Yurt Dışında Düzenlenen Bono Türkiye’de Kambiyo Takibine Konur mu? TTK m.766-778 ve İİK m.167 | 2026
Kısa ve Net Cevap
Yurt dışında düzenlenen bir bono, yabancı ülkede düzenlenmiş olması sebebiyle Türkiye’de kambiyo takibine kapalı değildir. Ancak senedin gerçekten bono niteliğinde olup olmadığı, imzaların ve borçlanmaların şeklen geçerliliği, ödeme yeri, vade, başvurma hakları ve takip şartları birlikte incelenmelidir. 6102 sayılı TTK’nın 778/1-j maddesi, poliçelere ilişkin 766 ilâ 775. maddelerdeki kanunlar ihtilâfı hükümlerini bonolara da uygular.
TTK m.767 uyarınca kambiyo borçlanmasının şekli kural olarak borçlanmanın imzalandığı ülke hukukuna tabidir. TTK m.768 protesto ve hakların korunmasına ilişkin işlemlerin şeklini işlemin yapılacağı ülke hukukuna, m.769 başvurma hakkının sürelerini senedin düzenlendiği yer hukukuna; m.772 ise vade geldiğinde ödeme ve yabancı para bedelinin ödenmesi gibi konuları ödeme yeri hukukuna bağlar. Bu nedenle “senet Almanya’da düzenlendi, Türk hukuku uygulanır” veya “tamamen Alman hukuku uygulanır” şeklinde tek cümlelik bir cevap doğru değildir.
Türkiye’de kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapılacaksa 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 167. maddesi uyarınca takip talebine kambiyo senedinin aslı ve borçlu sayısı kadar onaylı örneği eklenmelidir. İcra müdürü İİK m.168 gereğince senedin kambiyo senedi niteliğini ve vadesinin gelip gelmediğini inceler. Dolayısıyla taranmış PDF veya noter kopyası, senet aslının sunulması şartının yerine geçtiği varsayımıyla takip açılmamalıdır.
1. “Yurt Dışında Düzenlenen Bono” Ne Anlama Gelir?
Bir bononun yabancılık unsuru taşıması farklı sebeplerden kaynaklanabilir. Senet yabancı ülkede düzenlenmiş olabilir; düzenleyen veya lehtar yabancı kişi/şirket olabilir; ödeme yeri başka devlette bulunabilir; senet euro, dolar veya başka yabancı para üzerinden düzenlenmiş olabilir; ciro zincirindeki imzalar farklı ülkelerde atılmış olabilir.
Bu bağlantılar aynı hukuk kuralına tabi değildir. Kambiyo senetleri için TTK özel kanunlar ihtilâfı hükümleri getirmiştir. Bu nedenle genel sözleşme bağlama kurallarına hemen geçilmez; öncelikle TTK m.766-775 ve bonolar bakımından bunlara atıf yapan m.778 uygulanır.
Türkiye’de cebri icra yapılmak istenmesi ise ayrı bir usul katmanıdır. Takip Türk icra dairesinde açılıyorsa İcra ve İflas Kanunu’nun takip usulü uygulanır. Böylece yabancı bonoda “senedin maddi/şeklî geçerliliğine uygulanacak hukuk” ile “Türkiye’de icra takibinin usulü” birbirinden ayrılır.
Senedin üzerinde “promissory note”, “Schuldschein”, “billet à ordre” veya başka yabancı terim yazması tek başına Türk hukukunda kambiyo bonosu olduğu anlamına gelmez. Belgenin kambiyo senedi olarak vasıflandırılması ve özel kanunlar ihtilâfı hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı hukukî inceleme gerektirir.
2. Yabancı Belgenin Bono Sayılıp Sayılmadığı Nasıl Belirlenir?
TTK m.776, Türk hukukunda bononun temel unsurlarını sayar: senet metninde bono veya emre yazılı senet ibaresi, kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtar, düzenlenme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası. TTK m.777 ise bazı eksiklikler için kanuni tamamlama kuralları getirir.
Yabancı unsurlu senette ilk aşama, belgenin kambiyo senedi/bono niteliğinde olup olmadığının hukuken vasıflandırılmasıdır. Ardından o senetteki belirli borçlanmanın şeklen geçerliliğine hangi hukukun uygulanacağı TTK m.767 uyarınca belirlenir.
Bu iki adım birbirine karıştırılmamalıdır. “Türkçe bono kelimesi yok, o hâlde kesin geçersiz” sonucu yabancı dilde düzenlenmiş senet için doğrudan çıkarılamaz; TTK m.776 yabancı dilde yazılan senette o dilde bono veya emre yazılı senet karşılığı kelimenin kullanılmasını kabul eder. Buna karşılık yabancı ülkede sıradan borç ikrarı olarak hazırlanan her belge de kambiyo bonosu değildir.
Belge kambiyo senedi niteliği taşımıyorsa alacak tamamen ortadan kalkmış sayılmaz. Dayanak borç ilişkisine göre genel haciz yoluyla takip veya alacak davası gündeme gelebilir. Kambiyo takibinin özel ve hızlı yolu ise ancak kanundaki şartları taşıyan senet için kullanılabilir.
3. TTK m.767 Yabancı Bononun Şekli İçin Hangi Hukuku Uygular?
TTK m.767/1, poliçe ile yapılan borçlanmaların şeklini borçlanmanın imzalandığı ülke hukukuna bağlar. TTK m.778/1-j bu hükmü bonolara da uygular. Böylece yabancı ülkede bono üzerinde atılan imzanın şekil geçerliliği kural olarak imzanın atıldığı ülkenin hukukuna göre değerlendirilir.
Aynı senette farklı imzalar farklı ülkelerde atılmış olabilir. Örneğin bono Almanya’da düzenlenmiş, Fransa’da ciro edilmiş, Türkiye’de aval verilmiş olabilir. Her borçlanmanın şekli bakımından imzanın atıldığı ülke önem kazanabilir.
TTK m.767/2 ayrıca bir poliçeye ilişkin önceki borçlanmanın yapıldığı ülke hukukuna göre şeklen geçersiz olmasının, sonraki borçlanma sonraki ülke hukukuna göre geçerliyse sonraki borçlanmanın geçerliliğini etkilemeyeceğini düzenler. Bu bağımsızlık ilkesi yabancı kambiyo zincirinde önem taşır.
Maddenin üçüncü fıkrası, bir Türkün yabancı ülkede poliçeyle borçlanmasının Türk hukukunun gösterdiği şekle uygun olması hâlinde Türkiye’de başka bir Türke karşı geçerliliğini koruyan özel bir kural getirir. Bonolarda da m.778 atfıyla bu hüküm uygulanır.
4. Yabancı Bonoda İmza Atanın Kambiyo Ehliyeti Hangi Hukuka Göre Belirlenir?
TTK m.766’ya göre bir kişinin poliçeyle borçlanması için gereken ehliyet tabi bulunduğu devletin hukukuna göre belirlenir. Bu hukuk başka bir ülke hukukuna gönderme yapıyorsa o hukuk uygulanır. TTK m.778 bu hükmü bonolara da taşır.
Maddenin ikinci fıkrası, kendi hukukuna göre ehliyetsiz olan kişinin kendisini ehil sayan bir ülkede imza koyması durumunda, o ülkede olduğu gibi geçerli şekilde borçlanacağını düzenler. Bu özel düzenleme kambiyo güvenliğini korumaya yöneliktir.
Tüzel kişi adına atılan imzada yalnız gerçek kişinin genel ehliyeti değil, şirket adına temsil yetkisi de incelenir. Şirketin tabi olduğu hukuk, ticaret sicili, müşterek/tek imza şartı ve imzanın hangi sıfatla atıldığı önemlidir.
