Sipariş Etmediğim Ürün Geldi: Para Ödemek veya İade Etmek Zorunda mıyım? TKHK 7
Kısa ve net cevap: Hayır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesine göre sipariş edilmeyen bir malın gönderilmesi veya sipariş edilmeyen bir hizmetin sunulması durumunda tüketiciye karşı herhangi bir hak ileri sürülemez. Tüketicinin sessiz kalması veya malı/hizmeti kullanması sözleşmenin kurulduğu anlamına gelmez. Tüketicinin sipariş etmediği malı geri gönderme ya da muhafaza etme yükümlülüğü de yoktur.
Ayrıca TKHK m.7/2, malın veya hizmetin sipariş edildiğini ileri süren tarafa ispat yükü getirir. Satıcı “siz sipariş verdiniz” diyorsa siparişin gerçekten kurulduğunu ispatlamakla yükümlüdür. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.7 de ısmarlanmamış bir şeyin gönderilmesini öneri saymaz ve alan kişiye geri gönderme veya saklama yükümlülüğü yüklemez.
TKHK 7’nin açık hükmü nedir?
6502 sayılı Kanun m.7 “Sipariş edilmeyen mal veya hizmetler” başlığını taşır. Maddenin birinci fıkrası, sipariş edilmeyen malların gönderilmesi veya hizmetlerin sunulması hâlinde tüketiciye karşı herhangi bir hak ileri sürülemeyeceğini düzenler. Aynı fıkra, tüketicinin sessiz kalmasının veya malı/hizmeti kullanmasının kabul beyanı sayılamayacağını ve tüketicinin malı geri gönderme ya da muhafaza etme yükümlülüğünün bulunmadığını açıkça belirtir.
İkinci fıkra ispat yükünü belirler: bir mal veya hizmetin sipariş edildiğini iddia eden kişi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Böylece tüketici “ben sipariş vermedim” dedikten sonra hiç gerçekleşmemiş bir işlemin yokluğunu ispat etmeye zorlanmaz; siparişin varlığını iddia eden satıcı somut kayıt sunmalıdır.
TBK 7 ile TKHK 7 arasındaki ilişki nedir?
Türk Borçlar Kanunu m.7 genel hüküm olarak ısmarlanmamış bir şeyin gönderilmesini düzenler. Buna göre ısmarlanmamış bir şeyin gönderilmesi öneri sayılmaz; şeyi alan kişi onu geri göndermek veya saklamakla yükümlü değildir. Tüketici işlemlerinde ise 6502 sayılı Kanun m.7 daha özel ve daha ayrıntılı koruma sağlar.
TKHK m.7 yalnız malı değil hizmeti de açıkça kapsar. Ayrıca tüketicinin sessizliğinin ve malı/hizmeti kullanmasının kabul sayılamayacağını, sipariş iddiasının ispatını da ayrıca düzenler.
Sipariş etmediğim kargoyu teslim alırsam borç doğar mı?
Gerçekten sipariş edilmemiş bir ürün söz konusuysa sırf kargoyu teslim almak borç doğurmaz. Kanun tüketicinin sessiz kalmasını veya malı kullanmasını dahi sözleşmenin kurulmasına yönelik kabul beyanı saymaz. Bu nedenle “teslim aldınız, artık ücret ödemek zorundasınız” şeklindeki talep TKHK m.7 ile bağdaşmaz.
Ancak tüketici gerçekten daha önce sipariş vermişse veya teslim anında yeni bir sözleşme kurulmasını açıkça kabul etmişse durum farklıdır. Uyuşmazlığın temeli ürünün gerçekten sipariş edilip edilmediğidir.
Ürünü açmak veya kullanmak ödeme borcu doğurur mu?
TKHK m.7 açık biçimde, tüketicinin malı veya hizmeti kullanmış olmasının sözleşmenin kurulmasına yönelik kabul beyanı olarak yorumlanamayacağını düzenler. Dolayısıyla gerçekten sipariş edilmeyen bir ürünün açılması veya kullanılması tek başına satış sözleşmesi kurmaz.
Bu kural, satıcının sipariş vermeyen tüketiciye ürün gönderip daha sonra “paketi açtınız, ürünü kullandınız, ücretini ödeyin” baskısı kurmasını önlemek amacı taşır.
Ürünü geri göndermek zorunda mıyım?
Hayır. TKHK m.7 tüketicinin sipariş edilmeyen malı geri gönderme yükümlülüğü bulunmadığını açıkça düzenler. Satıcı, iade kargo işlemini tüketicinin hukuki borcuymuş gibi ileri süremez.
Tüketici uyuşmazlığı büyütmemek için satıcıya ürünün sipariş edilmediğini yazılı bildirebilir ve satıcının kendi organizasyonuyla ürünü teslim almasını isteyebilir; ancak bu pratik tercih kanundaki bir iade yükümlülüğünden kaynaklanmaz.
Ürünü saklamak zorunda mıyım?
Hayır. Kanun “muhafaza etmek” yükümlülüğünün de bulunmadığını açıkça söyler. Tüketici sipariş etmediği bir ürün için depo veya emanetçi gibi hareket etmek zorunda değildir.
Bununla birlikte uyuşmazlığın ispatı için ürünün fotoğrafını, kargo etiketini, gönderici bilgilerini ve satıcıyla yazışmaları bir süre saklamak yararlıdır. Bu öneri hukuki muhafaza borcu değil, delil güvenliği açısından tedbirdir.
Satıcı “sipariş verdiniz” derse kim ispatlar?
TKHK m.7/2’ye göre sipariş edildiğini iddia eden bu iddiasını ispatla yükümlüdür. İnternet alışverişinde sipariş onayı, hesap hareketi, kullanıcı hesabındaki sipariş kaydı, SMS/e-posta onayı, elektronik sözleşme ve ödeme kaydı gibi belgeler incelenebilir.
Satıcının yalnız kendi iç sisteminde tek taraflı oluşturduğu bir kayıt, her olayda tek başına yeterli kabul edilmeyebilir. Siparişin tüketicinin iradesiyle verildiğini gösteren güvenilir kayıt gerekir.
Kapıda ödemeli, sipariş etmediğim kargo gelirse ne yapmalıyım?
Sipariş vermediğinizden eminseniz kapıda ödeme yapma borcunuz yoktur. Kuryeye siparişin size ait olmadığını söyleyebilir ve teslim almadan geri çevirebilirsiniz. Eğer teslim almış ancak ödeme yapmamışsanız TKHK m.7’deki koruma devam eder.
Kapıda ödeme yapıldıysa, ödemenin hangi sebeple yapıldığı ve tüketicinin gerçekten sipariş verip vermediği ayrıca incelenir. Yanıltıcı teslimat veya dolandırıcılık şüphesi varsa ödeme belgesi ve gönderici bilgileri saklanmalıdır.
Kargo ücretini tüketici ödemek zorunda mı?
Gerçekten sipariş edilmeyen mal için tüketiciye mal bedeli veya bu gönderime bağlı kargo ücreti yüklenemez. Satıcı kendi iradesiyle göndermiş olduğu malın lojistik maliyetini tüketiciye borç olarak dayatamaz.
Satıcı ürünü geri almak istiyorsa, tüketiciye maliyet yüklemeyen bir teslim alma yöntemi organize etmesi beklenir. Tüketicinin kanunen geri gönderme yükümlülüğü zaten bulunmamaktadır.
Sipariş ettiğim üründen farklı ürün gelirse TKHK 7 uygulanır mı?
Bu durum her zaman “sipariş edilmeyen mal” anlamına gelmez. Tüketici bir satış sözleşmesi kurmuş, fakat satıcı yanlış veya sözleşmeye aykırı ürün göndermiş olabilir. Bu hâlde TKHK m.8 ve devamındaki ayıplı mal hükümleri, sözleşmeye uygun ifa ve mesafeli satış kuralları gündeme gelir.
Örneğin siyah telefon sipariş edilip farklı model gönderilmişse sorun mevcut sözleşmenin yanlış ifasıdır. Tüketicinin hiçbir sipariş vermediği hâlde rastgele ürün gönderilmesi ise TKHK m.7’nin tipik uygulama alanıdır.
Fazladan ürün gönderilirse ne olur?
Tüketici bir adet ürün sipariş etmiş, satıcı hata ile iki adet göndermişse ikinci ürünün hukuki niteliği somut ilişkiye göre değerlendirilir. Satıcının açık sipariş kapsamı ve sevkiyat hatası kayıtları dikkate alınır. Tüketici haksız kazanç sağlamak amacıyla davranmamalı; ancak satıcı da kendi lojistik hatasını tüketiciye masraf ve külfet yükleyerek çözmeye çalışmamalıdır.
Asıl sipariş ile tamamen sipariş dışı gönderi ayrımı, e-ticaret kayıtları üzerinden açıkça kurulmalıdır.
Ücretsiz deneme ürünü sonra ücretli aboneliğe dönüşür mü?
Tüketici açıkça ücretli abonelik veya devam eden hizmet sözleşmesi kurmamışsa, yalnız ücretsiz deneme ürünü gönderilmesi gelecekte otomatik ücret borcu yaratmaz. Tüketicinin sessizliği TKHK m.7 gereği kabul beyanı sayılamaz.
Abonelik sözleşmesinin kurulması için tüketicinin ücret, süre ve temel şartlar hakkında bilgilendirilmesi ve sözleşme iradesinin bulunması gerekir. Özellikle dijital üyeliklerde ön bilgilendirme ve mesafeli sözleşme kayıtları incelenmelidir.
Telefonla “hediye ürün” denilip sonra fatura gönderilirse ne olur?
Tüketici gerçekten bedelsiz hediye kabul ettiğini düşünmüş, ücretli satışa açıkça onay vermemişse satıcı ücretli siparişin kurulduğunu ispatlamalıdır. Telefon görüşmesi kaydı, sipariş teyidi ve ön bilgilendirme kayıtları önemlidir.
“Ürünü aldınız, ödeme yapmak zorundasınız” demek tek başına yeterli değildir. TKHK m.7/2 ispat yükünü siparişin varlığını iddia eden tarafa yükler.
Sipariş edilmeyen dijital hizmet için ücret istenebilir mi?
TKHK m.7 yalnız fiziksel malı değil, sipariş edilmeyen hizmeti de kapsar. Tüketici talep etmediği bir dijital servis, danışmanlık, üyelik veya benzeri hizmet için sırf hizmetin sunulduğu iddiasıyla borçlandırılamaz.
Dijital hizmetlerde hesabın aktive edilmiş olması, kullanıcının gerçekten ücretli aboneliğe onay verip vermediği ile birlikte incelenmelidir. Sessizlik kabul değildir.
İnternet veya telefon aboneliğine izinsiz ek paket tanımlanırsa ne olur?
Tüketicinin açık talebi olmadan ücretli ek paket veya hizmet tanımlanmışsa, sağlayıcı bu hizmetin sipariş edildiğini ispatlamalıdır. Tüketiciye “kullanmışsınız, ücret ödemelisiniz” denilmesi TKHK m.7 bakımından tek başına yeterli değildir.
Fatura, SMS kayıtları, çağrı merkezi onayı ve sözleşme değişikliği belgeleri incelenmelidir. Tüketici itirazını yazılı yapmalı ve haksız tahsil edilmiş tutar varsa iadesini talep etmelidir.
Gönderici tüketiciyi icraya verebilir mi?
Herkes hukuki başvuru yapabilir; ancak alacak iddiasının hukuki dayanağı ve ispatı bulunmalıdır. Sipariş edilmeyen mal veya hizmet nedeniyle TKHK m.7 tüketiciye karşı hak ileri sürülemeyeceğini düzenler. Satıcı bir sipariş bulunduğunu iddia ediyorsa bunu ispat etmek zorundadır.
Tüketiciye icra ödeme emri tebliğ edilirse belge “nasıl olsa borç yok” denilerek bekletilmemelidir. İcra takip türüne göre itiraz süresi kısadır; tebliğ tarihi ve takip içeriği derhâl kontrol edilmelidir.
Haksız fatura düzenlenirse ne yapılmalı?
Tüketici faturaya yazılı itiraz etmeli, sipariş vermediğini belirtmeli ve faturanın iptalini istemelidir. Banka veya kredi kartından tahsilat yapılmışsa ödeme kuruluşuna harcama itirazı prosedürü de değerlendirilebilir.
Satıcının talebi sürdürmesi hâlinde uyuşmazlığın parasal değerine göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolu gündeme gelir. Güncel parasal sınırlar her yıl değiştiği için başvuru tarihinde Ticaret Bakanlığının resmî duyurusu kontrol edilmelidir.
Tüketici Hakem Heyetine başvurulabilir mi?
Evet. Haksız tahsilat, iade edilmeyen bedel veya tüketici işleminden doğan uyuşmazlık varsa 6502 sayılı Kanun’daki parasal sınırlara göre Tüketici Hakem Heyetine başvuru yapılabilir. Sınırı aşan uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesi ve dava şartı arabuluculuk hükümleri değerlendirilir.
Başvuruda sipariş verilmediğini gösteren ekran görüntüleri, hesabın sipariş geçmişi, kargo etiketi, yazışmalar, fatura ve ödeme dekontları sunulmalıdır.
Dolandırıcılık şüphesi varsa ne yapılmalı?
Sipariş edilmemiş kargo, sahte ödeme linki, sahte teslimat mesajı veya kişisel/banka bilgisi isteme gibi unsurlar içeriyorsa mesele yalnız tüketici uyuşmazlığı olmayabilir. Dolandırıcılık şüphesinde mesajlar, telefon numaraları, kargo etiketi, IBAN ve internet adresleri korunmalı; gerektiğinde Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa başvuru değerlendirilmelidir.
Özellikle “kargonuz bekliyor, küçük ücret ödeyin” şeklindeki bağlantılara kart bilgisi girilmemelidir. Resmî kargo kanalları üzerinden gönderi numarası doğrulanmalıdır.
Tüketici hangi delilleri saklamalı?
- Kargo paketi ve etiketinin fotoğrafı.
- Gönderici adı, adresi ve takip numarası.
- E-ticaret hesabındaki sipariş geçmişi.
- E-posta ve SMS kayıtları.
- Satıcıyla yapılan yazışmalar.
- Fatura veya tahsilat belgesi.
- Kredi kartı veya banka hesap hareketi.
- Kapıda ödeme yapıldıysa ödeme fişi.
- Sahte link veya dolandırıcılık şüphesinde ekran görüntüleri.
Satıcı açısından ne yapılmalı?
- Siparişin tüketici tarafından verildiğini ispatlayan kayıtları saklayın.
- Sipariş teyidi ve ön bilgilendirme süreçlerini kayıt altına alın.
- Lojistik hata ile yanlış gönderi yaptıysanız tüketiciye maliyet yüklemeden çözüm üretin.
- Sipariş dışı malı “kullandınız, satın aldınız” iddiasıyla borca dönüştürmeyin.
- İade organizasyonunu tüketicinin kanuni borcu gibi sunmayın.
- Haksız fatura veya tahsilat tespit edildiğinde gecikmeden iptal/iade yapın.
Örnek 1: Hiç sipariş verilmemiş ürün
Tüketicinin kapısına bir kozmetik paketi geliyor. Tüketici bu firmadan hiçbir sipariş vermemiş. Firma bir hafta sonra “ürünü teslim aldınız, 2.500 TL ödeyin” mesajı gönderiyor. TKHK m.7 uyarınca tüketiciye karşı bu sırf gönderime dayalı alacak ileri sürülemez; sipariş bulunduğunu iddia eden firma bunu ispatlamalıdır.
Örnek 2: Ürün kullanılmış
Tüketici sipariş etmediği promosyon ürününü paketten çıkarıp kullanıyor. Firma sonradan ürün bedeli talep ediyor. TKHK m.7, tüketicinin malı kullanmasının sözleşmenin kurulmasına yönelik kabul beyanı sayılamayacağını açıkça düzenler.
Örnek 3: Yanlış model gönderilmiş
Tüketici belirli model bir telefon sipariş etmiş, satıcı başka model göndermiş. Burada hiçbir siparişin bulunmadığı TKHK m.7 olayı değil, mevcut satış sözleşmesinin sözleşmeye aykırı ifası/ayıplı mal sorunu vardır. Tüketicinin TKHK m.11’deki seçimlik hakları ayrıca değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
Sipariş etmediğim ürünü ödemek zorunda mıyım?
Hayır. TKHK m.7 sipariş edilmeyen mal veya hizmet nedeniyle tüketiciye karşı hak ileri sürülemeyeceğini düzenler.
Kargoyu teslim aldım, borç doğar mı?
Hayır. Gerçekten sipariş verilmemişse yalnız teslim almak sözleşme kurmaz.
Ürünü kullandım, para öder miyim?
TKHK m.7, malı veya hizmeti kullanmanın kabul beyanı sayılamayacağını açıkça düzenler.
Ürünü iade etmek zorunda mıyım?
Hayır. Tüketicinin sipariş edilmeyen malı geri gönderme yükümlülüğü yoktur.
Ürünü saklamak zorunda mıyım?
Hayır. Kanun muhafaza yükümlülüğü de yüklemez.
Satıcı sipariş verdiğimi söylüyor, kim ispatlar?
TKHK m.7/2’ye göre sipariş edildiğini iddia eden taraf bunu ispatla yükümlüdür.
Kapıda ödeme yapmadan kargoyu reddedebilir miyim?
Sipariş vermediğinizden eminseniz bedel ödeme borcunuz yoktur; teslim almayabilirsiniz.
Yanlış ürün gelmesi de TKHK 7 midir?
Her zaman değil. Gerçek bir sipariş var fakat farklı ürün gönderilmişse ayıplı mal ve sözleşmeye uygun ifa hükümleri uygulanır.
İzinsiz ek paket tanımlanırsa ücret öder miyim?
Sağlayıcı ücretli hizmetin sipariş edildiğini ispatlamalıdır. Sessizlik veya kullanım tek başına kabul sayılmaz.
İcra takibi gelirse ne yapmalıyım?
Takip tebliğini bekletmeyin. Süresinde itiraz ve TKHK m.7 savunması için takip türünü ve tebliğ tarihini kontrol edin.
Site içi ilgili rehberler
- Tüketici Hukuku rehberleri
- Mesafeli satış cayma bildirimi
- Ayıplı ikinci el araçta tüketici hakları
- İnternet aboneliği cayma bedeli
Resmî kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (özellikle m.7)
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m.7)
- T.C. Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması
- e-Devlet / Tüketici Hakem Heyeti başvurusu
Sonuç
Sipariş etmediğiniz bir ürünün veya talep etmediğiniz bir hizmetin size sunulması, tek başına ödeme borcu yaratmaz. TKHK m.7’ye göre tüketiciye karşı hak ileri sürülemez; sessizlik veya kullanım kabul sayılmaz; tüketicinin malı geri gönderme ya da muhafaza etme yükümlülüğü yoktur. Siparişin varlığını iddia eden satıcı bunu ispatlamak zorundadır. Gerçek siparişin yanlış ifası ile hiç sipariş verilmeyen gönderi birbirinden ayrılmalı; haksız tahsilat veya icra girişiminde belgeler saklanarak süresinde hukuki başvuru yapılmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
