karakol dahili numarası, santral ve konum bilgisi
Dahili numara arayanlar için doğrudan birim telefonu ile santral veya teyit hattı ayrı değerlendirilir. Resmî kaynakta dahili numara yayımlanmamışsa numara tahmin edilmez; santral aranıp kurumun tam adı söylenerek güncel dahili istenir. Konum arayanlar açık adres ile canlı yol tarifi bağlantısını birlikte kontrol edebilir.
Uluslararası Çocuk İadesinde Polis ve Jandarma Yardımı Nasıl Alınır? 5717 m.20 | 2026
Kısa ve net cevap
5717 sayılı Kanun m.20 uyarınca zor kullanma konusunda bütün kolluk kuvvetleri, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğünün yazılı başvurusu üzerine müdürlüğe yardım etmek ve emirlerini yerine getirmekle yükümlüdür. Uluslararası çocuk iadesi veya şahsî ilişki kararının uygulanmasında polis ya da jandarma desteği, başvuru sahibinin doğrudan talebiyle özel güç kullanılması şeklinde işlemez. Kesinleşmiş ilam 5717 m.18 ve 5395 sayılı Kanunun Dördüncü Kısmı uyarınca müdürlük tarafından uygulanır; zor kullanma ihtiyacı doğarsa kolluk desteğini müdürlük yazılı olarak ister.
5717 m.20’nin güncel metni neyi düzenler?
5717 sayılı Kanunun ilk halinde m.20’de “icra müdürlüğü” ibaresi bulunuyordu. 7343 sayılı Kanunun 51. maddesiyle bu ibare “adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü” olarak değiştirilmiştir. 2026 itibarıyla uluslararası çocuk iadesi kararının uygulanmasında kolluk desteğini koordine eden birim Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüdür.
Bu değişiklik, çocuk tesliminin klasik cebrî icra mantığından çıkarılıp uzman destekli çocuk koruma sistemine taşınmasının bir parçasıdır.
Polis veya jandarmaya kim başvurur?
Kanunun açık metnine göre kolluk desteği, müdürlüğün yazılı başvurusu üzerine sağlanır. Başvuru sahibi ebeveyn doğrudan karakola gidip “mahkeme kararım var, çocuğu şimdi alın” diyerek m.20 mekanizmasını tek başına başlatmaz. Kesinleşmiş ilam önce görevli müdürlüğün uygulama dosyasına alınır; müdürlük zor kullanma ihtiyacını tespit ederse ilgili kolluk birimine yazılı başvuruda bulunur.
Polis mi jandarma mı görevli olur?
Çocuğun bulunduğu yerin genel kolluk sorumluluk alanına göre polis veya jandarma görevlendirilir. M.20 “bütün kolluk kuvvetleri” ifadesini kullandığı için yetki yalnız polisle sınırlı değildir. Uygulama adresi jandarma bölgesindeyse jandarma, polis bölgesindeyse polis müdürlüğün yazılı talebini yerine getirir.
Kolluk desteği her iade dosyasında zorunlu mu?
Hayır. Çocuk güvenli ve gönüllü biçimde teslim ediliyorsa kolluk müdahalesine ihtiyaç bulunmaz. Kolluk, zor kullanma veya güvenlik ihtiyacının ortaya çıktığı dosyada devreye girer. Çocuk teslim sisteminin önceliği, çatışmayı azaltmak ve çocuğu yetişkinler arasındaki cebrî karşılaşmanın merkezinden çıkarmaktır.
Kararın kesinleşmesi gerekir mi?
Evet. 5717 m.17 gereği iade veya şahsî ilişki kararı kesinleştiğinde yerine getirilir. M.20 uygulama aşamasındaki kolluk yardımını düzenlediğinden, kesinleşmemiş iade kararının zorla uygulanması için kullanılamaz. Dava devam ederken alınan geçici koruma tedbirlerinin uygulanması ise kendi karar ve kanuni dayanakları çerçevesinde yürütülür.
İade kararında ayrıca teslim emri gerekir mi?
Hayır. 5717 m.18’in 2021 sonrası güncel metni, iade veya şahsî ilişki ilamlarının 5395 sayılı Kanunun Dördüncü Kısmına göre teslim emri tebliğ edilmeksizin yerine getirileceğini düzenler. Bu özel kuralın ardından zor kullanma ihtiyacı doğarsa m.20 kolluk desteği sağlar.
Güncel uygulama sistemi için 5717 m.18 rehberimize bakılabilir.
Çocuğu alıkoyan kişi evde yoksa kolluk ne yapar?
5717 m.19/1, çocuğu yanında alıkoyan kişi bulunmaz veya hemen bulundurulması mümkün olmazsa ilamın onun yokluğunda yerine getirileceğini düzenler. Çocuk bilinen yerdeyse yükümlünün yokluğu tek başına teslimi durdurmaz. Gereken güvenlik ve zor kullanma desteği m.20 kapsamında sağlanır.
Bu konu için 5717 m.19/1 rehberimize bakılabilir.
Çocuğun bulunduğu yer kapalıysa
5717 m.19/2’ye göre çocuğu alıkoyan kişi, müdürlüğün istemesi hâlinde çocuğun bulunabileceği yerleri derhâl göstermek zorundadır; gerektiğinde bu yerler zorla açtırılır. Zorla açtırma ihtiyacında m.20’nin kolluk yardımı mekanizması devreye girer. İşlem başvuru sahibinin kişisel girişimiyle değil, kamu makamlarının koordinasyonuyla yürütülür.
Kolluk çocuğu doğrudan ebeveyne teslim eder mi?
Uygulama müdürlük ve uzman personel aracılığıyla yürütülür. Kolluğun temel rolü güvenlik ve gerektiğinde zor kullanma desteğidir. Çocuk tesliminin psikososyal yönetimi 5395 m.41/A ve 5717 m.21 kapsamında uzman personelin bulunduğu sistem içinde gerçekleştirilir.
Uzman bulunmadan kolluk müdahalesi yapılır mı?
5717 m.21’in güncel metni, 5395’in Dördüncü Kısmı uyarınca psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı, çocuk gelişimci ve rehber öğretmen gibi uzmanların; yeterli uzman yoksa öğretmenin hazır bulundurulmasını öngörür. Çocuğun tesliminde kolluk güvenliği sağlarken uzman, çocuğun gelişimsel ve duygusal ihtiyaçlarını gözetir.
Çocuğa fiziksel güç uygulanabilir mi?
M.20 kolluğa sınırsız güç kullanma yetkisi vermez. Zor kullanma, ilgili kolluk mevzuatındaki kanunilik, gereklilik ve ölçülülük şartlarına tabidir. Çocuk tesliminde çocuğun üstün yararı ve fiziksel-psikolojik güvenliği temel ilkedir. Uygulamanın çocuğun gelişimini ağır tehlikeye sokacağı uzman tarafından tespit edilirse 5717 m.22 gereği teslim ertelenir.
Ebeveyn kolluğa direnirse ne olur?
Kesinleşmiş ilamın uygulanmasını engelleyen davranışlar m.25 ve 5395 m.41/F yaptırım rejimi bakımından değerlendirilir. Kolluğa yönelik ayrıca suç oluşturan eylemler varsa ceza hukuku hükümleri bağımsız olarak uygulanır. Çocuk teslimi dosyası, kamu görevlisine karşı hukuka aykırı direnme için bağışıklık oluşturmaz.
Çocuğu saklamak kolluk desteğini gerektirir mi?
Çocuğun saklandığına ilişkin somut bilgi varsa m.19/2 kapsamında yer tespiti ve gerektiğinde zorla açtırma yetkileri kullanılır. Kolluk, müdürlüğün yazılı talebi üzerine güvenlik ve zor kullanma desteği verir. Çocuğu saklayan veya ilamın uygulanmasından sonra yeniden kaçıranlar m.25 kapsamında ayrıca yaptırıma tabidir.
Kolluk çocuğun yerini araştırabilir mi?
Çocuğun yerinin tespiti, merkezî makam, savcılık, müdürlük ve kolluğun kanuni yetkileri çerçevesinde yürütülür. M.20 esas olarak zor kullanma aşamasındaki yardım yükümlülüğünü düzenler. Kişisel verilere veya haberleşmeye müdahale gerektiren yöntemler ilgili özel kanunlardaki şartlara dayanmak zorundadır; m.20 tek başına sınırsız izleme yetkisi yaratmaz.
Başvuru sahibi kollukla birlikte adrese gidebilir mi?
Teslim planı müdürlük tarafından belirlenir. 5717 m.23, çocuğun tesliminin başvuru sahibi veya onun tayin ettiği kişi ya da kurum yetkilisinin huzurunda yapılmasını öngörür. Bu nedenle başvuru sahibinin teslimde bulunması mümkündür; ancak adrese nasıl ve ne zaman gidileceğini kendi başına belirleyip kolluğu yönlendiremez.
Başvuru sahibi yurt dışındaysa
Yurt dışındaki başvuru sahibi m.23 kapsamında teslimde bizzat bulunabilir veya uygun kişi/kurumu tayin edebilir. Uçuş, pasaport, vize ve dönüş planı müdürlükle belirlenen uygulama takvimine göre yapılmalıdır. Kolluk desteği gerektiğinde bu plan müdürlüğün yazılı talebi üzerinden yürür.
6284 tedbiri varsa kolluk nasıl hareket eder?
Hak sahibi veya teslim yükümlüsü hakkında 6284 sayılı Kanun kapsamında gizlilik, yaklaşmama veya başka bir tedbir varsa 5395 m.41/C/11 gereği teslim işlemi bu tedbirler dikkate alınarak yapılır. Kolluk, tarafların karşılaşmasını engelleyen güvenlik planı kurabilir ve gizli adres bilgisini korur. İade kararı, mevcut koruma kararlarını hükümsüz kılmaz.
Aile içi şiddet iddiası iade kararını durdurur mu?
İade kararının esası kesinleşmişse uygulama aşamasında aynı iddialar genel biçimde yeniden yargılanmaz. Ancak somut ve güncel tehlike çocuğun fiziksel veya duygusal gelişimini ağır risk altına sokuyorsa m.22 uygulanır. Ayrı bir 6284 tedbiri varsa teslim planı buna göre şekillendirilir.
İade kararı sonrası havaalanında kolluk desteği
Çocuğun uluslararası dönüşü havaalanı üzerinden yapılacaksa pasaport ve seyahat belgeleri önceden tamamlanmalıdır. Teslim noktasından havaalanına kadar özel güvenlik ihtiyacı bulunuyorsa müdürlük ilgili kollukla koordinasyon kurar. Kolluk desteğinin kapsamı somut risk ve kamu güvenliği ihtiyacına göre belirlenir.
Çocuk teslim sırasında kaçmaya çalışırsa
Çocuğun davranışı uzman tarafından değerlendirilir. Çocuğa yönelik fiziksel müdahalenin ölçülülüğü ve psikolojik etkisi özellikle önemlidir. Uzman, teslimin ağır gelişim tehlikesi yaratacağını tespit ederse m.22 uygulanır. Çocuğun daha önce dava aşamasında iadeye itiraz edip etmediği ve bu itirazın Lahey m.13 kapsamında nasıl değerlendirildiği de dosyada bulunur; ancak kesinleşmiş kararın esası uygulamada yeniden görülmez.
Kolluk desteği için ücret ödenir mi?
5395 m.41/H çocuk teslimi ve kişisel ilişki işlemlerini tüm harçlardan istisna eder ve avukatlık ücreti dışındaki işlem masraflarının Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanmasını düzenler. Başvuru sahibinden “polis/jandarma getirme harcı” adı altında ayrı bir yargı harcı alınmaz.
Kolluk tutanağı neden önemlidir?
Uygulama sırasında karşılaşılan direnç, çocuğun bulunduğu yer, kapının açılması, tarafların davranışı ve teslimin sonucu tutanak altına alınmalıdır. Bu kayıtlar m.25 ve 5395 m.41/F kapsamında yaptırım başvurusu, 5395 m.41/E şikâyeti veya daha sonraki aile hukuku değerlendirmeleri bakımından önem taşır.
Kolluk yardım etmezse ne yapılır?
M.20 kolluğa açık yükümlülük getirir: müdürlüğün yazılı başvurusu üzerine yardım etmek ve emirleri yerine getirmek zorundadır. Uygulamada gecikme veya görevin yerine getirilmemesi varsa müdürlük yazışmaları ve tutanaklar üzerinden idari ve hukuki başvuru yolları değerlendirilir. Başvuru sahibi, müdürlüğün dosya işlemlerini yazılı takip etmelidir.
İşleme karşı aile mahkemesine şikâyet
5395 m.41/E’ye göre müdürlüğün çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararlarının uygulanmasına ilişkin işlem ve kararlarına karşı öğrenme veya tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesine şikâyet edilebilir. Mahkeme işlemi durdurabilir ve ivedilikle karar verir. Kolluk kullanımı, müdürlük işleminin parçasıysa bu hukuki denetim mekanizması önem kazanır.
Yurt dışındaki ebeveyn için uygulama kontrol listesi
- İade veya şahsî ilişki kararının kesinleştiğini belgeleyin.
- Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğünde uygulama dosyasını takip edin.
- Çocuğun güncel adresi ve güvenlik risklerini yazılı bildirin.
- Zor kullanma ihtiyacı varsa kolluk talebinin müdürlük tarafından yazılı yapılmasını takip edin.
- M.21 kapsamında uzman bulunmasını sağlayın.
- 6284 veya başka koruma tedbirleri varsa müdürlüğe sunun.
- M.23 uyarınca teslimde hazır bulunacak kişi/kurumu netleştirin.
- Teslim sonrası seyahat belgelerini ve dönüş planını hazırlayın.
Resmî kaynaklar
5717 m.20’deki “icra müdürlüğü” ibaresinin güncel sistemde Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü olarak değiştirilmesi 7343 sayılı Kanun m.51 TBMM metninde yer alır. Uluslararası çerçeve için HCCH 1980 Çocuk Kaçırma Sözleşmesi ve Türkiye uygulaması için Adalet Bakanlığı Lahey Sözleşmeleri sayfası kullanılmalıdır.
Sık sorulan sorular
Çocuk iadesi için doğrudan polise başvurabilir miyim?
Kesinleşmiş ilamın uygulamasını Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü yürütür; kolluk desteğini müdürlük yazılı olarak ister.
Jandarma da yardım etmek zorunda mı?
Evet. M.20 bütün kolluk kuvvetlerini kapsar.
Kolluk her dosyada gelir mi?
Hayır. Zor kullanma veya güvenlik ihtiyacı varsa müdürlük kolluk desteği ister.
Karar kesinleşmeden polisle çocuk teslimi yapılır mı?
Hayır. 5717 m.17 gereği iade veya şahsî ilişki kararı önce kesinleşmelidir.
Çocuğun bulunduğu yer kapalıysa ne olur?
5717 m.19/2 şartlarıyla yer zorla açtırılabilir; kolluk m.20 kapsamında yardım eder.
Uzman olmadan teslim yapılır mı?
5717 m.21 ve 5395 sistemi uzman veya kanunda belirtilen yedek personelin hazır bulundurulmasını öngörür.
Çocuğun gelişimi ciddi tehlikedeyse kolluk yine zorla teslim eder mi?
Uzmanın ağır tehlike tespiti hâlinde 5717 m.22 gereği teslim işlemi ertelenir.
Kolluk desteği için harç ödenir mi?
5395 m.41/H kapsamındaki çocuk teslim işlemleri harçlardan istisnadır.
Sonuç
5717 m.20’nin güncel kuralı nettir: zor kullanma gerektiğinde bütün kolluk kuvvetleri, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğünün yazılı başvurusu üzerine yardım etmek ve emirlerini yerine getirmek zorundadır. Polis veya jandarma desteği başvuru sahibinin kişisel zor kullanma aracı değildir; kesinleşmiş ilamın müdürlük ve uzman personel tarafından çocuğun üstün yararına uygun uygulanmasını güvence altına alan kamu desteğidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
