Ceza Dosyasında Bilirkişi Ücret ve Gider Ödeme Talebi | CMK 72 2026 Word
Ceza dosyasında bilirkişi ücret ve gider ödeme talebi, görevlendirilen bilirkişinin raporunu veya istenen teknik incelemeyi tamamlamasından sonra ücretinin, belgeli giderlerinin ve varsa avans mahsubundan kalan bakiyenin ödenmesi için görevlendirmeyi yapan Cumhuriyet savcılığına, sulh ceza hâkimliğine veya ceza mahkemesine sunduğu yazılı istemdir. Bu istemin doğrudan dayanağı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 72. maddesidir. Madde; bilirkişiye inceleme ve seyahat gideri ile çalışmasıyla orantılı ücret ödenmesini emreder. 2026 yılında miktar ve ödeme yöntemi, görevlendirme tarihindeki 2026 Yılı Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak belirlenir.
Bu rehber, bilirkişinin hangi makama başvuracağını, ücret ile gideri nasıl ayıracağını, 2026 tutarlarını, artırım ölçütlerini, avans mahsubunu, vergi kesintisini ve ek rapor ücretini ayrı ayrı açıklar. Sayfanın sonunda yer alan Word dosyası yalnız kısa bir şablon değildir; görevlendirme bilgisi, rapor teslim kaydı, tarife hesabı, gider cetveli, beş maddeli sonuç ve istem, imza ve ek listesi bulunan düzenlenebilir profesyonel dilekçedir.
Bilirkişi ücret ve gider talebinin hukuki dayanağı
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.72 tek fıkralı ve açık bir hükümdür: bilirkişiye inceleme ve seyahat gideri ile çalışmasıyla orantılı ücret ödenir. Bu hüküm, bilirkişinin görevlendirmeyi tamamlaması karşılığında ücret alacağını ve görev nedeniyle yaptığı zorunlu giderlerin ayrıca karşılanacağını kurar. Taraflarla özel bir ücret sözleşmesi yapılmaz; ücret ve gider hakkında karar verme yetkisi görevlendirmeyi yapan mercidedir.
Bilirkişilik Yönetmeliği m.51/1-c, takdir edilen bilirkişi ücretinin görevlendirme yazısında bulunmasını zorunlu kılar. Aynı Yönetmeliğin 57. maddesi, ücretin tarife esas alınarak; incelemenin niteliği ve önemi ile bilirkişinin sarf ettiği emek ve zaman gözetilerek belirlenmesini emreder. Yönetmelik m.55 ise raporda görevlendiren merci, dosya numarası, görevlendirme tarihi ve süresi, inceleme konusu, yöntem, teknik dayanak ve gerekçeli sonucun bulunmasını şart koşar. Ücret istemi bu kayıtlarla raporu birbirine bağlamalıdır.
2026 Tarifesi 26 Aralık 2025 tarihli ve 33119 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Tarife m.15 uyarınca ücretin tayininde raporun teslim tarihi değil, görevlendirmenin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan tarife uygulanır. Bu nedenle 2025 yılında yapılan görevlendirme için yalnız rapor 2026’da teslim edildi diye 2026 tutarı istenemez; 2026’da yapılan görevlendirmede ise 2026 tarifesi uygulanır.
Talebi kim sunar ve hangi makama verir?
Başvuruyu, ceza dosyasında gerçek kişi bilirkişi olarak görevlendirilen kişi veya özel hukuk tüzel kişisi bilirkişi adına yetkili temsilci sunar. Dilekçe, bilirkişiyi görevlendiren makama verilir. Görevlendirme Cumhuriyet savcısı tarafından yapıldıysa Cumhuriyet başsavcılığına; sulh ceza hâkimliği tarafından yapıldıysa ilgili hâkimliğe; asliye ceza veya ağır ceza mahkemesi tarafından yapıldıysa dosyanın görüldüğü mahkemeye başvurulur.
Başvurunun bilirkişilik bölge kuruluna yapılması doğru değildir. Bölge kurulu, ücretin sarfına karar veren merci değildir. Ücret ve gideri görevlendirmeyi yapan yargı mercii belirler ve yazı işleri birimi ödeme evrakını düzenler. Bilirkişi, UYAP Bilirkişi Portalı üzerinden dosya seçerek imzalı dilekçesini ve eklerini ilgili dosyaya gönderebilir. Fizikî başvuru yapılırsa evrak kayıt numarası alınmalıdır.
Rapor henüz teslim edilmemişse ücret ödeme talebi kural olarak tamamlanmış görev kaydına dayanmaz. Görev süresi yetersizse ayrı bir bilirkişi rapor süresi uzatma dilekçesi sunulmalıdır. Rapor teslim edilmiş fakat örneği taraflara verilmemişse konu, CMK 67/4 rapor örneği talebi kapsamında ele alınır; bu iki işlem ücret dilekçesinin yerine geçmez.
2026 yılı bilirkişi asgari ücretleri
2026 Tarifesi m.6’da gerçek kişi bilirkişiler için görevlendirmeyi yapan merciye göre aşağıdaki asgari tutarlar belirlenmiştir. Ceza dosyasında doğru satır, dosyanın bulunduğu makam esas alınarak seçilir:
| Görevlendirmeyi yapan merci | 2026 asgari ücret |
|---|---|
| İcra ve iflas daireleri ile satış memurlukları | 2.200 TL |
| Sulh hukuk ve tüketici mahkemeleri | 2.100 TL |
| Asliye hukuk ve aile mahkemeleri | 3.600 TL |
| Sulh ceza hâkimlikleri ve infaz hâkimlikleri | 2.200 TL |
| Asliye ceza mahkemeleri | 2.900 TL |
| Ağır ceza mahkemeleri | 3.400 TL |
| Asliye ticaret, fikrî ve sınaî haklar ile iş mahkemeleri | 3.800 TL |
| İdare ve vergi mahkemeleri | 3.400 TL |
| Bölge adliye ve bölge idare mahkemeleri | 3.600 TL |
| Yargıtay ve Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı işler | 4.500 TL |
Özel hukuk tüzel kişisi bilirkişiye Tarife m.7 uyarınca m.6’daki dava ve işler için 5.900 TL verilir. Bu tutarlar asgari tarifedir. Görevlendirmeyi yapan merci, Tarife m.8’de sayılan somut nedenler varsa ücreti artırabilir; işin mahiyeti gerektiriyorsa m.9 uyarınca indirebilir. Ayrı inceleme ve araştırma gerektirmeyen seri dosyalarda m.10 kapsamında uygun indirim yapılır.
Bilirkişi ücreti ile gider aynı kalem değildir
Bilirkişi ücreti, bilirkişinin harcadığı emek ve zamanın karşılığıdır. Gider ise görevin yapılması için zorunlu olarak yapılan inceleme, ulaşım, konaklama, yemek ve diğer mutat harcamadır. Tarife m.4 ücretin tanımını, m.5 giderlerin kapsamını düzenler. Dilekçede ücret ve gider tek toplam içinde gösterilmemelidir; iki ayrı kalem ve iki ayrı hesap kurulmalıdır.
Giderin ödenebilmesi için görevle doğrudan bağlantılı olması ve belgeye dayanması gerekir. Uçak, otobüs veya tren bileti; konaklama faturası; zorunlu laboratuvar, kargo, numune taşıma veya teknik çoğaltma gideri; görevin niteliğine uygun yemek gideri belge numarası ve tarihiyle çizelgeye yazılmalıdır. Kişisel harcama, belgesiz tahmin, görev dışı yolculuk ve genel büro gideri bilirkişi gideri olarak gösterilemez.
Tarife m.14 ayrımı ödeme aşamasında da sürdürür. Bilirkişi ücretinden görevli personel vergi kesintisini yapar ve kalan tutarı bilirkişiye öder. Tarife m.5 kapsamında kabul edilen giderler ise kesinti yapılmadan, ayrı bir sarf kararına dayanılarak ödenir. Dilekçenin sonuç bölümünde bu iki ödeme yöntemi açıkça istenmelidir.
Tarife ücretinin artırılması nasıl istenir?
“Dosya çok kapsamlıdır” cümlesi tek başına artırım için yeterli bir gerekçe değildir. Tarife m.8’deki ölçütlerden hangisinin gerçekleştiği kayıtla gösterilmelidir. Bu ölçütler; bilirkişinin vasfı veya uzman teminindeki güçlük, uyuşmazlığın niteliği ve değeri, dosya ve eklerinin kapsamı, görevlendirme yerine ulaşım süresi, inceleme için geçirilen süre ve keşifte geçirilen süredir.
Artırım isteyen bilirkişi; incelenen klasör veya sayfa sayısını, dijital verinin boyutunu, çözümlenen kayıt süresini, kullanılan özel cihaz veya yöntemi, keşif tarihlerini ve saatlerini, görev yerine gidiş-geliş süresini somut biçimde yazmalıdır. “Toplam 11.840 sayfa ve 420 GB imaj incelendi; iki ayrı keşifte 13 saat çalışma yapıldı” biçimindeki kayıt denetlenebilir. Buna karşılık “çok emek harcandı” biçimindeki soyut ifade tutar hesabını açıklamaz.
Bilirkişinin duruşmada dinlenmesi ayrıca istenmişse CMK 68/1 bilirkişinin duruşmada dinlenmesi kuralları uygulanır. Duruşmaya katılım için yapılan belgeli seyahat gideri, görevle bağlantısı kurulmak şartıyla gider çizelgesine eklenir.
Gider avansı ve mahsup hesabı
Tarife m.12, bilirkişinin ulaşım ve konaklama giderleri ile rapor için yapılması gereken harcamalar dikkate alınarak avans ödenmesine izin verir. Avans otomatik değildir; bilirkişinin talebi ve görevlendirmeyi yapan merciin uygun görmesi gerekir. Ödenen avans nihai giderden düşülür. Bu nedenle dilekçede alınan avans saklanmamalı, ödeme tarihi ve tutarı açıkça gösterilmelidir.
Örnek hesap şöyledir: belgeli inceleme ve seyahat gideri 4.850 TL, önceden ödenen avans 2.000 TL ise gider bakiyesi 2.850 TL’dir. Bilirkişi ücreti bu mahsup hesabına karıştırılmaz. Asliye ceza mahkemesindeki 2026 görevlendirmesinde asgari 2.900 TL ücret ayrı; 2.850 TL gider bakiyesi ayrı hesaplanır. Ücrette kanuni kesinti yapılır, gider bakiyesi kesintisiz ödenir.
Ek rapor için ayrıca ücret ödenir mi?
Tarife m.11 kesin bir ayrım yapar. Görevlendirme kararındaki soruların dışında yeni bilgi veya yeni teknik inceleme istenmişse, talebin içeriğine göre ek ücret takdir edilebilir. Buna karşılık mevcut rapordaki eksiklik veya belirsizliği gidermek, raporu açıklığa kavuşturmak ya da ilk kararda sorulmuş fakat bilirkişinin cevaplamadığı soruyu yanıtlamak için alınan ek rapora ayrıca ücret ödenmez.
Bu nedenle ek ücret isteyen dilekçede yeni sorunun tarihli ara kararı gösterilmeli ve ilk görev kapsamıyla karşılaştırılmalıdır. Mevcut yazımızdaki bilirkişi ek rapor ücretine itiraz dilekçesi, tarafın hukuka aykırı ek ücret kararına itiraz arama niyetine yöneliktir. Bu sayfadaki Word ise bilirkişinin tamamlanan asıl görev veya gerçekten yeni sorular için ücret ve gider istemesine yöneliktir.
Profesyonel dilekçede bulunması gereken unsurlar
Dilekçede makam, soruşturma veya esas numarası, bilirkişinin adı ve sicil numarası, uzmanlık alanı, görevlendirme ve rapor teslim tarihleri, IBAN, görev özeti ve talebin konusu bulunmalıdır. Açıklamalar; görevin verildiğini, incelemenin tamamlandığını, raporun teslim edildiğini ve giderlerin görevle bağlantısını kronolojik biçimde kurmalıdır.
Ücret bölümünde görevlendirme tarihindeki tarife, mahkeme türü ve asgari tutar yazılmalıdır. Artırım isteniyorsa Tarife m.8 ölçütü ile bunu ispatlayan kayıt eşleştirilmelidir. Gider bölümünde her belge ayrı satırda gösterilmeli; tarih, belge numarası, açıklama ve tutar bulunmalıdır. Avans varsa mahsup hesabı yapılmalı, yoksa avans paragrafı dilekçeden çıkarılmalıdır.
Sonuç ve istem bölümü karar kurulabilecek netlikte olmalıdır: ücretin takdiri, artırım varsa miktarı, belgeli giderin kabulü, avans mahsubu, ücrette vergi kesintisi, giderin kesintisiz ayrı sarf kararıyla ödenmesi ve ödeme bilgisinin UYAP üzerinden bildirilmesi ayrı bentler hâlinde istenmelidir.
CMK 72 bilirkişi ücret ve gider ödeme talebi örneği
İndirilebilir dilekçe, bilirkişinin kendi adına ve doğrudan görevlendirmeyi yapan makama sunacağı şekilde hazırlanmıştır. Word belgesinde 2026 yılına ait bütün merci tutarları, ücret ve gider hesap cetveli, avans mahsubu, artırım gerekçesi, hukuki nedenler, deliller, sonuç ve istem ile ek listesi yer alır. Köşeli parantezli alanlar gerçek dosya verileriyle doldurulmalı, kullanılmayan seçenekler silinmelidir.
Profesyonel Word dilekçeyi indir
Görevin süresinde tamamlanmaması ücret bakımından farklı sonuç doğurur. Bilirkişilik Yönetmeliği m.52/4 uyarınca görevden alınan bilirkişiye ücret ve masraf ödenip ödenmeyeceğine gerekçeli olarak karar verilir. Bu durum, süresinde rapor vermeyen bilirkişinin değiştirilmesi başlıklı rehberde ayrı biçimde açıklanmıştır.
Dilekçeye eklenecek belgeler
- Görevlendirme kararı veya görevlendirme yazısı,
- Bilirkişi raporu ve UYAP rapor teslim kaydı,
- Tarih, belge numarası, açıklama ve tutarı içeren gider çizelgesi,
- Ulaşım bileti, konaklama faturası, yemek fişi ve teknik inceleme belgeleri,
- Keşif tutanağı veya duruşmaya katılım kaydı,
- Avans ödenmişse ödeme dekontu ve mahsup cetveli,
- IBAN ve hesap sahibini gösteren banka bilgisi.
Belgeler ek numarasıyla sıralanmalı ve dilekçedeki her gider satırı ilgili eke bağlanmalıdır. Elektronik belge okunaklı PDF olarak yüklenmeli; fiş veya faturanın tarih, düzenleyen, tutar ve içerik bölümleri görünmelidir. Belgesiz harcama için yuvarlak bir toplam yazılması Tarife m.5’teki belge şartını karşılamaz.
Sık yapılan hatalar ve düzeltme yöntemi
En yaygın hata, raporun teslim edildiği yılın tarifesini uygulamaktır. Doğru tarih görevlendirme tarihidir. İkinci hata, ücret ve gideri tek toplamda göstermektir; oysa ödeme ve kesinti rejimleri farklıdır. Üçüncü hata, artırım gerekçesini belgesiz ve ölçüsüz bırakmaktır. Artırım talebi sayfa, veri, süre, keşif ve ulaşım kaydıyla desteklenmelidir.
Dördüncü hata, alınmış avansı gider toplamından düşmemektir. Bu yanlış, mükerrer ödeme talebi görüntüsü oluşturur. Beşinci hata, her ek rapor için yeni ücret istemektir. Yeni soru yoksa, yalnız eksiklik veya belirsizlik gideriliyorsa ayrıca ücret doğmaz. Altıncı hata, başvuruyu bölge kuruluna yöneltmektir; yetkili makam görevlendirmeyi yapan mercidir.
Usulünce çağrıldığı hâlde göreve gelmeme veya görüş bildirmekten çekinme ise ücret uyuşmazlığı değildir. Bu olayda CMK 71 bilirkişinin gelmemesi nedeniyle işlem hükümleri değerlendirilir. Konuların doğru ayrılması hem dilekçenin kabul edilebilirliğini hem de site içi arama niyetinin tekilliğini korur.