Yetkisiz temsil imzası, sahte imza ve şirket kaşesinin bulunup bulunmaması gibi konular ayrı kambiyo hükümlerine tabidir. “Şirket kaşesi yoksa her yabancı bono geçersizdir” veya “şirket müdürü yazıyorsa mutlaka yetkilidir” şeklinde genelleme yapılmamalıdır.
5. Protesto ve Başvurma Sürelerinde Hangi Ülke Hukuku Uygulanır?
TTK m.768’e göre protestonun şekli ve protesto çekilmesi için belirlenen süreler ile kambiyo haklarının kullanılması veya korunması için gerekli diğer işlemlerin şekli, protestonun çekileceği veya işlemin yapılacağı ülkenin hukukuna göre belirlenir.
Bu nedenle yabancı ülkede ödenmesi gereken bono için Türk noter protesto usulünü otomatik uygulamak doğru değildir. Protestonun nerede çekilmesi gerektiği ve o ülke hukukunda hangi eşdeğer işlemin bulunduğu incelenmelidir.
TTK m.769 ise başvurma haklarının kullanılması için uyulması gereken süreleri, bütün poliçe borçluları bakımından senedin düzenlendiği yer hukukuna bağlar. Bonolar için m.778 atfı geçerlidir. Düzenlenme yeri bu nedenle salt form bilgisi değildir; rücu süreleri bakımından da önem taşıyabilir.
Hamil, protesto veya bildirim sürelerini kaçırdığında düzenleyene, cirantalara veya avalistlere karşı hangi hakların kaybolduğu senedin yapısı ve uygulanacak hukuka göre belirlenir. Takipten önce bu süre analizi yapılmalıdır.
6. Yabancı Para Bonosunda Ödeme ve Kur Hangi Hukuka Göre Belirlenir?
TTK m.772, vade geldiğinde ödemenin, vadenin geldiği günün ve ödeme tarihinin hesaplanmasının ve bedeli yabancı ülke parasıyla gösterilmiş senetlerin ödenmesinin, senedin ödenmesi gereken ülke hukukuna göre belirleneceğini düzenler.
Bu nedenle euro bedelli bir bonoda yalnız para birimine bakarak Türk Borçlar Kanunu m.99 veya 3095 sayılı Kanun m.4/A’nın her sorunu tek başına çözdüğü varsayılmamalıdır. Kambiyo senedinin ödeme yeri ve TTK’nın özel bağlama kuralı önce belirlenir.
Takip Türkiye’de yapılıyorsa takip talebinde alacak miktarı, para birimi, işlemiş faiz, faiz başlangıcı ve talep biçimi açık gösterilmelidir. Yabancı para alacağının icra hesabında Türk icra hukukunun usul kuralları da uygulanır.
Yabancı para faizinin genel çerçevesi için Euro ve Dolar Alacağında Faiz – 3095 m.4/A rehberi ayrıca incelenebilir.
7. Türkiye’de Kambiyo Takibi İçin İİK m.167 Hangi Şartları Arar?
İİK m.167, alacağı çek, poliçe veya emre muharrer senede dayanan alacaklıya kambiyo senetlerine özgü haciz veya şartlarına göre iflas yolunu kullanma imkânı verir. Takip talebinde İİK m.58’deki genel bilgiler yanında özel kambiyo bilgileri bulunur.
Maddenin ikinci fıkrası çok önemlidir: kambiyo senedinin aslı ve borçlu sayısı kadar onaylı örneği takip talebine eklenmelidir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 9 Mart 2026 tarihli kararında da senet aslının başka bir icra dosyasında bulunmasının dahi ikinci takipte asıl sunma zorunluluğunu ortadan kaldırmadığı vurgulanmıştır.
İcra müdürü İİK m.168 gereğince senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini görürse borçluya kambiyo ödeme emri gönderir. Senet açıkça kambiyo vasfını taşımıyorsa özel takip yolunun kullanılması mümkün değildir.
Yabancı senedin Türkçe tercümesi takip dosyasında gerekli olabilir. Ancak tercüme, senet aslının yerine geçmez. Asılın yurt dışında bankada veya avukatta tutulması takipten önce çözümlenmelidir.
8. Borçlu Yabancı Bonoya Dayalı Takibe Nasıl Karşı Çıkabilir?
Kambiyo takibinde borçlunun itiraz ve şikâyet süreleri genel ilamsız takipten farklı ve kısadır. İİK m.168 ve devamındaki özel hükümler uygulanır. Borçlu imzaya itiraz, borca itiraz veya senedin kambiyo niteliğine ilişkin şikâyet ileri sürebilir.
Yabancı bono bakımından ayrıca “şeklen geçersizlik”, temsil yetkisi, vadenin gelmemesi, zamanaşımı, ödeme, ciro zinciri ve hamil sıfatı tartışmaları ortaya çıkabilir. Hangi hukukun hangi noktaya uygulanacağı TTK m.766-775’e göre ayrıştırılmalıdır.
İmzaya itirazda imzanın yabancı ülkede atılmış olması teknik incelemeyi engellemez; ancak karşılaştırma belgeleri, şirket temsil kayıtları ve yabancı hukuk şekil şartları önem kazanır.
Takip kesinleşmeden veya itiraz süresi dolmadan “senet var, hemen haciz yapılır” şeklinde düşünülmemelidir. Borçluya ödeme emrinin usulüne uygun tebliği takip sonuçları bakımından temel şarttır.
9. Yabancı Bononun Tercümesi, Apostili veya Yabancı Hukuk Belgesi Gerekir mi?
Bono özel bir kıymetli evraktır; yabancı resmî makamın düzenlediği bir karar değildir. Bu nedenle her yabancı bonoya “apostil şarttır” demek doğru değildir. Apostil, yabancı resmî belgelerin tasdik rejimidir; özel hukuk senedinin aslının geçerliliğini otomatik olarak apostile bağlayan genel bir kural yoktur.
Buna karşılık senet yabancı dildeyse icra müdürlüğü veya mahkemenin içeriği değerlendirebilmesi için Türkçe tercüme gerekir. Senet üzerinde yabancı noter tasdiki, protesto veya yabancı resmî makam belgesi varsa bu ek belgeler için tasdik/apostil konusu ayrıca gündeme gelebilir.
TTK’nın bağlama kuralı yabancı hukuku yetkili kılıyorsa, yabancı hukukun içeriğinin Türk mahkemesinde tespit edilmesi gerekebilir. Bu durumda mevzuat metni, hukukî görüş, resmî kaynak veya milletlerarası adlî yardımlaşma yöntemleri kullanılabilir.
Sadece yabancı bankanın veya noterinin “valid promissory note” ibaresine güvenilmez; Türk takibi bakımından İİK m.167-168 ve TTK’nın vasıflandırma/kanunlar ihtilâfı hükümleri de uygulanır.
10. Yabancı Bono Alacaklısı Türkiye’de Teminat Yatırır mı?
Bononun yabancı olması ile alacaklının yabancı olması farklıdır. Türk vatandaşı Almanya’da düzenlenen bononun hamili olabilir; yabancı şirket ise Türkiye’de düzenlenmiş bononun alacaklısı olabilir.
Alacaklı yabancı gerçek veya tüzel kişiyse, Türkiye’de icra takibi açarken MÖHUK m.48 teminat rejimi gündeme gelir. Ancak m.48/2’deki karşılıklılık varsa teminattan muafiyet uygulanır.
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşı sırf yabancı ülkede oturduğu için MÖHUK m.48 anlamında yabancı sayılmaz; başka teminat hükümleri ayrıca değerlendirilebilir. Ayrıntılı bilgi için Yabancı Davacı ve Alacaklı Teminatı rehberi incelenebilir.
Kambiyo senedine dayalı özel takip yolu, yabancı alacaklının teminat ve vekâletname yükümlülüklerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
11. Yabancı Bonoda En Sık Yapılan Hatalar
Birinci hata: Yurt dışında imzalanan her borç belgesini bono kabul etmektir.
İkinci hata: Yabancı senedin bütün sorunlarına tek ülke hukukunun uygulandığını varsaymaktır. TTK m.766-775 farklı konular için farklı bağlama noktaları kurar.
Üçüncü hata: Senet aslı olmadan yalnız PDF veya noter suretiyle İİK m.167 takibi açmaya çalışmaktır.
Dördüncü hata: Protesto ve başvurma sürelerini yalnız Türk hukukuna göre hesaplamaktır.
Beşinci hata: Yabancı para bedelinde ödeme yeri hukukunu ve özel kambiyo kurallarını incelemeden kur/faiz hesabı yapmaktır.
Altıncı hata: Apostilin her yabancı özel hukuk senedi için zorunlu olduğunu sanmaktır.
İlgili Rehberler
Resmî Kaynaklar
- Resmî Gazete – 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
- TBMM – 6102 sayılı TTK tam metin
- Mevzuat Bilgi Sistemi – İcra ve İflas Kanunu
Sık Sorulan Sorular
Almanya’da düzenlenen bono Türkiye’de icraya konur mu?
Şartları varsa evet. Senedin bono niteliği, TTK m.766-775 bağlama kuralları ve İİK m.167-168 takip şartları birlikte incelenir.
Yabancı bonoya apostil gerekir mi?
Özel hukuk senedi olarak bono için sırf yabancı düzenleme nedeniyle genel apostil şartı yoktur; yabancı resmî ek belgeler bakımından tasdik ayrıca değerlendirilebilir.
Senet aslını Türkiye’ye göndermek zorunlu mu?
Kambiyo takibinde İİK m.167 gereğince senet aslının takip talebine eklenmesi zorunludur.
PDF bono ile kambiyo takibi açılır mı?
İİK m.167’deki senet aslı zorunluluğu nedeniyle yalnız taranmış PDF yeterli değildir.
Yabancı bononun şekline hangi hukuk uygulanır?
TTK m.767 ve m.778 gereğince kural olarak ilgili kambiyo borçlanmasının imzalandığı ülke hukuku uygulanır.
Protesto süresi Türk hukukuna göre mi hesaplanır?
TTK m.768 protestonun şekli ve süresini işlemin yapılacağı ülke hukukuna; m.769 başvurma sürelerini senedin düzenlendiği yer hukukuna bağlar.
Euro bonoda ödeme kuru hangi hukuka bağlıdır?
TTK m.772 yabancı para bedelli senedin ödenmesini ödeme yeri hukukuna bağlar; takip talebi ve Türk icra usulü ayrıca uygulanır.
Yabancı şirket bono alacaklısıysa teminat verir mi?
MÖHUK m.48 uygulanır; karşılıklılık varsa m.48/2 gereğince teminat muafiyeti bulunabilir.
Senet kambiyo vasfını taşımıyorsa alacak kaybolur mu?
Hayır. Dayanak borç ilişkisine göre genel haciz yoluyla takip veya alacak davası mümkün olabilir; yalnız özel kambiyo takip yolu kullanılamayabilir.
Yabancı bononun tercümesi gerekir mi?
Yabancı dildeki senedin icra müdürlüğü ve mahkemece değerlendirilebilmesi için Türkçe tercüme hazırlanması gerekir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Bu rehber TTK m.766-778 ile İİK m.167-170 hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Yabancı bonoda şekil, ehliyet, ödeme ve başvurma haklarına uygulanacak hukukun tek bir kuralla değil konu bazında belirlendiği gözetilmiştir.
Yurt dışında düzenlenen bono, senet, yabancı para alacağı ve Türkiye’de kambiyo/icra takipleri Mersin’den Türkiye genelinde takip edilmektedir.
Yabancı Bono Takibi İçin İletişim
Son mevzuat ve kaynak kontrolü: 15 Eylül 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
