İngiltere Breathing Space Türkiye’de İcra Takibini Durdurur mu? 60 Günlük Koruma ve MÖHUK
Kısa ve net cevap
İngiltere ve Galler Breathing Space (Debt Respite Scheme), Türk icra dosyasını tek başına otomatik durdurmaz. İngiliz düzenleme, nitelikli borçlar için belirli alacaklı hareketlerini geçici sınırlar. Standart koruma kural olarak 60 gündür; özel ruh sağlığı krizi koruması tedavi süresi ve ek 30 güne bağlıdır. İngiltere’de geçerli bildirim ile Türkiye’de İİK ve MÖHUK bakımından doğan sonuç farklı değerlendirilmelidir.
Bu analiz 1 Kasım 2026 itibarıyla resmî İngiliz ve Türk kanun düzenlemelerine dayanır.
| Konu | Esas ayrım | Dayanak |
|---|---|---|
| Kapsam | İngiltere ve Galler bağlantısı | Reg.1,24 |
| Standart koruma | Kayıt gününü izleyen günden başlayan 60 gün | Reg.25–26 |
| Kriz tedavisi koruması | Tedavi süresi ve ek 30 gün | Reg.30 ve GOV.UK |
| İcra ve faiz sınırı | Nitelikli borç için İngiliz alacaklı kısıtlamaları | Reg.7 |
| Zamanaşımı | Belirli durumlarda sekiz haftalık uzama | Reg.8 |
| Türkiye’de takip | Otomatik durma yok; Türk usul ve deliller ayrı | İİK 16,78 |
| Yabancı hüküm | MÖHUK kapsamında tenfiz şartları ayrı | MÖHUK 50 |
Breathing Space hangi hukukî sorunu çözer?
İngiltere ve Galler’de aşırı borç yükü altındaki gerçek kişilere belirli bir değerlendirme süresi tanımak için Debt Respite Scheme geliştirilmiştir. Düzenlemenin tam adı Debt Respite Scheme (Breathing Space Moratorium and Mental Health Crisis Moratorium) (England and Wales) Regulations 2020’dir. Düzenleme, genel hükümleri bakımından 4 Mayıs 2021’de yürürlüğe girmiştir. Koruma, nitelikli borçlara ilişkin alacaklı temasının ve çoğu tahsil girişiminin geçici olarak durdurulmasına odaklanır; bütün borçları silen bir iflas kararı değildir. Özellikle İngiltere’de yaşayan Türk vatandaşlarının kredi kartı, tüketici kredisi ve kira borçları yanında Türkiye’de haczedilebilir malvarlığı bulunabiliyor. İngiliz rejiminin kendi alacaklılarına getirdiği sınırlamalar ile Türkiye’deki icra dairesinin Türk usul hukukuna göre işlem yapması ayrı hukukî sorulardır. Bu yazı ikisini aynı koruma gibi göstermeden, hangi alacağın ne zaman etkilenebileceğini inceler.
Debt Respite Scheme ile IVA arasındaki fark
Individual Voluntary Arrangement (IVA), belirli koşullarda alacaklılarla borçların yeniden ödenmesini düzenleyen ve Insolvency Act 1986’nın kendine özgü hükümlerine bağlı bulunan ayrı bir mekanizmadır. Breathing Space ise esas itibarıyla borç danışmanlığı yapılırken kısa süreli koruma sağlayan, başlı başına uzun vadeli ödeme anlaşması oluşturmayan bir rejimdir. 2020 Regulations m.24(3)(e), standart koruma başvurusunda kişinin mevcut bir IVA veya interim order altında olmamasını şartlar arasında sayar. Dolayısıyla aynı kişinin aynı anda her iki rejimin bütün ayrıcalıklarından otomatik yararlandığı kabul edilmemelidir. IVA protokolündeki aile konutu özkaynağı hesapları Breathing Space için doğrudan kural değildir. İngiltere’de IVA kararı veya sözleşmesi olan Türk vatandaşının dosyasına Breathing Space başlığı eklenmeden önce mevcut yapılandırma sicil kayıtları ve kişi statüsü araştırılmalıdır.
Türkiye’de yaşayan Türk vatandaşı doğrudan yararlanabilir mi?
2020 Regulations m.1(8) ve m.1(9), düzenlemenin coğrafi kapsamını İngiltere ve Galler ile orada yerleşik veya mutat mesken sahibi borçlular üzerinden belirler. Standart koruma için m.24(3)(c) de kişinin İngiltere veya Galler’de domiciled ya da ordinarily resident olmasını arar. Bu nedenle yalnız Türk vatandaşlığı, İngiliz banka hesabının bulunması veya Londra’da geçmişte yaşanmış olması başlı başına yeterli değildir. Kişinin gerçek yaşam düzeni, ikamet geçmişi ve başvuru tarihindeki bağları değerlendirilmelidir. Türkiye’ye kesin dönüş yapmış bir kişinin koşulları ile Manchester’da çalışıp yılın bir bölümünü Türkiye’de geçiren kişinin koşulları farklı olabilir. Danışmanlık aşamasında milliyete değil yasal ikamet bağlantısına, başvuruya konu kişisel borçlara ve mevcut başka borç çözüm mekanizmalarına bakılmalıdır.
Standart korumanın kanuni uygunluk koşulları
Regulation 24(3), başvuruda borçlunun gerçek kişi olması, nitelikli bir borç borçlanması, İngiltere veya Galler ile gerekli yerleşiklik bağını taşıması ve belirli diğer iflas ve borç çözümü prosedürlerine aynı anda tabi olmamasını düzenler. Borçlunun debt relief order, IVA, geçerli interim order veya henüz sona ermemiş bankruptcy gibi mevcut statüleri değerlendirme için önemlidir. Aynı zamanda daha önce standart Breathing Space kullanmış kişinin son korumasının üzerinden gerekli sürenin geçip geçmediği araştırılır. Regulation 24(4), borçların zamanında ödenememesi veya ödenmesinin beklenmemesi ve korumanın uygun görülmesi koşullarını ayrıca arar. Dolayısıyla yalnız bankaya ödeme yapmak istemediğini söyleyen kişinin otomatik koruma hakkı doğmaz. Yetkili danışman, borç listesini, gelirleri, uygun başka çözümleri ve başvurunun amacını somutlaştırır.
Yetkili debt adviser kim olabilir?
Regulation 3, Breathing Space sürecinde işlem yapabilecek debt advice provider kavramını tanımlar. İlgili finansal hizmet faaliyeti için yetkilendirilmiş sağlayıcı veya düzenlemede sayılan yerel yönetim bu rolü üstlenebilir. Borçlu doğrudan İngiliz banka şubesine bir dilekçe vererek resmî koruma statüsünü tek taraflı ilan edemez; kanunda öngörülen danışmanlık ve elektronik sicil mekanizması gereklidir. Regulation 4 uyarınca danışmanın bu moratoryum işlemi için borçludan ücret talep etmesine ilişkin yasak da ayrıca önemlidir. Danışman seçerken resmî yetki, başvurunun gerçekten sicile işlenme imkânı ve finansal belge talepleri kontrol edilmelidir. Türkiye’deki herhangi bir şirketin İngilizce konuşması, onun yetkili debt advice provider olduğu anlamına gelmez. Ücret isteyen aracıların iddiaları ve veri güvenliği hassasiyetle incelenmelidir.
Koruma hangi anda başlar?
Regulation 25, yetkili danışmanın uygun başvuru bilgilerini ilgili sisteme bildirmesi ve Sekreterliğin sicile kayıt işlemini öngörür. Regulation 26(1) uyarınca standart Breathing Space, sicile kaydın yapıldığı günü izleyen gün başlar. Bu teknik başlangıç kuralı, borçlunun danışmanla ilk telefon görüşmesini yaptığı tarih ile korumanın başladığı tarihi birbirinden ayırır. Bir Türk vatandaşı başvuru formunu pazartesi doldurmuş olsa bile, hukuken başlangıcı elektronik sicildeki tarih belirler. Alacaklıya gönderilen bildirimin hangi borca, hangi başlangıç tarihine ve hangi kişiye ilişkin olduğunun kontrol edilmesi gerekir. Türkiye’deki icra işlemlerine dair dilekçe hazırlanırken İngiliz danışmanla yapılan genel yazışma yerine resmî başlangıç bildirimi ve borç listesi sunulmalı; bu belgenin Türk hukukundaki etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
60 günlük süre kesin ve kesintisiz midir?
Regulation 26(2), standart korumanın başlangıçtan itibaren 60 gün devam ettiğini düzenler; ancak borçlunun ölümü, düzenlemedeki iptal ve inceleme mekanizmaları bu süreden önce sona ermeye neden olabilir. Bu sebeple bir banka çalışanının telefonda koruma bitti demesiyle sicilde görünen kayıt uyuşmadığında öncelikle resmî bildirim araştırılmalıdır. Koruma süresinde alacaklının faiz ve tahsil hareketleri bakımından hangi günü esas alacağı önemlidir. Ayrıca bu 60 gün, Türkiye’de açılmış her icra dosyasının resmen 60 gün askıya alınacağı anlamına gelmez. İngiliz kanununa göre koruma takvimi ile Türk icra müdürlüğündeki itiraz ve şikâyet süreleri ayrı tutulmalıdır. Borçlu, koruma sonunda uygulanacak gerçekçi ödeme çözümünü sürenin içinde danışmanla planlamalıdır.
Regulation 27 ara değerlendirmesinin sonucu
Regulation 27, standart Breathing Space için midway review adı verilen bir ara denetim öngörür. Genel olarak danışman ilk 25 gün içerisinde bu incelemeyi yapmaz; incelemenin 35 günün sonuna kadar tamamlanması gerekir. Borçlunun danışmanla iletişim kurmaması, gerekli devam eden ödemeleri yapmaması veya yeni bir borç çözümünün kurulmuş olması gibi olgular iptal değerlendirmesine neden olabilir. Buna karşılık kanun, somut kişisel koşulların iptali haksız veya makul olmayan hâle getirebileceği istisnaları da düzenler. Aylık kira veya cari enerji ödemeleri ile korunan eski borçları aynı kalemde toplamak yanlış değerlendirme doğurur. Türk vatandaşı danışmanından güncel statü bilgisini ve hangi borçların koruma listesinde kaldığını yazılı olarak öğrenmelidir. İncelemenin yapılması korumanın otomatik sona erdiği anlamına gelmez.
Ruh sağlığı krizi temelli koruma ayrı bir rejimdir
2020 Regulations Part 3 ve Regulation 30, mental health crisis moratorium için standart korumadan farklı uygunluk ve kanıt koşulları getirir. Yetkili bir mental health professional tarafından kişinin ilgili kriz tedavisi gördüğüne dair gereken kanıtın sağlanması önemlidir. Bu rejimin süresi, resmî İngiliz rehberinde kriz tedavisinin devam ettiği dönem ve tedavinin sona ermesinden sonraki 30 gün olarak açıklanır. Dolayısıyla her başvuruda 60 gün sınırından söz etmek doğru değildir. Ancak her ruhsal sıkıntı veya doktor görüşmesinin otomatik bu özel koruma kategorisine girdiğini söylemek de yanlıştır. Tanı ya da tedavi ayrıntısı kamusal bir sicil araştırmasına dönüştürülmemeli, resmî kayıt ve yetkili profesyonelin belge şartları güvenli biçimde yerine getirilmelidir. Türk hukukundaki vesayet veya fiil ehliyeti meseleleri bu koruma statüsünden ayrıca farklıdır.
