Ürün Kirasında Fazla Saman ve Gübre Bedeli Talep Dilekçesi
Kısa cevap: Ürün kirasında kiralananı geri veren kiracı, aldığından daha fazla saman, hayvan yatağı, kuru ot veya gübre bırakıyorsa bıraktığı fazlalık için 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.375/2 uyarınca tazminat isteyebilir. Talebin merkezinde başlangıçta alınan ve geri vermede bırakılan malzemenin karşılaştırılması bulunur. Kiracı, düzenli işletmenin gerektirdiği oranda son yılın ilgili malzemesini bırakma yükümlülüğünü de yerine getirir. Dilekçe, kiraya verene belgeli fazlalık hesabı ve ödeme talebi içindir.
Bu talep ürün kirasının hangi aşamasına ilişkindir?
TBK m.375 ürün kirasının sona ermesinin sonuçları içinde düzenlenmiştir. Dilekçe, kiralananın geri verilmesinde saman, hayvan yatağı, kuru ot ve gübre hesabına yönelir. Henüz hasat edilmemiş ürünün yetiştirme gideri m.374’teki ayrı konudur. Bir tarla dosyasında her iki istem bulunması, ikisinin aynı tazminat veya aynı hesap yöntemi olduğu anlamına gelmez.
Başvuran ürün kirası kiracısı, muhatap kiraya verendir. İşletmenin teslimini fiilen alan kişinin kimliği ve yetkisi ayrıca gösterilir. Malzemeyi taşıyan kişi, yalnız taşıma belgesinde adı bulunduğu için kira sözleşmesinin tarafı değildir. Başvuruda sözleşmenin tarihi, kiralananın kimliği ve geri verme kaydı belirtilir. Sözleşmedeki işletme adıyla tarafın ticaret unvanı farklıysa doğru unvan kullanılır.
Malzemenin hangi kiralananda bırakıldığı açık olmalıdır. Kiracının başka işletmesindeki saman veya gübre, geri verilen kiralanandaki stok hesabına katılmaz. Aynı kiraya verenden birden fazla yer kiralanmışsa teslim ve stok kayıtları her yer için ayrılır. Bir işletmedeki eksik teslim ile başka işletmedeki fazlalık, görülmemiş bir ortak hesap anlaşması varmış gibi birleştirilmez.
Düzenli işletmenin gerektirdiği bırakma borcu
M.375/1, kiracının düzenli bir işletmenin gerektirdiği oranda son yılın samanlarını, hayvan yataklarını, kuru ot ve gübrelerini kiralananda bırakmasını düzenler. Bu yükümlülüğün kapsamı ilgili işletmeyle bağlantılıdır. Dilekçe bütün stokun sınırsız olarak kiraya verene ait olduğu açıklaması değildir. Tersine, kiracı kendisinin ürettiği gerekçesiyle maddede düzenlenen bırakma borcunu da yok saymaz.
İşletmenin niteliği ve teslim edilen malzemenin türü gösterilir. Son yıl bilgisi ile malzemenin hangi dönemden kaldığı birbirine bağlanır. Yeni alınmış malzeme, eski stok veya başka yere ait depo içeriği ayrı kaydedilir. Malzemenin bulunması ve gerçekten kiralananda bırakılması iki aşamadır. Teslimden önce kaldırılmış ürün, son tutanakta bırakılmış gibi yazılmaz.
Madde herkes için sabit yüzde, balya adedi veya ton sınırı koymaz. İşletmeye ilişkin veri olmadan standart bir stok rakamı belirlemek doğru değildir. Başvurunun eklerinde mevcut envanter ve işletme kaydı gösterilir. Kiraya verenin belirli ihtiyaca ilişkin açıklaması varsa kendi dayanağıyla sunulur. Tarafların tartıştığı miktar, kanunda sayısal olarak kesinleşmiş gibi anlatılmaz.
Fazlalık başlangıçta alınan miktarla karşılaştırılır
M.375/2, kiracının almış olduğundan daha fazla bırakması hâlinde fazlalık için tazminat hakkını düzenler. Bu karşılaştırma başlangıç kaydını zorunlu inceleme alanı yapar. İlk teslim tutanağı, sözleşme eki veya aynı teslimi gösteren mevcut kayıt bulunuyorsa ilgili satır gösterilir. Başlangıç miktarı belli değilken kiralananda görülen bütün malzeme fazlalık ilan edilmez.
