzerinden değerlendirileceği ve bir toplu iş sözleşmesi sürecinin hangi sendika bakımından yürütülebileceği işkolu tespitiyle doğrudan bağlantılıdır. Bu nedenle m.5’te kısa ve kesin süreler öngörülmüştür.

Bir işyerinin işkolunu kim tespit eder?

Kanuni yetki Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına aittir. İşverenin SGK kaydında yer alan faaliyet kodu, ticaret sicilindeki amaç maddesi veya tarafların kendi kabulü tek başına Bakanlığın işkolu tespitinin yerine geçmez. Tespitte işyerinde fiilen yürütülen asıl iş, iş organizasyonu, faaliyet alanı ve yardımcı işlerin asıl işle ilişkisi esas alınır. 6356 m.4/2 uyarınca aynı işyerindeki asıl işe yardımcı işler de asıl işin girdiği işkolundan sayılır.

Bakanlık tespitini yaparken yürürlükteki İşkolları Yönetmeliği ile Kanuna ekli işkolları cetvelini esas alır. Bu nedenle uyuşmazlığın doğru kurulması için yalnız işyeri kodunu değil, fiili üretim veya hizmet sürecini gösteren belgeleri de incelemek gerekir. İşyerinin faaliyet konusu zaman içinde değişmişse eski kayıtların değil tespit tarihindeki fiili faaliyetin hukuki niteliği önem taşır.

İşkolu tespit kararı nerede yayımlanır?

6356 m.5 açık biçimde Bakanlık tespit kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını öngörür. Bu yayın, itiraz süresinin başlangıcı bakımından belirleyicidir. Tarafların kararı daha önce başka bir yoldan öğrenmiş olması kanunda öngörülen Resmî Gazete yayımının yerine geçmez. Bu nedenle işkolu tespit süreci takip edilirken kararın Resmî Gazete’de hangi tarihte yayımlandığı dosyada ayrıca kaydedilmelidir.

Dava açmayı düşünen işçi sendikası, işveren sendikası, işveren veya diğer ilgili kişi bakımından 15 günlük sürenin hesabı bu tarihe göre yapılır. Süre kısa olduğundan kararın yayınından sonra işyeri faaliyet belgelerini toplamaya başlamak yerine, tespit sürecinin başından itibaren delil dosyasının hazır tutulması daha güvenli bir uygulamadır.

İşkolu tespitine itiraz süresi kaç gündür?

Kanundaki süre 15 gündür. 6356 m.5/1’e göre ilgililer, işkolu tespit kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren on beş gün içinde dava açabilir. Bu hüküm özel bir dava süresi getirdiği için genel dava süreleriyle karıştırılmamalıdır. İşkolu tespitine ilişkin uyuşmazlıkta takvim, Resmî Gazete yayım tarihi esas alınarak kurulmalıdır.

Bu süre geçtikten sonra aynı tespit kararına karşı m.5 kapsamında açılacak davanın süre yönünden reddi gündeme gelir. Bu nedenle kararın hangi sayı ve tarihte yayımlandığı, elektronik ortamdan alınan Resmî Gazete nüshası ve dava açılış tarihi dosyada birlikte tutulmalıdır. Dava dilekçesinde hangi işyerinin hangi işkoluna girdiğinin neden hatalı tespit edildiği somut faaliyet verileriyle açıklanmalıdır.

15 günlük süre “iş günü” müdür?

6356 m.5, bu süreyi “on beş gün” olarak düzenler; “iş günü” ifadesini kullanmaz. Kanunun başka maddelerinde iş günü açıkça yazıldığı hâllerde ayrıca belirtilmiştir. Bu nedenle m.5’teki süre iş günü olarak değil gün olarak değerlendirilir. Sürelerin son güne rastlayan tatil günü gibi genel usul hukuku meseleleri ise görevli mahkemede uygulanan usul hükümlerine göre hesaplanır.