Hangi kredi ve faturalar korunan borç olabilir?
GOV.UK alacaklı rehberine göre kredi kartı, bireysel kredi, kredili mevduat, elektrik ve su faturası geçmiş borçları, bazı kira ve ipotek gecikmeleri nitelikli borçlar arasında bulunabilir. Her kalem için borcun kim tarafından ve hangi sıfatla üstlenildiği, başvuru öncesinde doğup doğmadığı ve düzenlemedeki dışlama hükümleri incelenmelidir. Bir İngiliz bankasının kart borcuyla Türkiye’deki ticari şirketin borcunu aynı kişinin adını taşıyor diye tek başlıkta toplamak doğru değildir. Ayrıca koruma yalnız bildirilen borçlara yönelir; danışmanın sonradan keşfettiği başka bir borcun listeye nasıl eklendiği Regulation 15’te ayrı düzenlenmiştir. Borçluya ait hesap dökümleri, kira sözleşmesi, ödeme tarihleri ve banka yazışmaları her alacak için ayrı dosyalanmalıdır. Liste dışındaki borcun da korunduğunu varsaymak hak kaybı yaratabilir.
Her borç aynı şekilde korunuyor mu?
Resmî rehber, fraud veya fraudulent breach of trust kaynaklı kimi borçları ve bazı diğer kalemleri korumanın dışında bırakır. İpotek gibi teminatlı borçlar bakımından ise başvuru tarihinde mevcut gecikmiş taksitler ile sonraki cari taksitler arasında açık bir ayrım bulunur. Düzenleme, her yeni doğan borcu önceden verilen koruma kapsamına otomatik sokmaz. Vergi, benefit geri alacağı, ceza ve aile yükümlülüklerine ilişkin özel sınıflandırmalar da somut mevzuata göre incelenmelidir. Türkiye’deki borçlu, İngiltere’de alınan koruma belgesini gösterip bütün icra, kira, nafaka veya vergi borçlarının durduğunu ileri sürmemelidir. Aynı şekilde alacaklı yalnız borcun başlığında mortgage yazıyor diye gecikmiş bütün taksitlerin koruma dışında olduğu sonucunu çıkarmamalıdır. Borcun hukuki niteliği, doğum zamanı ve resmî listede bulunması belirleyicidir.
Kira, ipotek ve devam eden ödemeler
Breathing Space bir payment holiday değildir. İngiliz rehberi, standart korumadaki borçlunun belirli devam eden yükümlülüklerini ödemeye devam etmesi gerektiğini açıklar. Başlangıç tarihinden önce birikmiş kira veya mortgage gecikmeleri belirli koşullarda listeye girebilir; buna karşılık sonraki cari kira ve ipotek taksitleri aynı biçimde dondurulmaz. Bu ayrım, İngiltere’deki kiracının temerrüt ve tahliye riskini değerlendirirken özellikle önemlidir. Kiracı korumayı elde ettiğini söyleyerek ilerideki bütün kiraları ödemeyi bırakırsa danışmanın ara değerlendirmesinde sorun çıkabilir. Türkiye’de bulunan bir evin kira borcu söz konusuysa Türk taşınmazının kullanım sözleşmesine uygulanacak hukuk, MÖHUK m.25 ve Türk kira hükümleri ayrıca incelenir. İngiliz rehberdeki kira örneğini Türk taşınmaz tahliyesine doğrudan taşıyan yaklaşım sağlıklı değildir.
Alacaklı hangi icra hareketlerini durdurmalıdır?
Regulation 7, moratoryumun nitelikli borç üzerindeki etkilerini düzenler. Alacaklı bu dönemde korunan borcu tahsil için belirli icra hareketleri yapamaz; faiz, gider ve borçluya tahsil amaçlı temas için sınırlamalar söz konusu olur. Rehber, korunan borca ilişkin yeni dava açılması, mevcut hükmün icrası, bazı haciz ve mal alıkoyma işlemleri gibi hareketlerin kapsamını ayrıntılandırır. Bununla birlikte koruma, hangi kişi ve hangi borç adına başladığı gösterilmeyen belirsiz bir kağıttan doğan genel ceza muafiyeti değildir. Alacaklı aldığı resmî bildirimi kendi hesaplarıyla eşleştirip tahsilat sisteminde bloke kayıtlarını oluşturmalıdır. Bir borca ilişkin takip sözleşmeli tahsilat firmasına verilmişse alacaklı temsilcilerini de bilgilendirmelidir. Türk hukukunda ayrı bir icra müdürlüğü kararı bulunması, İngiliz düzenlemenin neden hiç önem taşımadığını tek başına açıklamaz; iki ülke yükümlülükleri ayrı araştırılmalıdır.
İngiliz enforcement agent malları almaya devam edebilir mi?
2020 Regulations, moratoryumdan haberdar olan enforcement agent bakımından malın kontrol altına alınması, ziyaret ve satış gibi uygulamalara özel sınırlamalar koyar. Resmî rehbere göre koruma başlamadan önce fiilen alınmış bazı mallar yönünden satış istisnası bulunabilir; ancak koruma süresinde mal depolama nedeniyle belirli yeni ücretlerin borçluya yüklenememesi gündeme gelir. Bu ayrıntı, genel olarak bütün haczedilmiş malların otomatik iade edileceği iddiasını yanlış kılar. İngiltere Taking Control of Goods prosedüründeki 2026 bildirim süreleri ile Breathing Space moratoryumu ayrı düzenlemelerdir. Bir yazıda 14 clear days bildirim, başka yazıda 60 gün koruma geçiyorsa bunlar aynı süre veya aynı işlem değildir. Türkiye’deki icra memuru ise Türk İİK hükümlerine göre hareket eder; yabancı enforcement agent yetkisinin coğrafi sınırı ve uygulama usulü ayrıca incelenmelidir.
CCJ kararı daha önce verilmişse ne olur?
Breathing Space, mevcut County Court Judgment kararını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İngiltere’de zaten verilmiş bir CCJ hükmünün, koruma kapsamındaki borç yönünden icrası belirli koşullarda durabilir; fakat bu durum kararın esasından hatalı olduğu veya mahkeme sicilinden silindiği anlamına gelmez. Bir Türk vatandaşı için N244 set aside başvurusu, alacağın esasına veya default judgment usulüne yönelik ayrı bir yoldur. Moratoryum sürerken karara karşı hangi usul adımının mümkün olduğu ve alacaklının tahsil işleminin hangi noktada duracağı İngiliz mahkemesi kayıtlarına bağlıdır. Türkiye’de bu CCJ için tenfiz talep edilmişse Türk mahkemesinin MÖHUK m.50 ve devamı koşullarını değerlendirmesi ayrıca gerekir. Koruma belgesini CCJ’nin yerine geçen tenfiz engeli olarak göstermek otomatik sonuç doğurmaz.
Statutory Demand ve iflas başvurusu etkisi
İngiltere’de Statutory Demand ayrı bir iflas yoluna hazırlık işlemi olarak kullanılabilir; bir borcun Breathing Space listesine alınmış olması halinde ilgili borç için yeni iflas başvurusu ve belirli tahsil adımları moratoryum sınırlamalarına tabi olabilir. Ancak Statutory Demand’ın daha önce tebliğ edilmesi, borcun gerçekten çekişmeli olup olmadığı ve iflas sürecindeki usul aşaması birbirinden ayrılmalıdır. Rehber, koruma altındaki borç hakkında başlamış bankruptcy petition bulunuyorsa mahkemeye bildirim yapılması ve gerekli durma sonucunun sağlanması gerektiğini açıklar. Türk icra dairesindeki ödeme emri ise İngiliz Statutory Demand belgesiyle aynı hukuki araç değildir. Yalnız İngiliz ihtarı Türk İİK m.58 takibine eşdeğer saymak veya İngiliz koruma ilanını otomatik Türk iflas ertelemesi gibi kabul etmek doğru değildir. Başvuru öncesi her dosyanın tarih ve usul haritası hazırlanmalıdır.
Ortak borç ve kefil açısından korumanın sınırı
GOV.UK rehberi, korunan nitelikli ortak borç söz konusu olduğunda bazı icra sınırlamalarının birlikte sorumlu diğer borçlulara da etkili olabileceğini belirtir. Buna karşılık tüm ortak borçluların kendi bağımsız borçları için otomatik korunduğu veya diğer kişiler bakımından bütün faizlerin aynı şekilde donduğu söylenemez. Guarantor loan şeklindeki borçlara ilişkin koruma da kefilin şahsi durumunda farklı sonuçlar doğurabilir; rehber, korumanın kefili kendiliğinden korumadığı ayrımını yapar. İngiliz borçlunun Türkiye’de bulunan kefili için TBK kefalet hükümleri, sözleşme hukuk seçimi ve yetki ayrıca değerlendirilmelidir. Sadece İngiliz debt adviser’dan gelen bildirimi göstererek Türk kefilin her durumda takipten kurtulduğu ileri sürülemez. İlgili borç sözleşmesi, kefil sıfatı, alacağın kimden istendiği ve bildirimde yazılı isimler tek tek karşılaştırılmalıdır.
Alacaklıya resmî bildirim nasıl ulaşır?
Regulation 25, sicile kayıt işlemini ve alacaklılara moratoryumun başlangıcını bildiren idari akışı düzenler. Alacaklı bakımından kendi kayıtlarında belirtilen kişiyi ve borcu bulması, ilgili hesapta tahsil ve ücret işlemlerini doğru tarihten durdurması önemlidir. GOV.UK rehberi bildirimin alınmasından sonra makul araştırma yapılmasını ve borç uyuşmazlığı varsa danışmana bilgi verilmesini açıklar. İngiltere’de alacak bir tahsilat şirketine devredilmişse Regulation 14 altında mevcut ve devralan alacaklı için ayrıca bildirim sorumlulukları gündeme gelebilir. Alacaklı, Türkiye’deki temsilcisine sadece telefonla ‘borç durdu’ demek yerine tam bildirimi, borç numarasını, başlangıç gününü ve güncel sicil durumunu göndermelidir. Belge üzerindeki kişisel veri ve diğer alacaklı bilgileri gereksiz kişilere yayılmamalıdır. Bildirim gecikmesi ile moratoryum başlangıcı aynı tarih olmak zorunda değildir.
Sonradan keşfedilen borç nasıl eklenir?
Regulation 15, ilk bildirimde bulunmayan ek bir borcun sonradan tespit edilmesi durumunda nasıl ele alınacağını düzenler. Danışman ek borcun nitelikli olup olmadığını değerlendirir; gerekli bilgiyle sicil ve alacaklı bildirim sistemi güncellenir. Standart korumada başlangıçtan itibaren 45 gün geçtikten sonra ek borçlar yönünden danışmanın uygun görme değerlendirmesi ayrıca önemlidir. Bir borçlunun mobil bankacılık uygulamasında unuttuğu kredi kartı borcu otomatik olarak eski moratoryum başlangıcından itibaren bütün yönleriyle korunmuş sayılmamalıdır. Mevzuat, ek borç bakımından alacaklının bildirimi aldığı veya almış sayıldığı zamana göre etkili korumanın başladığı durumları açıklar. Türkiye’de icra başlatan alacaklıya sunulan yabancı bildirimde gerçekten o alacağın yer alıp almadığı bu nedenle kritik bir ispat meselesidir.
Faiz, ceza ve tahsil giderlerine ilişkin sınırlamalar
Regulation 7 ve İngiliz rehberi, korunan borç bakımından moratoryum süresince çoğu faiz, ücret ve tahsil giderinin istenmesini sınırlar. Ancak faiz dondurulması ile ana borcun tamamen silinmesi birbirinden ayrılmalıdır. Teminatlı bir borcun korunan eski gecikmiş taksitleri ile koruma süresindeki cari ödeme yükümlülüğü için sonuçlar aynı olmayabilir. İngiliz alacaklı, hesabında hangi döneme ait faiz ve ücretin durdurulduğunu, koruma bitince hangi tarihten itibaren yeniden hesaplama yapılacağını ayrı göstermelidir. Resmî rehber, dönemde işletilemeyen masrafların koruma bittikten sonra geriye dönük otomatik eklenemeyeceğini vurgular. Türkiye’de yabancı para ana alacak için açılmış icra dosyasına hangi faiz oranının uygulanacağıysa ayrıca uygulanacak hukuk ve Türk icra usulüne göre değerlendirilmelidir. İngiliz faiz yasağını Türk icra müdürlüğünün her işlemine kendiliğinden taşımak doğru değildir.
Alacaklının review ve mahkeme başvuru yolları
Regulation 17, alacaklıya korumanın veya belirli bir borcun kapsamının incelenmesini isteme imkânı verir. GOV.UK rehberi bu başvurunun sınırlı gerekçelerle ve kural olarak başlangıç yahut ek borç bildirimi bakımından ilgili 20 günlük süre içinde yapılabildiğini açıklar. Borçlunun uygunluk koşullarını taşımadığı, belirli borcun nitelikli olmadığı veya somut haksız zarar gibi iddialar uygun şekilde belgelendirilebilir. Her ödeme gecikmesinin tekrar edilmesi, tek başına keyfî inceleme talebi için yeterli gerekçe sayılmaz. İnceleme sonucuna karşı düzenlemede öngörülen uygun mahkeme başvuru yolu bulunabilir; hangi merciye, hangi sürede ve hangi belgelerle başvurulacağı somut aşamaya göre belirlenir. Türkiye’deki alacaklı İngiliz danışmanla yazışmasını, resmî notifikasyonu, ödeme dekontlarını ve alacak sözleşmesini birlikte saklamalıdır.
Regulation 8 ve sekiz haftalık süre uzaması
Regulation 8, İngiliz hukukundaki bazı dava açma zamanaşımı süreleri bakımından moratoryum nedeniyle özel bir uzama öngörür. Moratoryum süreden önce başlamışsa ve normal son gün moratoryum sonrasındaki sekiz haftalık dönemin bitiminden önce dolacaksa, ilgili dava açma sınırı moratoryumun sona ermesini izleyen sekiz haftalık dönemin sonuna taşınabilir. Regulation 9 da bazı icra ve uygulama süreleri bakımından ayrıca değerlendirme gerektirir. Bu uzama, İngiltere’deki bütün sürelerin sınırsız askıya alındığı veya Türkiye’deki bütün zamanaşımı sürelerinin aynı sekiz hafta uzadığı anlamına gelmez. Türk alacak bakımından TBK ve uygulanacak özel zamanaşımı hükümleri, uluslararası özel hukuk bağlama kuralları ve Türk mahkemesindeki süreler ayrı incelenmelidir. Başvuru tarihlerini tek ülkenin takvimiyle hesaplamamak gerekir.
Koruma bittikten sonra borç ne olur?
Standart Breathing Space sona erdiğinde düzenlemede kalan kalıcı bir borç silme veya yapılandırma kararı bulunmuyorsa ana alacağın hukukî varlığı devam eder. Alacaklının hangi tarihten itibaren yeniden faiz, iletişim ve icra yoluna başvurabileceği, korumanın gerçekten sona erdiği ve ilgili düzenleme istisnalarına göre belirlenir. GOV.UK rehberi alacaklıya bitiş bildirimi gönderilmesini ve önceki döneme ait dondurulmuş bazı masrafların sonradan geriye dönük talep edilememesini açıklar. Borçlu bu 60 günlük süreyi bir borç çözümüne başvurmak veya bütçe değerlendirmesi yapmak için kullanabilir. Resmî danışmanlık süreci başarısızsa, İngiltere’deki alacaklı yeni icra adımlarını değerlendirebilir; Türkiye’deki malvarlığına ilişkin takip ise kendi hukuku çerçevesinde ayrı planlanır. Bu iki takip için aynı alacağın çift tahsil edilmesine izin veren bir sonuç çıkarılamaz.
Türk icra dairesi İngiliz bildirimi görünce takibi durdurur mu?
Breathing Space kaydı, İngiltere’de danışman ve devlet sicil sistemiyle başlayan bir borç korumasıdır; Türk icra dairesine verilmiş bir Türk mahkemesi ihtiyati tedbir kararı değildir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, Türkiye’deki takip, haciz ve şikâyet usulünü düzenler. İngiliz sicil bildiriminin Türkiye’de takibi kendiliğinden durdurduğunu öngören genel bir doğrudan uygulama mekanizması bulunduğu varsayılamaz. Türk borçlu, İngiliz belgenin kime, hangi borca ve hangi süreye ilişkin olduğunu ortaya koyarak Türk hukukunda gerçekten hangi durdurma veya itiraz imkânının bulunduğunu değerlendirmelidir. Alacaklının hukuki davranışına İngiliz hukukunun etkisi ayrıca olabilse de icra müdürlüğü işlemi bakımından Türk usulü esas alınır. Türk icra müdürlüğünün İngiliz korunma kaydını doğrudan Türk ihtiyati tedbiri gibi uyguladığı sonucuna götüren kesin bir ifade kullanılmamalıdır.
İİK m.16 şikâyet ve başvuru süreleri
Türkiye’de takip işlemine itiraz eden kişi, icra müdürlüğünün belirli işlemlerine karşı İİK m.16 şikâyet kurumunun koşullarını araştırabilir. Madde, kanuna veya olaya uygun olmayan icra işlemleri bakımından kural olarak öğrenmeden itibaren yedi günlük şikâyet süresi düzenler; hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması gibi ayrı durumlarda farklı değerlendirme yapılabilir. Ancak yabancı Breathing Space belgesini sunmuş olmak, Türk icra işlemindeki hukuka aykırılığın kendiliğinden ispatlandığı anlamına gelmez. Somut işlem, tebliğ tarihi, borçlu sıfatı, alacağın niteliği ve talep edilen hukuki koruma birlikte belirlenmelidir. Borçlu, İngiliz süresinin bitişini beklerken Türk şikâyet veya itiraz hakkını kaybetmemelidir. Türk takibinde ödeme emrine itiraz süresiyle icra müdürlüğü işlemine karşı şikâyet süresi aynı hukuki yol değildir.
İİK m.78 ve Türkiye’deki haciz işlemleri
İİK m.78, Türkiye’de haciz isteme hakkının doğuşunu ve sürelerini düzenler. Ödeme emrindeki müddet geçtikten, varsa itirazın kaldırılmasına ilişkin şartlar sağlandıktan sonra alacaklı Türk icra dosyasında haciz isteyebilir. Bu normu yorumlarken borcun İngiltere’de Breathing Space listesine girip girmediği ayrıca maddi hukuk tartışması doğurabilir; fakat İngiliz sicil kaydı tek başına m.78’deki bütün Türk icra koşullarını silen bir norm değildir. Ayrıca yabancı ilam üzerinden Türkiye’de cebrî icra isteniyorsa tenfiz gerekliliği ayrı incelenir. Borçlunun Türkiye’deki taşınmazı, banka hesabı veya maaşı için uygulanan Türk haczinin usulüne ilişkin itirazlar İngiliz bailiff prosedürüyle aynı evrak veya süreye sahip değildir. Bir başka ülkedeki korumanın etkisi için somut alacak ve ilgili usul kararı görülmelidir.
İngiliz alacaklının Türkiye’den tahsil girişimi
Bazen borçlu İngiltere’de yaşamaktadır, ancak İstanbul veya Mersin’de taşınmazı bulunmaktadır. İngiliz banka bu malvarlığı üzerinden tahsil talep ederse Türk tapu ve icra usulü devreye girecektir. Buna rağmen İngiliz düzenlemedeki korunan borç için alacaklıya yönelmiş davranış yükümlülüklerinin göz ardı edilemeyeceği ihtimali ayrı hukukî analiz gerektirir. Bu nedenle Türkiye’deki takipten otomatik geçerlilik veya otomatik geçersizlik sonucu çıkarmak yerine, başvuru sahibinin kimliği, İngiliz korumanın başlangıç günü, alacağın koruma listesinde bulunması ve alacaklıya tebliğ edilen bildirim araştırılmalıdır. Yurt dışındaki alacaklı Türk avukatına talimat vermişse hangi işlemin hangi ülkede, kimin hesabına ve ne zaman yapıldığı kayıt altına alınmalıdır. Çelişkili talepler için İngiliz debt adviser ile Türk hukuk danışmanı arasında belge temelli koordinasyon yararlı olacaktır.
Yabancı mahkeme hükmü ile Breathing Space kaydı farklıdır
5718 sayılı MÖHUK m.50, belirli şartları taşıyan yabancı mahkeme ilamlarının Türkiye’de icrasının tenfiz kararına bağlı olduğunu düzenler. Bir İngiliz County Court para hükmü ile debt adviser tarafından başlatılıp sicile geçirilen Breathing Space statüsü aynı nitelikte değildir. İkinci belgeyi otomatik olarak yabancı mahkeme ilamı gibi tenfiz ettirmek mümkünmüş gibi anlatmak hukuki nitelendirmeyi bozar. Mahkeme kararı bulunup bulunmadığı, kararın kesinleşmesi ve icra edilebilirlik koşulları ayrı ele alınmalıdır. İngiliz Breathing Space bildirimi, Türk hukukunda bir uyuşmazlıkta delil olarak ileri sürülebilecek bir olguyu gösterebilir; ancak hangi hukukî sonuç doğurduğu kendiliğinden belirlenmiş sayılmaz. Türk tenfiz mahkemesi, yabancı bir idari koruma statüsünü İngiliz mahkeme hükmünün doğrudan eki olarak kabul etmek zorunda olduğu varsayımıyla hareket edemez.
Türkiye’deki tapulu ev bakımından ayrıca ne kontrol edilir?
İngiltere’deki borçlunun Türkiye’de tapulu evinin olması, İngiliz koruma siciliyle Türk tapu sicilinde otomatik şerh oluşturmaz. Taşınmaz üzerindeki mülkiyet ve aynî haklar bakımından MÖHUK m.21 ve ilgili Türk maddi hukuk hükümleri değerlendirilir. Evin maliki gerçekten borçlu mu, taşınmaz üzerinde ipotek veya aile konutu şerhi var mı, haciz konmuş mu, bu işlemin Türk mevzuatındaki itiraz koşulları nelerdir soruları ayrı cevaplanmalıdır. İngiliz creditor’ın sahip olduğu bir CCJ ya da başka hükmün Türkiye’ye etkisi için MÖHUK m.50 ve devamı şartları gündeme gelebilir. Breathing Space koruması bir Türkiye taşınmazının tapu devir işlemini kendiliğinden yasaklayan yabancı ihtiyati tedbir gibi gösterilmemelidir. Somut icra dosyası ve tapu kaydı görülmeden kesin işlem tavsiyesi verilmemelidir.
İngiltere’deki ortak borç ve Türkiye kefaleti
Yurt dışında kullanılan krediye Türkiye’de yaşayan akrabanın kefil olması durumunda korumanın kapsamı özellikle dikkatli incelenmelidir. İngiliz rehber bazı ortak borçlar için korumanın birlikte borçluya yansıyabileceğini açıklarken, kefil borcuna aynı otomatik sonucu yüklememektedir. Türkiye’deki kefilin gerçek statüsü ve kefalet belgesinin geçerliliği, TBK kefalet hükümleri ve ilgili kanunlar ihtilafı kuralıyla belirlenir. Bir kişinin alacaklı banka hesabında ‘guarantor’ olarak görülmesi ile Türk hukukunda geçerli şekil şartlarına uygun kefalet kurulmuş olması eşdeğer değildir. Korunan borç ile kefilin şahsi taahhüdü ayrıştırılmalı, Türk icra dosyasında sıfat ve ödeme emri kontrol edilmelidir. Yalnız Breathing Space statüsüne dayanarak kefilin borcunun sona erdiği yönünde belge verilemez.
İngiliz koruma belgesi Türkiye’de nasıl delillendirilir?
Dosyada resmî İngiliz bildirimine ek olarak borçlunun kimliği, ilgili alacaklının unvanı, kayıt veya bildirim tarihi, korunan borcun hesap numarası ve moratoryumun devam durumuna ilişkin yetkili belge bulunmalıdır. Türk mahkemesinde kullanılacak yabancı dildeki kaydın usule uygun çeviri ve gerektiğinde doğrulama işlemlerinin yapılıp yapılmadığı kontrol edilir. E-postada görünen tek ekran görüntüsü, belgenin kapsamını ve geçerlilik süresini kesin göstermeyebilir. Debt adviser ile alacaklının yazışmaları, sonraki değişiklikler ve ek borç kararları da dosyaya eklenmelidir. İngiliz belgenin gerçekliği doğrulansa bile bunun Türk hukukunda otomatik icrayı durduracağı sonucu çıkmaz. Delil sunmak ile uygulanacak hukuk ve hukuki sonuç hakkında karar verilmesini istemek farklı işlemlerdir. Avukat, yabancı süreler ile Türk icra süresini aynı tabloda ayrı sütunlarla izlemelidir.
Örnek: Londra’da yaşayan borçlunun Mersin’de evi
Londra’da yaşayan Türk vatandaşı A’nın İngiliz kredi kartı borçları nedeniyle standart Breathing Space korumasına alındığını, aynı kişinin Mersin’de tapulu evi bulunduğunu düşünelim. Önce A’nın Regulation 24 kapsamında gerçekten uygun kişi olduğu ve hangi kart borçlarının kayıtta bulunduğu kontrol edilir. Ardından koruma başlangıcı ve alacaklıya bildirimin ulaştığı tarih tespit edilir. İngiliz alacaklının İngiltere’deki tahsil ve icra adımları Regulation 7 kapsamında incelenir. Türkiye’deki ev bakımından tapu ve Türk takip dosyası ayrıca değerlendirilir; yabancı koruma kaydı kendiliğinden Türk tapuya şerh işlemez. Eğer alacaklı İngiliz hükmüyle Türkiye’de tenfiz düşünüyorsa MÖHUK m.50 ve devamı koşulları ayrı tartışılır. Borçlunun iki ülkede paralel hukukî işlem yapması gerekebilir; herhangi bir aşamada otomatik kesin kazanım varsayılmamalıdır.
Örnek: Türk alacaklı İngiltere’de korumaya giren borçludan tahsil istiyor
İstanbul’da bulunan B şirketinin, İngiltere’de yaşayan gerçek kişi müşterisinden tahsil edemediği sözleşme alacağı olduğunu varsayalım. B şirketi önce borcun gerçekten Breathing Space koruması listesinde bulunup bulunmadığını araştırmalıdır. İngiliz resmî bildirim alınmışsa İngiliz rehberdeki alacaklı yükümlülükleri ve Regulation 7 sonuçları değerlendirilir; yetkili danışmana kayıt uyuşmazlığı bildirilebilir. B şirketinin ayrıca Türkiye’de dava veya takip seçeneği araştırması, İngiliz düzenlemedeki kendi alacaklı yükümlülüklerini otomatik ortadan kaldırmaz. Buna karşılık Türk icra dairesinin yetki ve takip koşulları İngiliz belgenin varlığıyla kendiliğinden değişmez. Sözleşmenin hukuk seçimi, borçlunun malvarlığı, alacağın kişisel veya ticari niteliği ve iki ülkede yapılmış önceki işlemler birlikte karşılaştırılmalıdır. Tahsilatı iki ülkeden çifte elde etmeye yönelik bir talep oluşturulmamalıdır.
Dava açmadan önce delil ve usul kontrol listesi
Hazırlanacak dosya önce doğru kişi ve doğru borcun teşhisini içermelidir: pasaport veya kimlik bilgisi, İngiliz ikamet bağlantısı, debt adviser yazısı, Sicil kayıt tarihi, 60 günlük veya ruh sağlığı krizi korumasının türü, borç numarası ve alacaklı bildirimi ayrı belgelenir. Sonra Türk hukuk bakımından ödeme emri, icra müdürlüğü işlem tutanağı, tapu/banka sorgusu, MÖHUK m.50 için varsa kesinleşmiş İngiliz mahkeme ilamı ve şikâyet tarihleri incelenir. Resmî İngiliz bildirim belgesi yalnız korumanın varlığına değil tam kapsamına bakılarak değerlendirilmelidir. Alacaklı bakımından da faiz hesapları, atanan tahsilat temsilcileri ve koruma dönemindeki tüm iletişimler kayıt altına alınmalıdır. Türk ve İngiliz süreler tek şemaya sıkıştırılmamalı; hangi kanun maddesinin hangi işleme uygulandığı ayrı gösterilmelidir. Bu yöntem hak kaybını önlemek için pratik bir denetim aracıdır.
Sonuç: iki ülke için iki ayrı icra hukuku
İngiltere ve Galler Debt Respite Scheme, 2020 Regulations ile belirlenmiş nitelikli borçlar bakımından standart olarak 60 günlük koruma sağlayabilir; özel ruh sağlığı krizi korumasında süre tedavi devamı ve ek 30 gün esasına bağlanır. Kurallar İngiliz alacaklıların faiz, temas ve icra hareketlerini etkilerken Türkiye’deki icra müdürlüğünü kendiliğinden bağlayan bir Türk mahkeme durdurma kararına dönüşmez. Borcun gerçekten koruma listesinde olması, kişinin İngiltere/Galler bağlantısı ve İngiliz bildirimin tarihi ilk inceleme konularıdır. Türk tarafında ise İİK m.16 ve m.78, MÖHUK m.50 ile uygulanacak diğer normlar somut işlem yönünden ayrı incelenir. Breathing Space ne IVA ne CCJ set aside ne de Türk konkordatosudur. Hukukî güvenlik için ülke, alacak, kişi, işlem ve tarihler ayrı başlıklarda değerlendirilmelidir.
Resmî mevzuat bağlantıları
- Debt Respite Regulations 2020 – resmî tam metin
- Regulation 7 – Moratoriumun alacak ve icraya etkisi
- Regulation 8 – Zamanaşımı süresinin uzaması
- Regulation 15 – Sonradan bulunan borçlar
- Regulation 24 – Standart koruma uygunluk koşulları
- Regulation 26 – Standart korumanın 60 günlük süresi
- Regulation 27 – Ara değerlendirme
- Regulation 30 – Ruh sağlığı krizi koruması koşulları
- GOV.UK – Debt Respite alacaklı rehberi
- GOV.UK – Yetkili borç danışmanı rehberi
- 5718 sayılı MÖHUK – Resmî Gazete metni
- 2004 sayılı İİK – Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
Sık sorulan sorular
1. Breathing Space Türkiye’de icra takibini otomatik durdurur mu?
Hayır. İngiliz koruma kaydının Türkiye’de bütün takipleri kendiliğinden durdurduğu kabul edilemez; Türk İİK ve somut işlem ayrıca incelenir.
2. Breathing Space standart koruması kaç gündür?
Regulation 26 uyarınca başlangıçtan itibaren kural olarak 60 gündür; kanunda öngörülen erken sona erme koşulları bulunabilir.
3. Türkiye’de ikamet eden Türk vatandaşı başvurabilir mi?
Standart başvuruda İngiltere veya Galler’de domiciled ya da ordinarily resident olma şartı araştırılır; yalnız Türk vatandaşlığı yeterli değildir.
4. Breathing Space IVA ile aynı mıdır?
Hayır. IVA ayrı borç yapılandırma rejimidir; Regulation 24 uygunluk kriterleri mevcut IVA’yı dikkate alır.
5. Ruh sağlığı krizi koruması kaç gün sürer?
İlgili koşullarda kriz tedavisi devam ettiği müddetçe ve tedavinin sona ermesini izleyen 30 gün sürer.
6. İngiltere CCJ hükmü Breathing Space ile silinir mi?
Hayır. Koruma belirli icra işlemlerini sınırlayabilir; CCJ hükmünün kaldırılması ayrı mahkeme usulünü gerektirir.
7. Breathing Space korumasını kim başlatır?
Regulation 3 ve devamı uyarınca yetkili debt advice provider şartları değerlendirip gerekli resmî sisteme bildirir.
8. Koruma başvuru formu verildiği gün mü başlar?
Hayır. Standart koruma Regulation 26’ya göre sicile kayıt gününü izleyen gün başlar.
9. İngiliz kredi kartı faizleri tamamen silinir mi?
Moratoryum süresine ilişkin belirli faiz ve ücretlerin istenmesi sınırlanır; ana borcun otomatik olarak silindiği sonucu çıkmaz.
10. İngiltere’deki kefil de otomatik korunur mu?
GOV.UK rehberi ortak borç ve guarantor borçları arasında ayrım yapar; kefilin bağımsız statüsü ve teminat ayrıca incelenir.
11. Alacaklı Breathing Space kararına itiraz edebilir mi?
Regulation 17 ve ilgili rehber belirli sebeplerle, kural olarak sınırlı 20 günlük sürede inceleme isteme yolunu açıklar.
12. Breathing Space belgesini Türk mahkemesine sunmak yeterli mi?
Belgenin gerçekliği, korunan borç ve süre delil olarak sunulabilir; Türkiye’deki hukukî sonuç ilgili Türk usul ve kanunlar ihtilafı kurallarına göre belirlenir.
Mersin Ofisi Konum Haritası
İstanbul Ofisi – Polaris Plaza, Maslak / Sarıyer
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul
İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerimizden Türkiye genelindeki dosyalar, görev ve yetki kuralları ile gerekli yerel işlemler dikkate alınarak koordine edilir. Yüz yüze görüşme için randevu sırasında tercih ettiğiniz ofisi belirtiniz.
İstanbul ofisini Google Haritalar’da açın · İletişim ve randevu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
