B&KBakırcı & KeskinHUKUK BÜROSU
TR
TürkçeEnglishDeutschРусскийالعربية中文
Menü

Usulünce Çağrılan Bilirkişinin Gelmemesi Nedeniyle İşlem Dilekçesi | CMK 71 Word

Usulünce çağrılan bilirkişinin gelmemesi nedeniyle işlem dilekçesi, bilirkişinin geçerli bir mazeret bildirmeden çağrıya uymaması veya geldiği hâlde kanuni bir sebep göstermeksizin yeminden, oy vermekten ya da görüş bildirmekten çekinmesi durumunda CMK m.71’deki sürecin dosya üzerinden işletilmesini istemek için kullanılır. Madde, yalnız raporun gecikmesini değil; usulüne uygun çağrıya rağmen gelmeme veya görev yerinde açıkça yeminden, oy ve görüşten çekinme hâllerini düzenler. Bu nedenle dilekçe, çağrı belgesini, tebliğ kaydını, duruşma ya da işlem tutanağını ve bildirilen mazereti somut olarak göstermelidir.

CMK 71 için kısa ve kesin cevap

CMK m.71 uyarınca usulünce çağrıldığı hâlde gelmeyen veya gelip de kanuni bir sebep olmaksızın yeminden, oy ve görüş bildirmekten çekinen bilirkişi hakkında CMK m.60/1 uygulanır; ayrıca durum bilirkişilik bölge kuruluna bildirilir. Sonuç otomatik değildir. Önce çağrının usulüne uygun olup olmadığı, bilirkişinin mazeret bildirip bildirmediği, mazeretin belgeye dayanıp dayanmadığı ve çekinmenin CMK m.70 kapsamındaki geçerli bir sebebe dayanıp dayanmadığı dosya kayıtlarıyla değerlendirilir.

CMK m.60/1, sebep olunan giderlerin yükletilmesini ve hüküm verilinceye kadar, her hâlde üç ayı geçmemek üzere disiplin hapsini düzenler; yükümlülüğün yerine getirilmesi hâlinde ilgili derhâl serbest bırakılır. Taraf, bilirkişinin doğrudan cezalandırılmasına karar veremez. Dilekçede; usulüne uygun çağrının ve mazeretsiz davranışın tespiti, tutanakların incelenmesi, CMK m.71’in koşulları oluşmuşsa yetkili merci tarafından CMK m.60/1 sürecinin uygulanması, bölge kuruluna bildirim yapılması ve teknik incelemenin kesintiye uğramaması için yeni bilirkişi görevlendirilmesinin değerlendirilmesi istenir.

CMK 71 hangi davranışları kapsar?

Birinci davranış, usulünce çağrılan bilirkişinin çağrıda belirtilen gün, saat ve yerde hazır bulunmamasıdır. Burada yalnız “gelmedi” bilgisi yeterli değildir. Çağrı kâğıdı veya elektronik tebligat kaydı, tebliğ tarihi, çağrının içeriği, bilirkişinin hangi işlem için çağrıldığı ve yoklamanın yapıldığı tutanak birlikte okunur. Çağrı hiç tebliğ edilmemişse, yanlış kişiye ulaşmışsa veya çağrı tarihi ile tebliğ tarihi arasında fiilen katılımı imkânsız kılan bir sorun varsa CMK m.71’in koşullarının oluştuğu peşinen söylenemez.

İkinci davranış, bilirkişinin çağrıya gelip yemin etmekten kanuni bir sebep olmaksızın çekinmesidir. CMK m.64/5 uyarınca listelere kaydedilmiş kişiler bilirkişilik bölge kurulu veya bulunduğu yer il adli yargı adalet komisyonu huzurunda yemin eder; listede bulunmayan bilirkişiye göreve başlanmadan önce yemin verdirilir. Somut olayda hangi yemin işleminin gerektiği ve bilirkişinin neyi reddettiği tutanaktan belirlenir. Genel bir isteksizlik, hukuki sebep değildir; fakat görevi kabul etmeye engel kanuni bir durum bildirilmişse bu bildirim CMK m.70 çerçevesinde incelenir.