Başlangıçta alınan saman ile geri vermede bırakılan saman kendi ölçüsü ve niteliği üzerinden karşılaştırılır. Gübre, kuru ot ve hayvan yatağı başka satırlardır. Bir malzemenin miktarı diğerinin miktarına dönüşmüş gibi toplam oluşturulmaz. Çeşitler birbirinden farklıysa hangi türün hangi başlangıç kaydıyla eşleştiği belirtilir. Çizelge genel bir stok listesinden çok bu karşılaştırmayı göstermelidir.
Kiracı aldığı miktardan daha az bırakmışsa kanun eksikleri tamamlamak veya değer eksikliğini gidermek yükümlülüğünü de düzenler. Bu sonuca ilişkin bilinen eksik satır, fazlalık talebinin yanında saklanmaz. Ancak farklı kalemlerin karşılaştırılması ve parasal etkisi açıklanmadan kendiliğinden tek net rakam kurulmaz. Dilekçe önce gerçek teslim verisini, ardından belirli tazminat istemini gösterir.
Balya, ağırlık ve diğer ölçüler aynı zemine getirilir
Balya sayısı kullanılıyorsa balyanın türü ve mevcut ağırlık kaydı belirtilir. Başlangıçta kilogram, son teslimde balya yazılması iki sayının doğrudan çıkarılmasını sağlamaz. Dönüşüm yapılacaksa dayanak ölçüm veya belge gösterilir. Bir işletmenin ortalama balyasının ağırlığı, ölçülmemiş başka malzemeye kesin değer olarak uygulanmaz. Ölçü eksikliği görünür tutulur.
Hacimle kayıtlanmış gübre ile ağırlıkla kayıtlanmış gübrenin karşılaştırması da gerekçesiz yapılamaz. Malzemenin türü, durumu ve ölçümün hangi tarihte gerçekleştirildiği yazılır. Fotoğraf stokun bulunduğunu gösterebilir; tek başına tartılmış miktarın belgesi gibi sunulmaz. Tartım veya sayım belgesindeki yer ve malzeme kimliği, teslim tutanağıyla eşleşmelidir.
Tek araçla farklı malzemeler taşınmışsa toplam ağırlık her kaleme ayrı ayrı yazılmaz. Mevcut yük dökümü veya tartım ayrımı gösterilir. Boş araç ve dolu araç değerlerinin bulunduğu kayıtta net miktar ilgili malzemeye bağlanır. Başvurunun amacı teknik ölçüm yapmak değildir; mevcut ölçümün hangi teslimi gösterdiğini doğru aktarmaktır. Yeni bir hesap hazırlanmışsa kaynak belgeler de eklenir.
Geri verme tutanağı ve sonradan değişen stok
Geri vermede yapılan sayım, tutanağın tarihi ve teslim alan kişiyle kaydedilir. Stok yeri veya depo numarası varsa gösterilir. Bir malzemenin kiralananda bulunduğu bilgisi ile karşı tarafa bırakıldığı kaydı aynı olay üzerinde bağlanır. Tutanakta tarafların farklı açıklamaları varsa kimin hangi miktarı kabul ettiği ayrılır. İmzasız bir çalışma listesi iki tarafın kabul ettiği teslim tutanağı olarak sunulmaz.
Geri verme sonrasında kiraya veren veya başka kullanıcı malzemeyi tüketmiş olabilir. Sonraki depo sayısı, önceki teslim miktarını kendiliğinden değiştirir diye yazılmaz. Her hareket tarihiyle gösterilir. Önceki teslimden sonra yeni malzeme getirilmişse bu da kiracının bıraktığı miktarın parçası yapılmaz. Başlangıç, son teslim ve sonraki hareketler ayrı sütunlarda tutulur.
Kiracının teslimden önce başka yere götürdüğü malzeme varsa taşıma kaydı ayrı incelenir. Taşıma listesi hangi malzemeyi hangi yerden aldığını belirtmelidir. Kiralananda bırakılmamış stok için m.375/2’deki fazlalık talebi kurulmaz. Böylece depoda daha önce bulunmuş olmak ile geri vermede bırakılmış olmak birbirinden ayrılır.
Fazlalığın bedeli nasıl açıklanır?
