Yük Zamanında Hazırlanmazsa Taşıyıcı Ne Yapabilir? TTK 867 Yükleme Süresi 2026

1. TTK 867’nin amacı
2. Yükleme süresine uyulmaması
3. Eşyayı hazır bulundurma borcu
4. Taşıyıcının ihtar yükümlülüğü
5. Makul süre nasıl belirlenir?
6. Ek sürede yükleme yapılmazsa fesih
7. Fesihte TTK 865 hakları
8. Kısmi yükleme yapılırsa TTK 866
9. Taşıyıcının risk alanı istisnası
10. Bekleme ücreti ile ilişki
11. İhtarın ispatı
12. Mersin lojistik uygulaması
13. Uygulama senaryoları
14. Kontrol listesi ve SSS

TTK 867 Hangi Sorunu Çözer?

Taşıma operasyonu belirli yükleme gününe göre planlanır. Araç, sürücü, rota ve sonraki teslim programı bu zamana bağlıdır. Gönderen eşyayı süresinde yüklemez veya taşıyıcının yükleme yapacağı sözleşmelerde eşyayı hazır bulundurmazsa taşıyıcı belirsiz süre beklemek zorunda değildir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 867. maddesi bu durum için aşamalı bir çözüm getirir.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Kanun doğrudan fesih yerine önce makul süre verilmesini öngörür. Gönderen bu ek sürede yükü hazırlamazsa taşıyıcı fesih hakkını; kısmi hazırlarsa eksik yükle yola çıkma hakkını kullanabilir. Böylece taşıma ilişkisinin aceleyle sona erdirilmesi yerine gönderene son bir ifa imkânı tanınır.

Yükleme ve boşaltma borcunun genel dağılımı TTK 863 rehberinde, kısmi taşıma TTK 866 rehberinde açıklanmıştır. Güncel mevzuata Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşılabilir.

Gönderen Yükü Hangi Sürede Hazırlamalıdır?

Yükleme zamanı öncelikle taşıma sözleşmesinden belirlenir. Sözleşmede belirli gün veya saat kararlaştırılmışsa gönderen bu programa uymalıdır. Yükleme görevi gönderene aitse eşyayı süresinde araca yüklemeli; yükleme görevi taşıyıcıya verilmişse eşyanın taşıyıcının yüklemesine hazır olmasını sağlamalıdır.

Sözleşmede kesin saat yoksa tarafların operasyon planı, sipariş onayı, randevu kaydı ve önceki yazışmaları değerlendirilir. Taşıyıcının tesise ne zaman geleceği ve yükün ne zaman hazır olması gerektiği mümkün olduğunca yazılı kayıt altına alınmalıdır.

Yükleme Gönderene Ait Değilse TTK 867 Uygulanır mı?

Evet. TTK 867 açıkça iki durumu kapsar: gönderenin eşyayı süresi içinde yüklememesi veya yükleme yükümlülüğünün bulunmadığı hâllerde eşyayı hazır bulundurmaması. Dolayısıyla yüklemeyi taşıyıcı yapacak olsa bile gönderen yükü erişilebilir, belirlenmiş ve yüklenebilir biçimde hazır etmek zorundadır.

Örneğin taşıyıcı forklift ve personeliyle yüklemeyi üstlenmiş ancak ürünler üretimden çıkmamışsa sorun yükleme işçiliği değil eşyanın hazır olmamasıdır. TTK 867 bu durumu da kapsar.

Taşıyıcı Önce İhtar Vermek Zorunda mıdır?

TTK 867/1 taşıyıcının makul bir süre vererek gönderene eşyanın yüklenmesini veya hazır bulundurulmasını ihtar edeceğini düzenler. Bu nedenle kanundaki tipik sıra şöyledir: yükleme süresi geçer, taşıyıcı ek makul süre verir, bu sürenin sonucuna göre fesih veya kısmi taşıma hakkı doğar.