Üçüncü davranış, bilirkişinin oy veya görüş bildirmekten kanuni bir sebep olmaksızın çekinmesidir. Kurul hâlinde incelemede oy vermeyi reddetmek, görevlendirme sınırları içindeki teknik konuda hiçbir görüş açıklamamak veya duruşmada kendisinden istenen açıklamayı sebep göstermeden reddetmek bu kapsamda değerlendirilebilir. Buna karşılık bilirkişinin uzmanlık alanı dışında kalan bir soruyu işaret etmesi, inceleme için zorunlu kaydın verilmediğini belirtmesi ya da tarafsızlığını etkileyen bir çekinme sebebini bildirmesi doğrudan mazeretsiz ret olarak nitelendirilemez. Tutanak, beyanın tam içeriğini göstermelidir.

“Usulünce çağrılmış olma” nasıl kanıtlanır?

CMK m.71’in başlangıç koşulu usulüne uygun çağrıdır. Bu koşul, bilirkişinin adının bir duruşma ara kararında geçmesiyle tamamlanmaz. Çağrının hangi yöntemle çıkarıldığı, muhataba hangi tarihte ulaştığı, çağrıda dosya numarası ile işlem yerinin yazılı olup olmadığı ve tebligatın sonucunun dosyaya dönüp dönmediği kontrol edilir. Elektronik tebligatta gönderim ve kanuni tebliğ tarihi; fiziki tebligatta mazbata, teslim alan kişi ve adres bilgisi; telefonla bildirim ileri sürülüyorsa bunun dayanağı olan tutanak ayrı ayrı incelenir.

Dilekçede “bilirkişi çağrıldı ama gelmedi” gibi kaynaksız bir cümle kullanılmaz. Bunun yerine “[tarih] tarihli ara kararla bilirkişinin [işlem] için çağrılmasına karar verilmiş, çağrı [tebliğ tarihi] tarihinde [tebligat kaydı] ile kendisine tebliğ edilmiş, [oturum/işlem tarihi] tarihli tutanakta yoklamada hazır olmadığı kaydedilmiştir” biçiminde doğrulanabilir kayıt zinciri gösterilir. Bu belgelerden biri dosyada yoksa eksiklik saklanmaz; kaydın getirtilmesi veya tebligat sonucunun araştırılması istenir.

Çağrı içeriği de önemlidir. Bilirkişi rapor hazırlamak üzere dosyayı teslim aldıysa, bu teslim kaydı duruşmada dinlenmek üzere ayrıca çağrıldığını tek başına göstermez. Rapor teslim süresiyle duruşmaya katılma yükümlülüğü farklıdır. CMK 68/1 bilirkişinin duruşmada dinlenmesi kararı verilmişse, o karara dayanılarak çıkarılan çağrı ve tebligat CMK m.71 incelemesinin merkezindedir.

Mazeret bildirimi nasıl değerlendirilir?

Bilirkişinin gelmemesi tek başına “mazeretsiz” kabul edilmemelidir. Dosyada duruşma veya işlem tarihinden önce sunulmuş sağlık belgesi, aynı saate ilişkin resmî görev kaydı, ulaşım engelini gösteren belge ya da başka bir hukuki mazeret bulunabilir. Merci, mazeretin varlığını, zamanında bildirilip bildirilmediğini ve çağrıya uymamayı gerçekten açıklayıp açıklamadığını değerlendirir. Dilekçe veren taraf, hiç görmediği mazeretin sahte veya geçersiz olduğunu ileri sürmemeli; varsa mazeret dilekçesi ile eklerinin incelenmesini istemelidir.

Mazeret sonradan sunulmuşsa tarih zinciri açıkça yazılır. Çağrı tarihi, tebliğ tarihi, işlem tarihi, mazeretin verildiği tarih ve mazeret belgesinin kapsadığı dönem birbirine karıştırılmaz. Hastalık belgesinin varlığı disiplin sürecini otomatik olarak kaldırdığı gibi bir sonuç kurulmaz; belgenin somut çağrı tarihini kapsayıp kapsamadığı ve mercie zamanında bildirilip bildirilmediği dosya üzerinden değerlendirilir. Aynı biçimde, bilirkişinin yoğun iş yükü bulunduğunu söylemesi de kanuni mazeret olarak otomatik kabul veya ret konusu yapılmaz.

Geçerli çekinme sebebi ile CMK 71 ihlali nasıl ayrılır?

CMK m.70, tanıklıktan çekinmeyi gerektiren sebeplerin bilirkişiler hakkında da geçerli olduğunu ve bilirkişinin geçerli diğer sebeplerle görüş bildirmekten çekinebileceğini düzenler. Bilirkişi taraflarla yakınlık, önceki mesleki ilişki, kişisel menfaat, tarafsızlığını etkileyen bir durum, uzmanlık alanı yetersizliği veya görevin kanuna uygun yürütülmesini engelleyen başka bir olguyu bildirirse önce bu sebep değerlendirilir. Geçerli çekinme kabul edilirse aynı davranış “kanuni sebep olmaksızın görüş bildirmekten kaçınma” olarak nitelendirilemez.

Bilirkişilik Yönetmeliği m.53’e göre bilirkişi görevlendirmeyi yapan mercie çekinme talebinde bulunabilir; çekinme sebebini görevlendirme tarihinde biliyorsa görevin kendisine tebliğinden itibaren bir hafta içinde, sonradan öğrenmişse öğrendiği tarihten itibaren bir hafta içinde bildirmelidir. Süre ve sebep, somut bildirim üzerinden incelenir. CMK 70 bilirkişinin görevden çekinmesi geçerli sebebe dayalı ayrı bir süreçtir; CMK m.71 ise kanuni sebep bulunmadığı hâlde yükümlülükten kaçınmayı hedefler.

Tarafın bilirkişinin tarafsızlığından kuşku duyması hâlinde doğru yol her zaman CMK m.71 değildir. Ret sebebi, öğrenme tarihi ve ret süresi varsa CMK 69 bilirkişinin reddi hükümleri üzerinden incelenir. Ret talebi ile bilirkişinin çağrıya gelmemesi aynı dilekçede dayanakları karıştırılarak ileri sürülmemelidir.

Geç rapor ile çağrıya gelmeme aynı şey değildir

Bilirkişinin raporu verilen sürede hazırlamaması CMK m.66/2’nin konusudur. Bu durumda bilirkişi görevden alınabilir, kendisine incelemek üzere teslim edilen eşya ve belgeleri hemen geri vermesi istenebilir; Yönetmelik m.52 uyarınca durum bölge kuruluna bildirilir ve yeni görevlendirme yapılabilir. CMK m.71 ise usulünce çağrıldığı hâlde gelmeyen veya geldiği hâlde kanuni sebep olmaksızın yemin, oy ya da görüş bildirmekten çekinen bilirkişiyi düzenler.

Dosyada yalnız rapor süresinin dolduğu görülüyorsa, gerçek durumu “çağrıya gelmeme” olarak yeniden adlandırmak doğru değildir. Bu durumda CMK 66 süresinde rapor vermeyen bilirkişinin değiştirilmesi başvurusu değerlendirilir. Rapor için ek süre verilmişse CMK 66 rapor süresi uzatma kararının kapsamı okunur. Aynı dosyada hem rapor gecikmesi hem usulüne uygun duruşma çağrısına gelmeme bulunabilir; her davranış kendi kaydı ve hukuki sonucu ile ayrı bentte gösterilir.

CMK 60/1’e yapılan atfın sonucu nedir?

CMK m.71, yaptırımın içeriğini tekrar yazmak yerine CMK m.60/1’e atıf yapar. CMK m.60/1’e göre, kanuni bir sebep olmaksızın tanıklıktan veya yeminden çekinen kişi bundan doğan giderlere mahkûm edilir ve yeminin veya tanıklığın gerçekleştirilmesi için dava hakkında hüküm verilinceye kadar, her hâlde üç ayı geçmemek üzere disiplin hapsine tabi tutulabilir. Kişi yükümlülüğüne uygun davranması hâlinde derhâl serbest bırakılır. CMK m.71’in atfı, bu usulü bilirkişinin maddede sayılan davranışlarına uygular.

Bu düzenleme “her gelmeyen bilirkişiye üç ay hapis verilir” şeklinde okunamaz. Önce usulüne uygun çağrı, ardından mazeretsiz gelmeme veya kanuni sebep olmadan yemin, oy ya da görüşten çekinme saptanmalıdır. Giderin hangi işlem nedeniyle doğduğu belgeyle belirlenmelidir. Disiplin hapsinin amacı yükümlülüğün yerine getirilmesini sağlamaktır; kanundaki üst sınır otomatik süre değildir. Bilirkişi yükümlülüğünü yerine getirirse serbest bırakma koşulu ayrıca gözetilir.

CMK m.60/2, bu tedbirlere naip hâkim ve istinabe olunan mahkeme ile soruşturma evresinde sulh ceza hâkiminin karar verebileceğini düzenler. Aynı işte bu tedbirlerin tamamı uygulandıktan sonra yeniden uygulanamayacağı CMK m.60/3’te; bu kararlara karşı itiraz edilebileceği ise m.60/4’te yer alır. Dilekçede karar yetkisi bulunmayan bir makamdan doğrudan disiplin hapsi istenmez; dosyanın evresine ve işlemi yapan mercie göre yetkili karar merciinin değerlendirmesi talep edilir.

Bilirkişilik bölge kuruluna bildirim zorunluluğu

CMK m.71’in güncel metni, usulünce çağrıldığı hâlde gelmeyen veya gelip de kanuni bir sebep olmaksızın yeminden, oy ve görüş bildirmekten çekinen bilirkişiler hakkında CMK m.60/1’in uygulanmasının yanında durumun bilirkişilik bölge kuruluna bildirilmesini emreder. Bildirim, disiplin hapsinin yerine geçen bir sonuç değildir; ayrı bir kurumsal kayıt ve denetim yoludur. Dilekçede hangi bölge kuruluna, hangi bilirkişi ve hangi dosya kaydıyla bildirim yapılmasının istendiği açıkça gösterilir.

Bildirim talebi soyut bir şikâyete dönüştürülmemelidir. Bilirkişinin adı ve sicil bilgisi, görevlendirme kararı, çağrı ve tebliğ kaydı, gelmeme veya ret davranışını gösteren tutanak, mazeret varsa bu belge ve merciin verdiği karar bildirim dosyasının dayanağını oluşturur. Tarafın kişisel nitelemeleri yerine resmî kayıtlar gönderilmelidir. Böylece bölge kurulu, bilirkişilik mevzuatı çerçevesindeki yetkisini gerçek olay ve belgelere göre kullanabilir.

Dilekçe nereye ve kim tarafından sunulur?

Kovuşturma evresinde bilirkişiyi çağıran ve duruşma işlemini yürüten ceza mahkemesine başvurulur. Soruşturma evresinde bilirkişi işlemi Cumhuriyet savcılığı dosyasında yürütülüyorsa dilekçe ilgili başsavcılığa sunulur; disiplin tedbiri gerektiren konuda CMK m.60/2’de gösterilen sulh ceza hâkimliği yetkisi gözetilerek gerekli işlemin yapılması istenir. Naip hâkim veya istinabe olunan mahkeme önündeki işlemde karar yetkisi ayrıca m.60/2 üzerinden değerlendirilir.

Şüpheli, sanık, müdafi, katılan, katılan vekili veya dosyada hukuki yararı bulunan ilgili; teknik incelemenin ilerlemesi ve resmî kayıtların değerlendirilmesi için talepte bulunabilir. Ancak CMK m.71 kamu makamının uygulayacağı usulü düzenler; tarafın talebi yaptırım sonucunu kendiliğinden doğurmaz. Dilekçe, “bilirkişinin cezalandırılması” biçiminde kişisel bir sonuç emri değil, koşulların incelenmesi ve kanuni işlemlerin yetkili merci tarafından uygulanması istemi olarak kurulmalıdır.

Hangi kayıtlar dilekçeye eklenmelidir?

  • Bilirkişinin adı, uzmanlık alanı ve görevin kapsamını gösteren görevlendirme kararı.
  • Bilirkişinin duruşmaya veya işleme çağrılmasına ilişkin ara karar.
  • Çağrı kâğıdı, elektronik tebligat kaydı veya fiziki tebligat mazbatası.
  • Gelmediğini gösteren duruşma ya da işlem tutanağı.
  • Yemin, oy veya görüşten çekinme varsa bilirkişinin beyanını tam aktaran tutanak.
  • Varsa mazeret dilekçesi, ekleri ve bunların dosyaya giriş tarihi.
  • Varsa CMK m.70 çekinme talebi ve bu konuda verilen karar.
  • Gelmeme veya ret nedeniyle doğan ertelenme, yeniden çağrı ve gider kayıtları.
  • Teknik incelemenin sürmesi için gerekli yeni bilirkişi veya kurul ihtiyacını gösteren ara kararlar.

Dosyada bulunmayan belge ekliymiş gibi gösterilmez. Tebligat sonucu dönmemişse “usulüne uygun tebliğ edildi” sonucu kurulmaz; tebligat sonucunun sorulması istenir. Bilirkişinin mazeret sunduğu yalnız sözlü olarak biliniyorsa, mazeretin tarih ve ekleriyle dosyadan incelenmesi talep edilir. Bu yöntem, CMK m.71’in koşulları hakkında kesin fakat kayıtsız bir itham kurulmasını önler.

CMK 71 bilirkişinin gelmemesi nedeniyle işlem Word dilekçesi

Düzenlenebilir CMK 71 bilirkişinin gelmemesi nedeniyle işlem dilekçesini Word olarak indirin. Köşeli alanlar yalnız dosyadaki gerçek ara karar, çağrı, tebliğ, tutanak, mazeret ve gider kayıtlarıyla doldurulmalıdır. Yalnız rapor süresi geçtiyse bu metin kullanılmamalı; CMK m.66/2 başvurusu hazırlanmalıdır.

[DAVAYA BAKAN CEZA MAHKEMESİNE / SORUŞTURMAYI YÜRÜTEN CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA]

DOSYA NO: [Esas / soruşturma numarası]
TALEPTE BULUNAN: [Ad soyad ve dosyadaki sıfat]
MÜDAFİİ / VEKİLİ: [Varsa ad soyad, baro ve sicil]
BİLİRKİŞİ: [Ad soyad, sicil ve uzmanlık alanı]

KONU: Usulünce çağrılan bilirkişinin [çağrıya gelmemesi / geldiği hâlde kanuni bir sebep olmaksızın yeminden, oy veya görüş bildirmekten çekinmesi] nedeniyle CMK m.71’in koşullarının dosya kayıtları üzerinden incelenmesi; koşullar oluşmuşsa CMK m.60/1 uyarınca yetkili merci tarafından işlem yapılması, durumun bilirkişilik bölge kuruluna bildirilmesi ve teknik incelemenin kesintisiz sürdürülmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. [Tarih] tarihli [ara karar/görevlendirme kararı] ile [bilirkişinin adı ve sicili], [teknik inceleme konusu] hakkında [rapor sunmak/açıklama yapmak/yemin etmek/kurul görüşüne katılmak] üzere görevlendirilmiştir. Görevin sınırı ve beklenen işlem kararın [ilgili bent veya sayfasında] gösterilmiştir.

2. Bilirkişinin [tarih, saat ve yer] bilgileri yazılı [duruşma/işlem] için çağrılmasına [karar tarihi] tarihinde karar verilmiştir. Çağrı, [tebligat yöntemi ve kayıt numarası] ile [tebliğ tarihi] tarihinde bilirkişiye tebliğ edilmiştir. Usulüne uygun çağrı iddiasının dayanağı ekli [elektronik tebligat kaydı/tebligat mazbatası]dır.

3. [İşlem tarihi] tarihli [duruşma/işlem] tutanağında bilirkişinin yoklamada hazır bulunmadığı kaydedilmiştir. [Yemin, oy veya görüşten çekinme söz konusuysa:] Bilirkişi hazır bulunmuş; ancak tutanağın [sayfa ve paragrafı]nda yer alan “[beyanın tutanakta yazılı tam içeriği]” beyanıyla [yemin etmekten/oy vermekten/görüş bildirmekten] çekinmiştir.

4. Dosyada [mazeret dilekçesi bulunmamaktadır / tarihli mazeret dilekçesi bulunmaktadır]. Mazeret mevcutsa, bunun ekleri, dosyaya giriş tarihi ve çağrı tarihini kapsayıp kapsamadığı değerlendirilmeden mazeretsiz davranış sonucu kurulmasını istemiyoruz. Mazeretin gerçek kayıtlarıyla incelenmesini ve kabul veya ret nedeninin kararda gösterilmesini talep ediyoruz.

5. Dosyada [CMK m.70 kapsamında çekinme talebi bulunmamaktadır / tarihli çekinme talebi bulunmaktadır]. Bilirkişinin bildirdiği sebep varsa, bu sebebin CMK m.70 ve Bilirkişilik Yönetmeliği m.53 uyarınca değerlendirilmesi gerekir. CMK m.71 talebimiz, yalnız kanuni veya kabul edilmiş bir sebep bulunmadığının saptanması hâline ilişkindir.

6. Somut olay yalnız rapor teslim süresinin geçmesi değildir. [Gelmeme/ret] davranışı, yukarıda tarih ve numarası yazılı çağrı ile tutanak üzerinden doğrulanmaktadır. Rapor süresine ilişkin ayrı bir sorun bulunuyorsa bunun CMK m.66/2 ve Bilirkişilik Yönetmeliği m.52 kapsamında ayrıca değerlendirilmesini; iki hukuki durumun birbirinin yerine kullanılmamasını talep ediyoruz.

7. CMK m.71, usulünce çağrıldığı hâlde gelmeyen veya gelip de kanuni bir sebep olmaksızın yeminden, oy ve görüş bildirmekten çekinen bilirkişiler hakkında CMK m.60/1’in uygulanacağını ve durumun bilirkişilik bölge kuruluna bildirileceğini düzenlemektedir. Bu nedenle önce çağrı, tebliğ, mazeret ve tutanak zincirinin tespit edilmesi gerekmektedir.

8. CMK m.60/1’deki gider ve disiplin hapsi sonuçlarının otomatik uygulanmasını değil; kanuni koşulların oluşup oluşmadığının yetkili merci tarafından değerlendirilmesini istiyoruz. Gider doğmuşsa [ertelenen işlem, yeni tebligat, yol veya diğer gider kaydının adı] üzerinden tutarı ve nedensellik bağı belirlenmelidir. Karar yetkisi bakımından CMK m.60/2 gözetilmelidir.

9. Bilirkişinin davranışı nedeniyle [teknik incelemenin bekleyen kısmı] tamamlanamamıştır. Maddi gerçeğin araştırılması ve yargılamanın gereksiz gecikmemesi için [aynı bilirkişinin yeniden çağrılması / yeni bilirkişi veya kurul görevlendirilmesi] seçeneklerinden dosyanın mevcut aşamasına uygun olanı hakkında açık ara karar kurulmasını talep ediyoruz.

10. CMK m.71’de ayrıca öngörülen bilirkişilik bölge kuruluna bildirim; görevlendirme, çağrı, tebliğ, yoklama veya ret tutanağı, varsa mazeret ve bu başvuru üzerine verilen karar eklenerek yapılmalıdır. Bildirimin yapıldığı tarih ve evrak numarasının dosyaya kaydedilmesini istiyoruz.

HUKUKİ NEDENLER: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.60/1-4, m.64, m.66/2, m.68, m.70, m.71; 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu; Bilirkişilik Yönetmeliği m.51-53 ve ilgili mevzuat.

DAYANAK KAYITLAR: Görevlendirme ve çağrı ara kararları, tebligat kaydı, duruşma/işlem tutanağı, varsa mazeret ile çekinme talebi, gider kayıtları ve teknik incelemenin devamına ilişkin dosya evrakı.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle; 1) bilirkişinin usulünce çağrılıp çağrılmadığının tebligat kayıtlarıyla, [gelmeme/ret] davranışının ilgili tutanakla ve varsa mazeret veya çekinme sebebinin ekleriyle birlikte incelenmesine, 2) CMK m.71’in koşulları oluşmuşsa CMK m.60/1 uyarınca yetkili merci tarafından kanuni işlem yapılmasına, 3) durumun dayanak kayıtlar ve verilen karar eklenerek ilgili bilirkişilik bölge kuruluna bildirilmesine ve bildirim evrak numarasının dosyaya işlenmesine, 4) teknik incelemenin gecikmeden tamamlanması için dosyanın aşamasına uygun bilirkişi görevlendirmesi veya yeniden çağrı hakkında açık ara karar kurulmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.

[Tarih]
[Talepte Bulunan / Müdafi / Vekil]
[Ad soyad · Baro sicili varsa]
(E-İMZALIDIR)

EKLER: 1. Görevlendirme kararı 2. Çağrı ara kararı 3. Tebligat kaydı 4. Duruşma/işlem tutanağı 5. Varsa mazeret ve ekleri 6. Varsa çekinme talebi ve kararı 7. Gider kayıtları 8. Teknik incelemenin devamına ilişkin evrak.

Başvurudan sonra hangi kontroller yapılır?

Dilekçenin doğru dosya numarasına kaydedildiği kontrol edilir. Merci önce çağrı ve tebligat kaydını, sonra bilirkişinin hazır bulunmadığını veya ret beyanını gösteren tutanağı incelemelidir. Mazeret ya da CMK m.70 çekinme talebi varsa karar bu belgelere açıkça cevap vermelidir. Yalnız “talebin reddine” veya “gereği düşünüldü” ibaresiyle yetinildiğinde, hangi koşulun eksik görüldüğü anlaşılmaz; gerekçeli ara karar talep edilir.

CMK m.60/1 kapsamında bir karar verilmişse kararın yetkili merci tarafından verilip verilmediği, gider kalemlerinin gösterilip gösterilmediği, disiplin hapsinin koşulu ve süresi ile itiraz yolunun belirtilip belirtilmediği denetlenir. Bilirkişi daha sonra yükümlülüğünü yerine getirirse derhâl serbest bırakılma hükmü gözetilir. Aynı işte tedbirlerin tamamı uygulanmışsa CMK m.60/3’teki yeniden uygulama yasağı da kontrol edilir.

Bölge kurulu bildiriminin gerçekten yapıldığı evrak numarasıyla doğrulanır. Ayrıca asıl amaç olan teknik incelemenin ilerleyip ilerlemediği takip edilir. Yeni bilirkişi atanmışsa görevlendirme soruları, teslim edilen materyal ve süre açık olmalıdır. Rapor sonradan dosyaya sunulursa CMK 67 bilirkişi raporuna itiraz ihtiyacı raporun somut içeriği üzerinden ayrıca değerlendirilir.

CMK 71 dilekçesinde yapılan somut hatalar

  1. Rapor teslim süresinin geçmesini, hiçbir çağrı kaydı bulunmadan CMK m.71 gelmeme hâli olarak yazmak.
  2. Çağrı kâğıdı ve tebliğ sonucunu görmeden bilirkişinin usulünce çağrıldığını kesin kabul etmek.
  3. Yoklama veya ret beyanını gösteren tutanak yerine kişisel gözleme dayanmak.
  4. Dosyada bulunan mazereti hiç anmadan “mazeretsiz gelmedi” demek.
  5. CMK m.70’e dayalı geçerli çekinme ile kanuni sebep olmadan görüş vermeyi reddetmeyi karıştırmak.
  6. Bilirkişinin uzmanlık alanı dışındaki soruya itirazını otomatik olarak görüş bildirmeyi reddetme saymak.
  7. CMK m.60/1’deki üç aylık üst sınırı her olayda verilmesi gereken sabit ceza gibi sunmak.
  8. Karar yetkisi bulunmayan makamdan doğrudan disiplin hapsi kararı istemek.
  9. Giderin türünü ve davranışla bağlantısını göstermeden tüm yargılama giderini bilirkişiye yükletmek.
  10. Bölge kuruluna bildirim ile disiplin hapsini birbirinin alternatifi sanmak.
  11. Teknik incelemenin nasıl sürdürüleceği konusunda yeni görevlendirme veya yeniden çağrı istemini kurmamak.
  12. Tarafsızlık iddiasını CMK m.69 ret süresi ve sebeplerinden koparıp CMK m.71’e taşımak.

Benzer başvurulardan farkı

CMK 66/2 raporu süresinde vermeyen bilirkişinin değiştirilmesi, rapor teslim süresine ve dosya materyalinin geri alınmasına ilişkindir. CMK m.71 ise usulüne uygun çağrıya gelmeme veya kanuni sebep olmaksızın yemin, oy ve görüşten çekinme hâlidir. CMK 70 çekinme, bilirkişinin geçerli bir sebebi zamanında mercie bildirmesidir.

CMK 69 bilirkişinin reddi, tarafsızlığı etkileyen somut olgulara dayanır. CMK 68/1 duruşmada bilirkişi dinlenmesi ise açıklama yapılması ve tarafların izinle soru yöneltebilmesi için çağrı kararı alınmasına ilişkindir. Çağrı çıkarıldıktan sonra bilirkişi usulüne uygun tebligata rağmen mazeretsiz gelmezse CMK m.71 gündeme gelir.

Sık sorulan sorular

1. Her gelmeyen bilirkişi hakkında CMK 71 uygulanır mı?

Hayır. Bilirkişinin usulünce çağrılmış olması ve geçerli bir kanuni sebep veya kabul edilebilir mazeret bulunmaması gerekir. Çağrı ve mazeret kayıtları incelenmeden sonuç kurulmaz.

2. Bilirkişinin raporu geç vermesi CMK 71 kapsamında mıdır?

Tek başına değildir. Raporun süresinde verilmemesi CMK m.66/2 ve Bilirkişilik Yönetmeliği m.52 kapsamında değerlendirilir. Ayrıca usulüne uygun çağrıya gelmeme varsa CMK m.71 ayrı uygulanabilir.

3. Bilirkişi mazeret bildirmişse disiplin hapsi verilir mi?

Mazeretin varlığı, zamanı, belgesi ve çağrıya uymamayı açıklayıp açıklamadığı yetkili merci tarafından değerlendirilir. Geçerli kanuni sebep varsa CMK m.71’in “sebep olmaksızın” koşulu oluşmaz.

4. Üç aylık disiplin hapsi zorunlu mudur?

Hayır. Üç ay kanundaki üst sınırdır; otomatik ve sabit bir ceza değildir. CMK m.60/1’in koşulları, amaç ve ölçülülük yetkili merci tarafından dosyaya göre değerlendirilir.

5. Bilirkişi sonradan görevini yerine getirirse ne olur?

CMK m.60/1, yükümlülüğün yerine getirilmesi hâlinde kişinin derhâl serbest bırakılmasını düzenler. Bu nedenle sonraki uyma davranışı gecikmeden karar merciine bildirilmelidir.

6. Bölge kuruluna bildirim yapılması zorunlu mudur?

CMK m.71’in güncel metni, maddede sayılan davranışlar için durumun bilirkişilik bölge kuruluna bildirilmesini düzenler. Bildirim, çağrı, tebligat, tutanak, mazeret ve karar kayıtlarıyla yapılmalıdır.

7. Taraf doğrudan bilirkişinin cezalandırılmasını isteyebilir mi?

Taraf kanuni koşulların incelenmesini ve yetkili merci tarafından işlem yapılmasını talep eder. Yaptırım kararı, dosyanın evresine ve CMK m.60/2’deki yetki düzenine göre yetkili merciye aittir.

8. Bilirkişinin “uzmanlık alanım değil” demesi görüşten kaçınma mıdır?

Bu beyanın görevin kapsamı ve gerçek uzmanlık alanıyla ilişkisi incelenir. Uzmanlık dışı görev veya geçerli çekinme sebebi varsa kanuni sebep olmadan görüşten kaçınma sonucu kurulamaz.

9. CMK 71 kararına itiraz edilebilir mi?

CMK m.60/4, maddede düzenlenen kararlar aleyhine itiraz edilebileceğini belirtir. Süre ve merci, kararın tebliği ile somut karar kaydından kontrol edilmelidir.

10. Bilirkişi gelmeyince dosya bekletilir mi?

Teknik incelemenin sürmesi için yeniden çağrı veya yeni bilirkişi görevlendirmesi hakkında açık ara karar istenmelidir. CMK m.71 işlemi, maddi gerçeğin araştırılmasını belirsiz süre durdurmak için kullanılmaz.

Resmî mevzuat ve kurum kaynakları

CMK m.71 ile atıf yapılan m.60/1-4 hükümleri, Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığının resmî CMK metninden ve Resmî Gazete’de yayımlanan 5271 sayılı Kanun metninden kontrol edilmiştir. Rapor süresi, çekinme ve rapor düzenine ilişkin güncel hükümler Bilirkişilik Yönetmeliğinin resmî PDF metninde yer almaktadır. Yönetmelik ve mevzuat erişim sayfası Bilirkişilik Daire Başkanlığı Yönetmelikler bölümüdür. Mevzuat ve canlı içerik çakışma kontrol tarihi 3 Ekim 2026’dır.

Avukat Halil Bakırcı
Av. Halil Bakırcı · Mersin Barosu

Hukuki konu hakkında iletişim

İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.

Telefonla Araİletişim Bilgileri
Telefon WhatsApp