M.375/2 fazlalık için tazminat hakkı tanır; maddede ulusal sabit birim fiyat veya otomatik oran bulunmaz. Dilekçede istenen tutarın nasıl hesaplandığı gösterilir. Kullanılan birim bedelin tür, nitelik, miktar ve mevcut değer kaydıyla bağlantısı açıklanır. Kaynağı bulunmayan güncel fiyat veya yuvarlak piyasa rakamı, kanuni tarife olarak yazılmaz.
Farklı nitelikte malzemeler aynı fiyatla hesaplanıyorsa bunun dayanağı ayrıca belirtilmelidir. Başlangıç ve son teslim miktarının karşılaştırılması tamamlanmadan bedel hesabına geçilmez. Fazlalık miktarı ile birim bedel ayrı sütunlarda gösterilir. Tutar istemi, kaynak belge ve yöntem bakımından muhatabın denetleyebileceği açıklıkta tutulur. Tek toplam, miktardaki ve bedeldeki ayrı uyuşmazlığı gizler.
Kiraya veren daha önce belirli fazlalık için ödeme yapmışsa ödeme kendi kalemine işlenir. Kira bedeli ödemesi ise açıklama olmadan tazminat ödemesi sayılmaz. Tarafların ayrıca düzenlediği hesap veya kabul kaydı varsa kapsamı okunur. Aynı fazla bırakılan malzeme için farklı başlıklarla iki kez tahsil talep edilmez. İstenen kalan tutar, önceki karşılanan bölüm çıkarılarak gösterilir.
Yetiştirme gideri, demirbaş ve fazlalık farklı hesaplanır
TBK m.374, sona erme anında henüz devşirilmemiş ürün için yapılmış yetiştirme giderlerine ilişkindir. M.375 ise belirli malzemenin geri vermede bırakılması ve başlangıçla karşılaştırılması üzerindedir. Aynı yetiştirme gideri, bırakılmış saman fazlalığı bedeli adıyla yeniden eklenmez. Başvuruda hangi kalemin hangi hukuki istemi karşıladığı gösterilir; aynı dosyada birden fazla istem bulunması mükerrer talebi haklı hâle getirmez.
Tutanağa geçirilmiş demirbaşın geri verilmesi m.372–373 kapsamındaki ayrı düzenle ilişkilidir. Traktör, makine veya diğer ekipman saman ve gübre çizelgesine miktar olarak katılmaz. Demirbaşın değer değişimi ile malzeme fazlalığı farklıdır. Bu dilekçenin konusu m.375/2’deki fazla bırakılan malzeme tazminatıdır. Demirbaş hakkında ayrı iddia varsa kendi envanteri ve dayanağıyla gösterilir.
Kiralananın geri verilmesi de bütün parasal haklardan vazgeçildiği kabulüne dönüştürülmez. Teslim tutanağının hangi kaydı içerdiği okunur. Bir sözleşme veya hesap belgesindeki genel ifade, görülmemiş bütün kalemlerin ödendiği açıklaması gibi kullanılmaz. Dilekçede mevcut ödeme ve belirli fazlalık açıkça tanımlanır; sonuç kısmı bu dar istemle uyumlu tutulur.
Başlangıç ve son teslim çizelgesi
| Malzeme | Başlangıçta alınan | Geri vermede bırakılan | Talep bağlantısı |
|---|---|---|---|
| Saman | Tür, miktar, ölçü ve belge | Aynı ölçüde gerçek teslim | Belirli fazlalık ve bedel |
| Kuru ot | Tür ve teslim kaydı | Son yıl ve stok yeri | Karşılaştırma açıklaması |
| Hayvan yatağı | İlgili malzeme kaydı | Bırakılan tür ve miktar | İşletme ve ölçü bağlantısı |
| Gübre | Tür, miktar ve ölçüm | Son teslim ve belge | Fazlalık, önceki ödeme ve kalan |
Çizelgede boş kalan başlangıç satırına rastgele sıfır yazılmaz. Başlangıçta hiç alınmadığına ilişkin mevcut kayıt varsa o kayıt belirtilir. Hiç bilgi bulunmaması farklıdır. Karşı tarafın başlangıç miktarı açıklaması varsa belgesi istenir ve kendi tarihçesiyle incelenir. Talep sahibi, eksik satırı hukuki sonuç istediği yönde tamamlamaz.