Toplu iş hukuku bakımından “gün” ve “iş günü” ayrımı önemlidir. Örneğin yetki tespitine itirazda m.43 altı iş günü, toplu görüşmeye çağrıda m.46 on beş gün, işkolu tespitine itirazda ise m.5 on beş gün öngörür. Dosya takviminde her sürenin kanundaki ifadesi aynen esas alınmalıdır.

İşkolu tespitine karşı hangi mahkemede dava açılır?

6356 m.5, işkolu tespiti uyuşmazlığını yargısal denetime açık tutar. Görevli yargı kolu iş mahkemeleridir; 6356 sayılı Kanunun görev ve yetki hükümleri ile 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu birlikte değerlendirilir. Yetkili mahkemenin belirlenmesinde işyerinin bulunduğu yer ve özel yetki hükümleri dikkate alınır. Dava açılırken yalnız görev değil yetki yönünden de dosyanın doğru mahkemeye yöneltilmesi gerekir.

Dilekçede Bakanlık tespitinin iptali veya işyerinin doğru işkolunun tespiti istemi açık yazılmalı; işyerinin asıl faaliyeti belgelerle ortaya konulmalıdır. İşkolu uyuşmazlığı soyut bir faaliyet kodu tartışması olarak değil, somut işyerinin hangi ekonomik faaliyeti esas ve sürekli biçimde yürüttüğünün hukuki nitelendirmesi olarak kurulmalıdır.

Mahkeme işkolu tespit davasını ne kadar sürede sonuçlandırmalıdır?

6356 m.5 özel hızlandırılmış yargılama süreleri öngörür. Mahkemenin iki ay içinde karar vermesi gerekir. Karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi de iki ay içinde karar verir. Bu karara karşı temyiz yolu açıksa Yargıtay incelemesinin de iki ay içinde kesin olarak sonuçlandırılması kanunda öngörülmüştür. Bu süreler toplu iş ilişkilerindeki belirsizliğin uzamasını önlemeyi amaçlar.

Kanunda karar mercileri için öngörülen bu süreler, tarafların dava açma süresini uzatmaz. İlgili kişi yine Resmî Gazete yayımından itibaren 15 gün içinde davasını açmalıdır. Dosyanın hızla incelenebilmesi için faaliyet belgelerinin, işyeri kayıtlarının ve varsa daha önceki tespitlerin ilk dilekçelerle birlikte sunulması önemlidir.

İşkolu tespit davasında asıl iş nasıl belirlenir?

Asıl işin belirlenmesinde işyerinin ekonomik amacı ve fiilen yürütülen temel faaliyet birlikte değerlendirilir. Bir şirketin ticaret sicilinde çok sayıda faaliyet alanının yazılı olması, bunların tamamının ilgili işyerinde fiilen yürütüldüğünü göstermez. Aynı şekilde çalışanların görev unvanlarının çeşitliliği de tek başına birden fazla işkolu bulunduğu anlamına gelmez. İşyerinin üretim veya hizmet organizasyonunun bütünü incelenir.

Yardımcı işler bakımından 6356 m.4/2 bağlayıcıdır: aynı işyerindeki asıl işe yardımcı işler asıl işin işkoluna dahildir. Bu nedenle temizlik, bakım, depo, sevkiyat, güvenlik veya idari destek gibi görevlerin işkolu değerlendirmesi yapılırken önce bu faaliyetlerin aynı işyeri organizasyonu içinde asıl işe yardımcı nitelikte olup olmadığı belirlenmelidir. Konuyla ilgili ayrıntılı açıklama yardımcı işlerin işkolu rehberinde yer almaktadır.

Yetki süreci başladıktan sonra işkolu tespit talebi yetki işlemlerini durdurur mu?

Hayır. 6356 m.5/2 açık bir özel kural getirir. Yeni bir toplu iş sözleşmesi için yetki süreci başlamışsa işkolu değişikliği tespiti bir sonraki dönem için geçerli olur. Ayrıca işkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmaz. Bu hüküm, yetki sürecinin sonradan ortaya atılan işkolu tartışmalarıyla bloke edilmesini önler.