Sık sorulan sorular
1. Bilirkişi ücretini hangi makam öder?
Ücret ve gideri, bilirkişiyi görevlendiren Cumhuriyet savcılığı, sulh ceza hâkimliği veya mahkeme takdir eder. Ödeme evrakı ilgili yazı işleri birimi tarafından düzenlenir.
2. 2026’da asliye ceza mahkemesi bilirkişi ücreti kaç TL’dir?
2026 Tarifesi m.6 uyarınca gerçek kişi bilirkişi için asliye ceza mahkemelerindeki asgari ücret 2.900 TL’dir. Somut şartlar Tarife m.8’deki ölçütleri karşılıyorsa ücret artırılabilir.
3. Ağır ceza mahkemesinde 2026 bilirkişi ücreti nedir?
Gerçek kişi bilirkişi için ağır ceza mahkemelerindeki 2026 asgari ücret 3.400 TL’dir. Görevlendirme tarihi 2026 değilse o tarihte yürürlükte olan tarife uygulanır.
4. Ulaşım ve konaklama ücrete dâhil midir?
Hayır. Tarife m.5 uyarınca görevle bağlantılı inceleme, ulaşım, konaklama, yemek ve diğer mutat giderler belge karşılığında ayrıca ödenir.
5. Giderlerden vergi kesilir mi?
Tarife m.14/2 uyarınca kabul edilen giderler kesinti yapılmadan ayrı sarf kararıyla ödenir. Bilirkişi ücretinde ise görevli personel kanuni vergi kesintisini yapar.
6. Bilirkişi gider avansı isteyebilir mi?
Evet. Tarife m.12’ye göre ulaşım, konaklama ve rapor için gerekli harcamalar için bilirkişinin talebi ve merciin uygun görmesiyle avans ödenebilir. Avans nihai giderden mahsup edilir.
7. Her ek rapor için ek ücret alınır mı?
Hayır. Yeni ve ayrı sorular yöneltilmişse ek ücret takdir edilebilir. Mevcut rapordaki eksiklik veya belirsizliğin giderilmesi ya da ilk sorunun tamamlanması için ayrıca ücret ödenmez.
8. Tarife ücretinin artırılması için ne yazılmalıdır?
Tarife m.8’deki ölçütlerden gerçekleşenler somutlaştırılmalıdır: uzman teminindeki güçlük, dosya kapsamı, inceleme ve keşif süresi ile görev yerine ulaşım süresi kayıtla gösterilmelidir.
9. Rapor teslim edilmeden ücret istenebilir mi?
Bu örnek, tamamlanıp teslim edilen görev içindir. Süre yetersizse önce CMK 66 ve Yönetmelik m.52 kapsamında ek süre istenir. Görevden alınma hâlinde ödeme hakkında Yönetmelik m.52/4 uyarınca gerekçeli karar verilir.
10. Word dilekçede hangi alanlar doldurulmalıdır?
Dosya numarası, bilirkişi ve sicil bilgisi, görevlendirme ve rapor tarihi, uygulanacak tarife satırı, ücret, artırım tutarı, her gider belgesi, avans mahsubu, gider bakiyesi, IBAN, tarih ve ek numaraları doldurulmalıdır.
Sonuç
CMK 72 bilirkişi ücret ve gider ödeme talebi; ücret, belgeli gider, artırım, avans ve kesinti kalemlerini birbirinden ayıran hesaplı bir başvuru olmalıdır. 2026 tarifesinin uygulanması görevlendirme tarihine bağlıdır. Mahkeme türüne karşılık gelen asgari tutar seçilmeli, artırım yalnız Tarife m.8 ölçütleriyle ve kayıtla istenmeli, giderler belgeye bağlanmalı, avans mahsup edilmeli ve ücret ile gider için doğru ödeme yöntemi ayrı bentlerde talep edilmelidir.
Yazar
Av. Halil Bakırcı — Ceza muhakemesi, bilirkişilik işlemleri ve usul hukukuna ilişkin uygulama odaklı dilekçe örnekleri hazırlamaktadır. Bu içerik, 5271 sayılı CMK m.72, Bilirkişilik Yönetmeliği m.51 ve m.57 ile 1 Ocak 2026’da yürürlüğe giren 2026 Yılı Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak 3 Ekim 2026 tarihinde güncellenmiştir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