Hesap kontrolünde üç ayrı eşleşme aranır: başlangıç kaydının ilgili sözleşmeye ait olması, son miktarın geri verilen kiralananda bırakılmış olması ve bedelin belirli fazlalıkla bağlantısı. Bu bağlantılardan biri eksikse mevcut belgeyle açıklanır. Başvuru eki olan yeni çizelge özgün teslim belgesinin yerine geçirilmez; bilgilerin hangi kaynaktan alındığını gösterir.
Teslim belgesindeki düzeltme ayrı kayıtlanır
Teslim tutanağında sonradan bir miktar veya ölçü düzeltmesi yapılmışsa ilk belge ile düzeltilmiş kayıt ayrı saklanır. Düzeltmeyi kimin yaptığı, hangi satırı değiştirdiği ve diğer tarafın buna ilişkin gerçek açıklaması gösterilir. İlk tutanakta bulunmayan bir ek, başlangıçtan beri aynı belgenin parçasıymış gibi sunulmaz. Kiracı yeni çizelgesinde hangi miktarı neden kullandığını kaynak belgeye bağlar.
Bir tarafın hesap hatasını fark edip açıklaması, karşı tarafın bütün tazminat hesabını kabul ettiği anlamına gelmez. Kabul edilen miktar, tartışılan nitelik ve farklı birim bedel ayrı tutulur. Böylece sadece sayım düzeltmesinin bulunduğu dosyada sahte ödeme veya anlaşma sonucu oluşturulmaz. Son talep, açıkça kullanılan belge sürümüyle uyuşmalıdır.
Fazla bırakılan saman ve gübre bedeli talep dilekçesi örneği
Aşağıdaki metin kiraya verene doğrudan yöneltilecek tazminat talebidir. Kullanılmayan malzeme satırları, başka bir kalem varmış izlenimi oluşturacak şekilde doldurulmaz. İki sayfalık Word dosyası ilk sayfada istemi, ikinci sayfada başlangıç, teslim ve bedel hesabını içerir. Başlangıç belgeleri ve geri verme tutanağı birlikte eklenir.
Fazla saman ve gübre bedeli dilekçesini Word olarak indir
FAZLA BIRAKILAN MALZEME İÇİN TAZMİNAT TALEBİ
Başvuran kiracı: [Ad soyad/unvan, adres]
Muhatap kiraya veren: [Ad soyad/unvan, adres]
Kira ve kiralanan: [Sözleşme tarihi ve yer]
Konu: TBK m.375/2 kapsamında geri vermede aldığımdan fazla bıraktığım malzeme için tazminat talebidir.
Açıklamalar
1. [Tarih] ürün kirası kapsamında [kiralanan] teslim alınmıştır. Başlangıçta alınan [malzeme türü, miktarı ve ölçüsü] [gerçek belge ve satır] ile gösterilmiştir.
2. Kiralananın [gerçek geri verme tarihi ve kaydı] kapsamında geri verilmesinde [son yılın ilgili malzemesi, tür, miktar ve ölçü] bırakılmıştır. Düzenli işletmenin gerektirdiği bırakma borcu ve başlangıç miktarı ekteki karşılaştırmada ayrı açıklanmıştır.
3. Başlangıçta alınan ile geri vermede bırakılan aynı tür ve ölçüde malzemenin karşılaştırılmasında [belirli fazlalık] bulunmaktadır. Fazlalığın tutar hesabı [birim bedelin gerçek dayanağı ve yöntem] şeklindedir. Önceki karşılanan [kalem/tutar] ayrıldıktan sonra kalan talep [tutar ve para birimi] olarak gösterilmiştir.
Sonuç ve talepler
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.375/2 uyarınca ekte tanımlanan fazla bırakılmış malzeme için kalan [tutar] tutarının ödenmesini istiyorum. Başlangıç, son teslim, ölçü veya bedel hakkında farklı görüşünüz varsa ilgili satır ve belge dayanağının açıklanmasını talep ediyorum. İstem, belirli malzeme fazlalığına ilişkindir.
Ekler: [Kira sözleşmesi], [başlangıç teslim kaydı], [geri verme ve son stok tutanağı], [ölçüm ve karşılaştırma çizelgesi], [bedel ve önceki ödeme belgeleri].
Tarih: [Gerçek tarih]
Ad soyad/unvan ve imza: [Bilgi]
Cevapta miktar itirazı ve bedel itirazı ayrılır
Kiraya verenin başlangıç miktarına itirazı, son teslim miktarına itirazı ve birim bedel itirazı aynı değildir. Cevapta tartışılan sütun ve belge belirlenir. Kiracı, bütün cevabı genel ret olarak aktarmak yerine ilgili satırı açıklamalıdır. Karşı taraftan yeni teslim veya ölçüm kaydı gelmişse önceki belgeyle yer ve tarih açısından karşılaştırılır.
Kısmi ödeme veya kabul bulunması durumunda hangi fazlalık kalemini karşıladığı kaydedilir. Yeni kalan hesap, önceki gönderilmiş toplamın aynen tekrarı değildir. Bir kalemin ödendiği belirlenmişse kalan istemden ayrılır. Cevap verilmemesi tüm miktar ve fiyatların kabulü sayılmaz. Maddede bulunmayan sabit cevap günü veya sessizlik yaptırımı kanuni sonuç gibi yazılmaz.
Sık sorulan sorular
Fazla bırakılan malzeme için hangi madde uygulanır?
TBK m.375/2, kiracının almış olduğundan fazla bırakması hâlinde fazlalık için tazminat istemesini düzenler.
Kiracı geri vermede hangi malzemeyi bırakmalıdır?
M.375/1 düzenli işletmenin gerektirdiği oranda son yılın samanları, hayvan yatakları, kuru ot ve gübrelerinin bırakılmasını düzenler.
Depodaki bütün stok fazlalık sayılır mı?
Başlangıçta alınan, geri vermede bırakılan ve ilgili işletme kaydı belirlenir. Bütün stok açıklamasız biçimde tazminat hesabına katılmaz.
Başlangıç bilgisi yoksa sıfır mı yazılır?
Bilgi eksikliği hiç malzeme alınmadığını göstermez. Başlangıçta alınan miktarın dayanağı açıklanmalıdır.
Balya sayısı kilogramla doğrudan karşılaştırılır mı?
Farklı ölçüler için kaynak ölçüm veya dönüşüm dayanağı gerekir. Rastgele ortalama ağırlık gerçek teslim miktarı yerine kullanılmaz.
Kiracı daha az bırakmışsa hangi sonuç doğar?
M.375/2, eksikleri tamamlama veya değer eksikliğini giderme yükümlülüğünü de düzenler. Bilinen eksik teslim kaydı saklanmaz.
Kanunda sabit birim fiyat var mı?
M.375 ulusal sabit fiyat veya otomatik tazminat oranı düzenlemez. İstenen bedelin kaynağı ve hesabı gösterilir.
Yetiştirme gideriyle aynı tazminat mı?
M.374’teki yetiştirme gideri farklıdır. Bırakılmış malzeme fazlalığı m.375 kapsamında kendi hesabıyla talep edilir.
Önceden ödenen fazlalık tekrar istenir mi?
Aynı kalem ikinci kez talep edilmez. Önceki karşılanan bölüm belirli kalemiyle kalan hesaptan ayrılır.
Word örneği doğrudan dava dilekçesi mi?
Kiraya verene yöneltilecek ödeme talebidir. Mahkeme başlığı ve somut usul şartları bu örneğe otomatik eklenmez.
Resmî dayanak ve ilgili yazılar
Dayanak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun resmî konsolide metnindeki m.375’tir; ilgili m.372–374 incelenmiştir. TBMM kabul metni karşılaştırma kaynağıdır; değişiklikler için konsolide metin esas alınır. Kontrol tarihi 30 Eylül 2026’dır.
İlişkinin genel çerçevesi için ürün kirası sözleşmesi rehberi, ürün ve stok ayrımı için tarla kirası sonunda ürün ve yetiştirme gideri açıklaması, farklı istem örneği için yetiştirme gideri talep dilekçesi okunabilir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin’deki ofisinden Türkiye genelindeki ürün kirası dosyalarında hukuki hizmet sunar. Başlangıç ve geri verme kayıtları, stok karşılaştırması ve belirli tazminat hesabı birlikte incelenir. Mersin ofisinin harita konumu üzerinden ulaşım bilgisi görülebilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