İhtarın amacı gönderene son bir ifa fırsatı tanımak ve taşıyıcının ne zamana kadar bekleyeceğini açıklaştırmaktır. “Ne zaman hazır olur?” şeklindeki belirsiz soru ile “saat 16.00’ya kadar yükün hazır edilmesini, aksi hâlde TTK 867 kapsamındaki haklarımızı kullanacağımızı bildiririz” şeklindeki açıklama aynı netlikte değildir.

Makul Süre Kaç Saat veya Kaç Gündür?

TTK 867 sabit saat veya gün sayısı belirlemez; “makul süre” kavramını kullanır. Makul süre yükün niteliği, miktarı, hazırlanma imkânı, taşıma programı, aracın bekleme koşulları ve teslim zamanının önemi dikkate alınarak belirlenir.

Bir paletin hazır edilmesiyle büyük makine grubunun yüklemeye hazırlanması için gereken süre aynı değildir. Taraflar sözleşmede ek süre mekanizmasını önceden belirleyebilir. Böyle bir hüküm varsa somut olayda uygulanabilirliği incelenir.

Verilen Ek Sürede Yük Hiç Hazırlanmazsa Ne Olur?

TTK 867/2, verilen makul süre içinde eşya yüklenmez veya hazır bulundurulmazsa taşıyıcının sözleşmeyi feshedebileceğini düzenler. Taşıyıcı ayrıca TTK 865/2’deki haklarını kullanabilir.

TTK 865, taşıyıcıya kural olarak kararlaştırılan taşıma ücreti, bekleme ücreti ve giderlerden tasarruf ve başka menfaatler düşüldükten sonra kalan tutarı veya alternatif olarak taşıma ücretinin üçte birini isteme imkânı verir. Ayrıntılar TTK 865 fesih rehberinde açıklanmıştır.

Ek Sürede Yükün Bir Bölümü Hazır Olursa Ne Olur?

TTK 867/3, verilen süre içinde kararlaştırılan yüklemenin yalnız bir kısmı yapılmışsa veya eşya kısmen hazır bulundurulmuşsa taşıyıcının eksik yükle yola çıkabileceğini düzenler. Taşıyıcı bu durumda TTK 866/1-a ila d bentlerindeki haklarını kullanabilir.

Bunlar tam taşıma ücreti, doğmuş bekleme ücreti, eksik yükleme nedeniyle gider ve zarar ile gerektiğinde ek teminat haklarıdır. Boş kapasiteye başka yük alınırsa TTK 866’daki mahsup kuralı ayrıca uygulanır.

Taşıyıcı Kısmi Yükle Yola Çıkmak Zorunda mıdır?

TTK 867/3 taşıyıcıya eksik yüklenen eşya ile yola çıkma imkânı verir. Bu hüküm, TTK 866’daki gönderenin kısmi taşıma isteminden farklıdır. TTK 867’de gönderen ek süreye rağmen yalnız kısmi ifa yapmış, taşıyıcı kanunun verdiği hakka dayanarak mevcut yükle yola çıkmıştır.

Taşıyıcı bu seçeneği kullanırken yükün güvenli taşınabilir olması gerekir. Eksik yük nedeniyle istif ve sabitleme planı değişiyorsa işletme güvenliği yeniden kontrol edilmelidir.

Gecikme Taşıyıcının Risk Alanından Kaynaklanıyorsa Ne Olur?

TTK 867/4, yükleme süresine uyulmamasının taşıyıcının risk alanına giren sebeplerden kaynaklanması hâlinde taşıyıcının maddede belirtilen istem haklarının bulunmadığını düzenler. Bu hüküm, taşıyıcının kendi organizasyon kusurunu gönderene ücret veya zarar olarak yansıtmasını engeller.

Örneğin araç kararlaştırılan saatten çok geç geldiği için yükleme tesisi kapanmışsa veya taşıyıcının ekipmanı arızalı olduğu için yük yüklenememişse gecikmenin kimin risk alanında olduğu incelenir. Gönderenin yükü zamanında hazır tutup tutmadığı kayıtlarla belirlenir.