Dolayısıyla bir sendika yetki başvurusunu yaptıktan sonra işverenin veya başka bir ilgilinin işkolu tespiti istemesi, devam eden yetki sürecini kendiliğinden durdurmaz. Mevcut dönem hangi işkolu verileri ve hukuki durum üzerinden başlamışsa süreç Kanunun özel düzenlemesine göre devam eder; yeni tespit bir sonraki toplu sözleşme döneminde dikkate alınır.

İşkolu değişikliği yürürlükteki toplu iş sözleşmesini sona erdirir mi?

Hayır. 6356 m.5/3 “İşkolu değişikliği yürürlükteki toplu iş sözleşmesini etkilemez” kuralını getirir. Aynı koruma Kanunun m.37 düzenlemesinde de toplu iş sözleşmesinin devamlılığı bakımından yer alır. Bu nedenle Bakanlık veya mahkeme tarafından işyerinin farklı bir işkolunda olduğu sonucuna varılması, yürürlükteki toplu iş sözleşmesini geriye dönük şekilde geçersiz hâle getirmez.

Yeni dönem yetki işlemlerinde ise güncel ve kesinleşmiş işkolu durumu dikkate alınır. Bu ayrım, işverenin ve sendikanın mevcut sözleşmenin sona erme tarihi ile yeni dönem yetki takvimini ayrı ayrı takip etmesini gerektirir. toplu iş sözleşmesinin süre sınırı ve yeni dönem yetki penceresi bu planlamanın diğer ayağıdır.

İşkolu tespiti sendika üyeliğini neden etkiler?

6356 sayılı Kanun işçi sendikalarını işkolu esasına göre örgütler. İşçi, çalıştığı işkolunda kurulu sendikaya üye olur. İşkolu değişikliği üyeliğin devamını da etkileyebilir; m.19/7 işkolunu değiştirenin sendika üyeliğinin kendiliğinden sona ereceğini düzenler. Bu nedenle işkolu tespitinin üyelik kayıtlarıyla uyumlu olması gerekir.

Ancak devam eden yetki sürecinde m.5/2’deki özel kural gözden kaçırılmamalıdır. Sonradan yapılan tespit, başlayan yetki sürecini geriye dönük değiştirmez. Üyelik, işkolu ve yetki hükümlerinin birlikte okunması gerekir. E-Devlet üzerinden üyelik işleminin nasıl yürüdüğü 6356 m.17 sendika üyeliği rehberinde ayrıca açıklanmıştır.

İşkolu tespit davasında hangi belgeler önemlidir?

• Resmî Gazete’de yayımlanan işkolu tespit kararı ve yayım tarihi.
• İşyerinin SGK tescil ve faaliyet kayıtları.
• Ticaret sicili kayıtları; ancak bunlar fiili faaliyetin tek başına kanıtı değildir.
• İşyerinin üretim veya hizmet sürecini gösteren ruhsatlar, faaliyet belgeleri ve teknik kayıtlar.
• Organizasyon şeması, bölüm ve birimlerin asıl işe bağlantısını gösteren kayıtlar.
• İşyerinde fiilen yürütülen faaliyetleri gösteren sözleşme, fatura ve üretim/hizmet belgeleri.
• Varsa önceki işkolu tespit kararları ve bunlara ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararları.
• Yürürlükte bir toplu iş sözleşmesi veya devam eden yetki süreci varsa bunlara ilişkin belgeler.

Delillerin amacı işyerinde “hangi mesleklerin bulunduğunu” değil, işyerinin asıl ekonomik faaliyetinin ne olduğunu ortaya koymaktır. Yardımcı faaliyetler ayrıca m.4/2 kapsamında asıl işe bağlanmalıdır.

İşverenin işkolu uyuşmazlığında yapması gerekenler

İşveren, Bakanlık tespit kararını öğrendiğinde öncelikle Resmî Gazete yayım tarihini ve 15 günlük dava süresini kaydetmelidir. Ardından işyerinin gerçek faaliyetini gösteren belgeler bir araya getirilmelidir. Yalnız NACE kodu veya şirket ana sözleşmesine dayanmak yeterli bir hukuki dosya oluşturmaz. İşyerinin fiili organizasyonu, üretim veya hizmet zinciri ve yardımcı işlerin ana faaliyetle ilişkisi açıklanmalıdır.

İşyerinde yürürlükte toplu iş sözleşmesi veya başlamış yetki süreci varsa m.5/2 ve m.5/3 sonuçları ayrıca uygulanmalıdır. İşkolu tespit davası açılmış olması devam eden yetki işlemlerini kendiliğinden durdurmaz ve mevcut toplu iş sözleşmesini sona erdirmez. Bu nedenle insan kaynakları, hukuk ve bordro süreçleri tek takvim üzerinden yönetilmelidir.

Sendikanın işkolu uyuşmazlığında yapması gerekenler

Sendika açısından işkolu, üye kaydı ve toplu iş sözleşmesi yetkisinin temel verisidir. Hedef işyerinin faaliyet yapısı üyelik çalışmasına başlamadan önce doğrulanmalıdır. Bakanlık tespitinin yanlış olduğu düşünülüyorsa 15 günlük dava süresi kaçırılmamalı; işyerindeki asıl işi gösteren somut belgeler hazırlanmalıdır. Yetki süreci başlamışsa m.5/2’nin yeni tespiti bir sonraki döneme bırakan kuralı ayrıca dikkate alınmalıdır.

Sendikanın kuruluş işkolu da önemlidir. 6356 m.3 uyarınca sendikalar kuruldukları işkolunda faaliyet gösterir. Sendika kuruluşundaki temel sistem 6356 m.3 sendika kuruluş rehberinde açıklanmıştır. İşkolu tespiti, bu faaliyet alanının işyeri bazındaki karşılığını belirler.

İşkolu tespiti için kısa kontrol listesi

• Kararın Resmî Gazete yayım tarihini tespit edin.
• 15 günlük dava süresini takvime kaydedin.
• İşyerinin fiili asıl faaliyetini belirleyin.
• Yardımcı işleri m.4/2 kapsamında asıl işe bağlayın.
• SGK ve ticaret sicili kayıtlarını fiili faaliyet belgeleriyle karşılaştırın.
• Devam eden yetki süreci varsa m.5/2’yi uygulayın.
• Yürürlükte TİS varsa m.5/3 nedeniyle sözleşmenin devam ettiğini göz önünde tutun.
• Dava dilekçesinde soyut faaliyet kodu yerine somut işyeri organizasyonunu açıklayın.

Mersin’de işkolu tespitinin önemi

Mersin’de liman, lojistik, depolama, imalat, gıda, tarım, enerji ve hizmet sektörlerinin iç içe geçtiği işyerlerinde işkolu uyuşmazlığı özellikle faaliyet çeşitliliği nedeniyle ortaya çıkabilir. Aynı yerleşkede birden fazla şirketin bulunması veya bir işverenin çok sayıda faaliyeti ticaret siciline yazmış olması, tek başına işkolunu belirlemez. Her işyerinin fiili asıl faaliyeti ayrı incelenir.

Türkiye genelindeki dosyalarda da aynı 6356 m.5 sistemi uygulanır. Mersin’de veya başka bir ilde işkolu tespitine karşı dava açılacaksa Resmî Gazete yayım tarihinin 15 günlük süre bakımından ilk kontrol noktası olması gerekir.

İlgili içerikler

• Yardımcı İşler Hangi İşkolundan Sayılır? 6356 m.4
• Sendika Kurmak İçin İzin Gerekir mi? 6356 m.3
• Sendikaya Nasıl Üye Olunur? 6356 m.17
• Toplu İş Sözleşmesi Kaç Yıl Geçerlidir? 6356 m.35

Sık Sorulan Sorular

İşkolu tespitine itiraz süresi kaç gündür?

Resmî Gazete’de yayım tarihinden itibaren 15 gündür.

Bu 15 gün iş günü müdür?

Hayır. 6356 m.5 “on beş gün” ifadesini kullanır; iş günü demez.

İşkolu tespitini hangi kurum yapar?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yapar.

İşkolu tespit kararı nerede yayımlanır?

Resmî Gazete’de yayımlanır.

İşkolu davası yetki işlemlerini durdurur mu?

Yeni TİS için yetki süreci başlamışsa m.5/2 gereğince işkolu tespit talebi ve davası yetki işlemlerinde bekletici neden sayılmaz.

Yeni işkolu tespiti ne zaman uygulanır?

Yetki süreci başlamışsa bir sonraki toplu iş sözleşmesi dönemi için geçerli olur.

İşkolu değişikliği mevcut TİS’i sona erdirir mi?

Hayır. 6356 m.5/3 yürürlükteki toplu iş sözleşmesinin etkilenmeyeceğini açıkça düzenler.

Mahkeme ne kadar sürede karar verir?

Kanun mahkeme için iki aylık karar süresi öngörür.

İstinaf ve temyiz incelemeleri için süre var mı?

Evet. Kanun her iki inceleme aşaması için de iki aylık süre öngörür.

Resmî mevzuata nereden ulaşabilirim?

Mevzuat Bilgi Sistemi ile ÇSGB Çalışma Genel Müdürlüğü mevzuat sayfası güncel resmî kaynaklardır.

İşkolu tespit davası dosyası nasıl hazırlanmalıdır?

İşkolu tespitine karşı dava açılacaksa dosyanın merkezi Resmî Gazete’de yayımlanan Bakanlık kararından oluşur. Yayım tarihi 6356 m.5’teki 15 günlük dava süresinin başlangıcıdır. Dava dilekçesinde kararın tarih ve sayısı, uyuşmazlık konusu işyeri, Bakanlıkça belirlenen işkolu ve talep edilen doğru işkolu açıkça gösterilmelidir. Süre hesabı ayrıca dosyada belirtilmeli ve Resmî Gazete nüshası eklenmelidir.

Esasa ilişkin deliller işyerinin fiili faaliyetini göstermelidir. SGK işyeri kayıtları, faaliyet belgeleri, ticaret sicili, ruhsatlar, üretim veya hizmet sözleşmeleri, organizasyon şeması, işyerindeki ana faaliyet akışı ve yardımcı faaliyetlerin asıl işe bağlantısı birlikte sunulmalıdır. Çalışanların meslek unvanları tek başına işkolunu belirlemediğinden dilekçe yalnız personel görev listesine dayandırılmamalıdır. 6356 m.4/2 uyarınca aynı işyerindeki yardımcı işler asıl işin girdiği işkolundan sayılır.

Yetki süreci başlamışsa dava stratejisinde hangi kural gözden kaçırılmamalıdır?

Yeni bir toplu iş sözleşmesi için yetki süreci başladıktan sonra yapılan işkolu tespiti, m.5/2 gereğince bir sonraki dönem için geçerli olur. İşkolu tespit talebi ve buna ilişkin dava da devam eden yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmaz. Bu nedenle işkolu davasının açılmış olması mevcut yetki dosyasını kendiliğinden durdurmaz.

Ayrıca m.5/3 işkolu değişikliğinin yürürlükteki toplu iş sözleşmesini etkilemeyeceğini açıkça düzenler. Dava dosyasında mevcut TİS ve yetki takvimi varsa bunlar ayrı başlıkta değerlendirilmelidir. Böylece işkolu tespitinin hangi dönem bakımından hukuki sonuç doğuracağı net biçimde ortaya konur.

Süre takibinde hangi tarihler birlikte kaydedilmelidir?

Resmî Gazete yayım tarihi, dava açılış tarihi, ilk derece karar tarihi ve kanun yolu kararları dosyada kronolojik olarak tutulmalıdır. Kanun ilk derece mahkemesi için iki aylık karar süresi öngörür; istinaf ve temyiz aşamalarında da özel hızlandırılmış süreler bulunur. Bu süreler davacının 15 günlük dava açma süresini uzatmaz. Dava hakkının korunması için ilk işlem her zaman Resmî Gazete yayım gününün kesin olarak tespit edilmesidir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →