Kesinleşmeden Hapis Cezası İnfaz Edilir mi? 5275 m.4 Rehberi 2026
Kısa ve net cevap: Hayır. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 4. maddesi açık biçimde “Mahkûmiyet hükümleri kesinleşmedikçe infaz olunamaz.” hükmünü taşır. Bir ceza mahkemesi hapis cezasına karar vermiş olsa bile hüküm kesinleşmeden, o mahkûmiyet ilamına dayanılarak hükümlü sıfatıyla ceza infaz kurumuna alınma ve hapis cezasını çektirme işlemi başlatılamaz. Tutuklama, adli kontrol veya başka bir koruma tedbiri ise mahkûmiyet cezasının infazı değildir ve ayrı hukuki rejime tabidir.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Hukuki dayanak: 5275 sayılı Kanun m.4; bağlantılı olarak m.5, m.19 ve m.20 ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun kesinleşme ve kanun yolu hükümleri.
Kesinleşme–İnfaz Hızlı Kontrolü
Mahkûmiyet kararı verildi: Bu tek başına infaz için yeterli değildir.
Kanun yolu süreci devam ediyor: Hüküm henüz kesinleşmemişse mahkûmiyet cezası infaz edilmez.
Hüküm kesinleşti: Mahkeme kesinleşen ve yerine getirilmesini onayladığı hükmü Cumhuriyet Başsavcılığına gönderir.
İnfaz aşaması başladı: Cumhuriyet savcısı 5275 sayılı Kanun uyarınca infazı izler ve denetler; cezanın niteliğine göre çağrı kâğıdı veya yakalama işlemi gündeme gelir.
Tutuklu kişi: Tutukluluk, kesinleşmiş hapis cezasının infazı değil, ceza muhakemesi koruma tedbiridir. Tutuklu geçirilen süre şartları varsa mahsuba konu edilir.
5275 m.4 Ne Diyor?
Ceza infaz hukukunun başlangıç çizgisi 5275 sayılı Kanun’un 4. maddesidir. Madde, mahkûmiyet hükmünün infazı için kesinleşmeyi zorunlu koşul olarak belirler. Bunun sonucu şudur: İlk derece mahkemesinin sanık hakkında hapis cezası kurması ile cezanın infaz edilebilir hâle gelmesi aynı an değildir. Karar, kanunun öngördüğü kanun yolu ve kesinleşme rejiminden geçmeden “infaz ilamı” olarak uygulanamaz.
Bu ayrım, hükmün varlığı ile hükmün infaz kabiliyeti arasındaki farktır. Mahkeme kararı açıklanmış olabilir; gerekçeli karar yazılmış olabilir; taraflara tebliğ edilmiş olabilir. Bunların hiçbiri tek başına kesinleşme anlamına gelmez. Kesinleşme şerhi ve kesinleşmenin hukuken doğduğu tarih infaz dosyası bakımından belirleyicidir.
5275 m.5 de sistemi tamamlar. Kesinleşen ve yerine getirilmesi onaylanan ceza hükmü mahkeme tarafından Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir. Bundan sonra cezanın infazı Cumhuriyet savcısı tarafından izlenir ve denetlenir. Dolayısıyla mahkeme aşaması ile infaz savcılığı aşaması arasında kesinleşme hukuki eşiktir.
Ceza Mahkûmiyeti Ne Zaman Kesinleşir?
Kesinleşme, kararın artık olağan kanun yolu ile değiştirilemeyecek hâle gelmesidir. Kararın niteliğine göre istinaf veya temyiz yolunun hiç açık olmaması, kanun yolu süresinin kullanılmadan geçirilmesi, yapılan başvurunun kesin biçimde sonuçlanması veya kanunun belirlediği başka kesinleşme nedenleri söz konusu olabilir. Hangi tarihte kesinleşme doğduğunun tespiti, dosyadaki karar ve tebliğ bilgileri üzerinden yapılır.
Burada “karar verildi”, “ceza çıktı”, “dosya kapandı” ve “karar kesinleşti” ifadeleri birbirine karıştırılmamalıdır. İnfaz bakımından aranan kavram kesinleşmedir. Özellikle istinaf veya temyiz incelemesi devam eden bir dosyada, ilk derece mahkemesince verilmiş hapis cezasının bulunması m.4 şartını ortadan kaldırmaz.
Kesinleşme kontrolünde kararın hüküm fıkrası, kanun yolu bildirimi, taraflara tebliğ tarihleri, kanun yolu başvuruları, bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay kararı ve mahkemece düzenlenen kesinleşme kaydı birlikte incelenir. İnfaz hesabı bu verilerin doğru olmasına bağlıdır.
Tutuklama ile Hapis Cezasının İnfazı Aynı Şey Değildir
En sık yapılan hata, tutuklu kişinin cezasını infaz ettiği düşüncesidir. Tutuklama, CMK kapsamında uygulanan koruma tedbiridir. Hapis cezasının infazı ise kesinleşmiş mahkûmiyet hükmünün 5275 sayılı Kanun çerçevesinde yerine getirilmesidir. Tutuklu sanık hakkındaki mahkûmiyet kararı kesinleşmemişse kişi “hükümlü olarak ceza infaz ediyor” kabul edilmez; tutukluluk statüsü, ilgili yargılama ve kararlar çerçevesinde devam eder.
Bununla birlikte tutuklu veya gözaltında geçirilen süre hukuken yok sayılmaz. Şartları gerçekleştiğinde özgürlüğün kısıtlandığı bu süreler mahkûmiyet cezasından mahsup edilir. Mahsup, kesinleşmeden infaz yasağının istisnası değildir; kesinleşen cezanın hesabında önceki özgürlük kısıtlamasının dikkate alınmasıdır.
Bu nedenle “kişi zaten cezaevinde, karar kesinleşmeden infaz başlayabilir” sonucu yanlıştır. Cezaevinde bulunmanın hukuki sebebi ayrı ayrı tespit edilir: tutuklama kararı, başka bir dosyanın kesinleşmiş hükmü veya incelenen dosyanın kesinleşmiş mahkûmiyet ilamı.
Kesinleşmeden Sonra İnfaz Süreci Nasıl Başlar?
Hüküm kesinleştikten sonra mahkeme, yerine getirilmesini onayladığı cezaya ilişkin hükmü Cumhuriyet Başsavcılığına gönderir. Başsavcılıkta ilam infaz kaydına alınır. 5275 m.20 uyarınca ilamdaki cezanın süresi ve niteliği gözetilerek hükümlü hakkında çağrı kâğıdı veya yakalama emri işlemi yapılır.
Çağrı ve yakalama bakımından 5275 m.19 ayrıca önem taşır. Kanun, çağrı kâğıdının tebliği üzerine on gün içinde gelmeyen, kaçan veya kaçacağına ilişkin şüphe oluşturan hükümlü hakkında Cumhuriyet savcısının yakalama emri çıkaracağını düzenler. Kasten işlenen suçlarda üç yıldan, taksirle işlenen suçlarda beş yıldan fazla hapis cezalarında doğrudan yakalama emri rejimi uygulanır. Adli para cezasından çevrilen hapis bakımından ise önce çağrı kâğıdı gönderilmesi kanunda ayrıca düzenlenmiştir.
Bu işlemlerin tamamı, incelenen mahkûmiyet hükmünün kesinleşmiş olması üzerine kurulur. Kesinleşme olmadan m.19 ve m.20 hükümleri, o mahkûmiyet yönünden infaz başlatmak için kullanılamaz.
Kesinleşmeden İnfaz İşlemi Yapılırsa Ne Yapılır?
İnfaz dosyasında hükmün kesinleşmediği hâlde infaz işlemi tesis edildiği anlaşılırsa konu derhal infaz savcılığı ve görevli infaz hâkimliği önünde ileri sürülmelidir. İnfaz hâkimlikleri, ceza ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi sırasında yapılan işlem ve faaliyetlere ilişkin şikâyetleri 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu çerçevesinde inceler.
Başvuruda yalnızca “karar kesinleşmedi” demek yerine bunun belgesi sunulur: UYAP’taki kanun yolu kaydı, istinaf veya temyiz başvurusu, tebliğ evrakı, üst mahkeme dosya bilgisi ve kesinleşme şerhinin bulunmadığını gösteren kayıtlar önemlidir. Hangi hükmün hangi dosya üzerinden infaza konulduğu açıkça belirlenmelidir; aynı kişi hakkında birden fazla dosya bulunabilir.
Bir başka dosyada kesinleşmiş hapis cezası bulunması, incelenen dosyanın da kesinleştiği anlamına gelmez. Bu nedenle cezaevinde bulunma nedeni ile itiraz edilen ilamın birbirine karıştırılmaması gerekir.
İnfaz Dosyasında Hangi Belgeler Kontrol Edilir?
- İlk derece mahkemesinin hüküm fıkrası ve gerekçeli kararı,
- kararın taraflara tebliğ veya tefhim bilgileri,
- istinaf ya da temyiz başvurusu ve başvuru tarihi,
- bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay kararı varsa bu karar,
- kesinleşme şerhi ve kesinleşme tarihi,
- Cumhuriyet Başsavcılığının ilam ve infaz kayıtları,
- çağrı kâğıdı veya yakalama emri düzenlenmişse bunların dayanağı,
- başka dosyalardan infaz edilen cezalar ve varsa müddetname.
Bu belgelerden hareketle önce “hangi karar kesinleşti?” sorusu, sonra “hangi ceza infaz ediliyor?” sorusu cevaplandırılır. Süre hesabına bundan sonra geçilir.
Kesinleşme Şerhi Hatalıysa Ne Olur?
Kesinleşme şerhi, gerçekte mevcut olmayan bir kesinleşmeyi yaratmaz. Tebligat yapılmamışken yapılmış gibi kabul edilmesi, süresinde kanun yolu başvurusu bulunduğu hâlde bunun gözden kaçırılması veya yanlış hükmün infaza gönderilmesi hâllerinde dayanak belgeler üzerinden düzeltme istenir. Burada amaç, maddi kaydın gerçek usul durumuyla uyumlu hâle getirilmesidir.
Özellikle elektronik tebligat, duruşmada tefhim, müdafiye ve sanığa yapılan bildirimler bakımından kesinleşme tarihi dosyaya özgü olarak hesaplanır. Ancak kural değişmez: mahkûmiyet hükmü hukuken kesinleşmemişse m.4 gereğince infaz edilemez.
Olağanüstü Kanun Yolları İnfazı Kendiliğinden Durdurur mu?
Kesinleşmiş bir hüküm hakkında olağanüstü kanun yoluna başvurulması, sırf başvuru yapılmış olması nedeniyle her durumda kesinleşmeyi geriye götürmez ve infazı otomatik olarak durdurmaz. İnfazın durması için ilgili usul hükmünün aradığı şartlar ve yetkili merciin kararı esas alınır. Bu nokta, henüz kesinleşmemiş hüküm ile kesinleşmiş hükme karşı olağanüstü başvuru arasındaki temel farktır.
Bu nedenle dosya incelenirken “kanun yolu var mı?” sorusu tek başına yeterli değildir. Başvurunun olağan mı olağanüstü mü olduğu, hükmün kesinleşip kesinleşmediği ve infazı durdurucu bir karar bulunup bulunmadığı ayrı başlıklarda tespit edilir.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
5275 sayılı Kanun m.4 Türkiye genelinde aynı şekilde uygulanır. Mersin’de verilen veya Mersin’de infaz edilen bir mahkûmiyet bakımından da hüküm kesinleşmeden o hükme dayalı ceza infazı başlatılamaz. İnfaz dosyasının Mersin Cumhuriyet Başsavcılığında bulunması, kesinleşme şartını değiştirmez.
Mersin’de infaz dosyası incelenirken UYAP kayıtları, mahkeme kesinleşme bilgileri, ilam numarası ve müddetname birlikte kontrol edilmelidir. Hükümlünün başka ildeki dosyaları da varsa, hangi ilamın hangi statüde olduğu ayrı ayrı belirlenir.
İlgili Rehberler
- Koşullu salıverilme şartları ve hesaplama
- Müddetnameye itiraz
- İnfaz hâkimliğine şikâyet
- Mahkeme kararı infazı ne demek?
Sık Sorulan Sorular
Mahkeme hapis cezası verdiği gün ceza infaz edilir mi?
Hayır. Hapis cezasına ilişkin mahkûmiyet hükmü kesinleşmeden 5275 m.4 uyarınca o hükmün infazına başlanamaz. Kararın verildiği gün ile kesinleşme tarihi aynı kavram değildir.
İstinafa gidilen ceza infaz edilir mi?
İstinaf başvurusu nedeniyle hüküm henüz kesinleşmemişse mahkûmiyet cezası infaz edilmez. Dosyanın kanun yolu durumu ve kesinleşme kaydı kontrol edilir.
Temyiz devam ederken cezaevine çağrı gelir mi?
İncelenen hüküm kesinleşmemişse o hükme dayanılarak cezanın infazı için çağrı yapılamaz. Çağrının başka bir kesinleşmiş ilama dayanıp dayanmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Tutuklu olmak cezanın kesinleştiği anlamına gelir mi?
Hayır. Tutukluluk, ceza muhakemesi koruma tedbiridir. Kişi tutuklu iken hakkındaki mahkûmiyet hükmü henüz kesinleşmemiş olabilir.
Kesinleşme şerhi olmadan infaz yapılabilir mi?
Mahkûmiyet hükmünün kesinleşmesi infazın zorunlu şartıdır. İnfaz dosyasında kesinleşme durumunun hukuken mevcut ve doğru biçimde kayıtlı olması gerekir.
Çağrı kâğıdına kaç gün içinde gidilir?
5275 m.19’a göre infaz için gönderilen çağrı kâğıdının tebliği üzerine hükümlü on gün içinde gelmezse Cumhuriyet savcısı yakalama emri çıkarır. Doğrudan yakalama öngörülen cezalar ayrıca m.19/2’de düzenlenmiştir.
Kesinleşmemiş dosya müddetnameye eklenebilir mi?
Mahkûmiyet hükmü kesinleşmeden o hükmün cezası infaz edilemez. Müddetname ve toplama işlemlerinde hangi ilamların kesinleşmiş olduğu mutlaka ayrıştırılmalıdır.
Karar kesinleştiğinde dosya nereye gider?
5275 m.5 uyarınca mahkeme kesinleşen ve yerine getirilmesini onayladığı ceza hükmünü Cumhuriyet Başsavcılığına gönderir. İnfaz savcı tarafından izlenir ve denetlenir.
Olağanüstü kanun yoluna başvuru infazı otomatik durdurur mu?
Hayır. Kesinleşmiş hükme karşı olağanüstü başvuru yapılması tek başına her durumda infazı durdurmaz. İlgili usul hükmü ve yetkili merciin verdiği durdurma kararı ayrıca aranır.
Kesinleşme tarihini nereden öğrenebilirim?
Mahkeme dosyasındaki kesinleşme kaydı, UYAP bilgileri, tebliğ ve kanun yolu kayıtları birlikte incelenir. İnfaz hesabında yalnız sözlü bilgiye değil dosya belgelerine dayanılmalıdır.
Resmî Kaynaklar ve Güncellik
Bu rehber hazırlanırken 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 18 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlükte olan konsolide metni esas alınmıştır. Mevzuatın güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi ve değişiklik kanunları Resmî Gazete üzerinden kontrol edilmelidir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
İçerik 11 Eylül 2026 tarihinde 5275 sayılı Kanun m.4, m.5, m.19 ve m.20 ile infaz hukukunun kesinleşme sistemi esas alınarak hazırlanmış ve güncel mevzuat metniyle kontrol edilmiştir.
Yazar: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu, Sicil No: 3472
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – İhsaniye Mah., 4903 Sk., Profit İş Merkezi 3/14, Akdeniz/Mersin.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
BAKIRCI & KESKİN HUKUK BÜROSU sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