Yükleme Gecikmesinde Bekleme Ücreti Nasıl Değerlendirilir?

TTK 863/3, taşıyıcı kendi risk alanı dışındaki nedenle makul yükleme süresinden fazla beklerse uygun bekleme ücretine hak kazanır. TTK 867 ise yükün süresinde hazırlanmadığı durumda taşıyıcının ihtar, fesih veya kısmi taşıma yolunu düzenler. İki madde birlikte uygulanabilir.

Bekleme ücreti için taşıyıcının gerçekten beklediği süre, beklemenin nedeni ve sözleşmedeki ücret şartı belirlenir. Tesis giriş saati, GPS, dijital takograf, yükleme randevusu ve mesajlar ispat bakımından önemlidir.

İhtar Nasıl İspatlanır?

TTK 867, makul süre verilmesini şart koştuğu için taşıyıcının ihtarı ispatlayabilmesi gerekir. Ticari ilişkide KEP, e-posta, yazılı mesaj veya sözleşmede belirlenen operasyon sistemi kullanılmalıdır. İhtarda ek sürenin sonu açıkça gösterilmelidir.

Telefon görüşmesi tek başına tartışma yaratır. Görüşmeden sonra “az önceki telefon görüşmemize istinaden yükün saat 15.00’a kadar hazır edilmesini bekliyoruz” şeklinde yazılı teyit yapılması delil düzenini güçlendirir.

İhtar Süresinin Sonunda Ne Yapılacağı Yazılmalı mı?

Kanun taşıyıcının haklarını doğrudan tanır; buna rağmen ihtarda sürenin sonunda hangi hakkın kullanılacağının bildirilmesi uygulamada açıklık sağlar. Taşıyıcı fesih mi edeceğini, mevcut yükle mi çıkacağını veya ek bekleme konusunda yeni anlaşma mı önereceğini belirtmelidir.

Fesih kararı verildiğinde ayrıca açık fesih bildirimi yapılmalıdır. Sürenin bitmesi sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirmez; TTK 867 taşıyıcıya fesih hakkı verir.

Gönderen Son Dakikada Yükü Hazır Ederse Ne Olur?

Gönderen verilen makul süre içinde yükü tamamen hazır ederse taşıyıcının TTK 867/2’ye dayalı fesih sebebi ortadan kalkar. Ancak daha önce doğmuş bekleme ücreti TTK 863 şartlarına göre ayrıca değerlendirilebilir.

Yükün ek sürenin bitiminden sonra hazır edilmesi hâlinde taşıyıcı daha önce fesih hakkını kullanmışsa yeni taşıma için tarafların yeniden anlaşması gerekir. Fesih yapılmamışsa tarafların fiilî davranışı sözleşmenin devam edip etmediğini gösterir.

Mersin Liman ve Fabrika Yüklemelerinde Uygulama

Mersin’de liman randevusu, konteyner cut-off zamanı, antrepo mesaisi veya ihracat programı nedeniyle yükleme gecikmesi yalnız araç beklemesine değil sonraki lojistik aşamaların kaçırılmasına da yol açabilir. Bu nedenle yük hazır olma saati ve aracın tesise giriş zamanı dijital olarak kaydedilmelidir.

Bir konteynerin yükleme randevusu kaçırılmışsa ortaya çıkan terminal, yeniden randevu veya depolama giderlerinin hangi olaydan kaynaklandığı ayrı ayrı ispatlanmalıdır. konteyner taşımalarında yükleme ve mühür zamanı ayrıca önemlidir.

Örnek Uygulama: Yükün Hiç Hazır Olmaması

Örnek: Sözleşmede yüklemenin saat 10.00’da yapılacağı kararlaştırılmış, araç zamanında tesise gelmiş ancak ürün henüz üretilmemiştir. Taşıyıcı gönderene saat 15.00’a kadar makul ek süre verir. Bu süre sonunda da yük hazır değilse taşıyıcı TTK 867/2 uyarınca sözleşmeyi feshedebilir ve TTK 865/2 kapsamındaki haklarını ileri sürebilir. Bu örnek yalnız madde mekanizmasını açıklamak içindir; somut olayda süre ve risk alanı belgeyle belirlenir.

Örnek Uygulama: Yükün Yarısının Hazır Olması

Örnek: Ek süre sonunda kararlaştırılan yükün yarısı hazırlanmıştır. Taşıyıcı TTK 867/3 uyarınca mevcut yükle yola çıkmayı seçebilir ve TTK 866’daki ücret, bekleme, gider, zarar ve teminat haklarını şartları varsa kullanabilir. Bu örnek kanuni mekanizmayı gösterir; gerçek hesap sözleşmeye göre yapılır.

Yükleme Süresi İçin 10 Maddelik Kontrol Listesi

1. Yükleme günü ve saati yazılı belirlenmelidir.
2. Yüklemeyi kimin yapacağı açık olmalıdır.
3. Taşıyıcının tesise varış saati kaydedilmelidir.
4. Yükün hazır olma durumu tutanakla belirlenmelidir.
5. Gecikmenin nedeni tespit edilmelidir.
6. Taşıyıcı yazılı makul süre vermelidir.
7. Ek sürenin bitiş zamanı açık olmalıdır.
8. Kısmi yük varsa miktar ölçülmelidir.
9. Fesih veya kısmi taşıma kararı yazılı bildirilmelidir.
10. Bekleme ve ek gider belgeleri saklanmalıdır.

Sonuç

TTK 867, yükleme süresine uyulmaması hâlinde taşıyıcıya doğrudan ve aşamalı haklar verir. Taşıyıcı önce makul süre verir. Yük hiç hazırlanmazsa fesih ve TTK 865 hakları; kısmen hazırlanırsa eksik yükle yola çıkma ve TTK 866 hakları gündeme gelir.

Bu haklar gecikmenin taşıyıcının risk alanından kaynaklanmadığı durumda işler. Bu nedenle yükleme randevusu, aracın varış zamanı, yükün hazır olma durumu ve yazılı ihtar dosyanın temel delilleridir.

Sık Sorulan Sorular

Yük hazır değilse taşıyıcı hemen sözleşmeyi feshedebilir mi?

TTK 867 tipik olarak önce gönderene makul bir süre verilmesini öngörür.

Makul süre kaç saattir?

Kanun sabit saat belirlemez; yükün ve operasyonun şartlarına göre makul süre tespit edilir.

Yüklemeyi taşıyıcı yapacaksa da gönderen sorumlu mudur?

Gönderen yükleme borcuna sahip değilse bile eşyayı zamanında hazır bulundurmak zorundadır.

Ek sürede yük hiç hazırlanmazsa ne olur?

Taşıyıcı sözleşmeyi feshedebilir ve TTK 865/2’deki haklarını kullanabilir.

Yükün bir kısmı hazırsa ne olur?

Taşıyıcı eksik yükle yola çıkıp TTK 866’daki istem haklarını kullanabilir.

Taşıyıcı tam ücret ister mi?

TTK 866 şartlarında kısmi taşıma yapılırsa kural olarak kararlaştırılmış tam taşıma ücreti gündeme gelir.

Bekleme ücreti ayrıca istenir mi?

TTK 863/3 şartları varsa doğmuş bekleme ücreti ayrıca istenebilir.

Gecikme taşıyıcının geç gelmesinden kaynaklanırsa ne olur?

TTK 867/4 uyarınca gecikme taşıyıcının risk alanındaysa taşıyıcının maddede öngörülen istem hakları yoktur.

İhtar sözlü yapılabilir mi?

İspat açısından yazılı, tarih ve saat içeren ihtar kullanılmalıdır.

Mersin liman taşımalarında neden süre kaydı önemlidir?

Liman ve terminal randevuları zincir hâlinde işlediği için yükleme gecikmesinin hangi maliyeti doğurduğunu göstermek açısından giriş, yükleme ve randevu kayıtları önemlidir.

(E-İMZALIDIR)

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →