Avustralya Boşanma Kararı Türkiye’de Nasıl Tescil Edilir? 2026 Rehberi

Avustralya’da boşandım; Türkiye’de ne yapmalıyım? Kısa cevap

Avustralya’da verilen Divorce Order, Türk nüfus kaydını kendiliğinden değiştirmez. Önce Federal Circuit and Family Court of Australia veya kararı veren yetkili mahkemeden, boşanma kararının yürürlüğe girdiğini gösteren resmî Divorce Order örneği alınır. Belge Avustralya Dışişleri ve Ticaret Bakanlığının (DFAT) kabul ettiği biçimde apostillenir; karar ile apostil şerhi Türkçeye çevrilip usulüne uygun onaylanır.

Karar Avustralya hukukuna göre kesinleşmişse, Türk kamu düzenine açıkça aykırı değilse ve Türkiye’de aynı evlilik hakkında sonuçlanmış ya da görülmekte olan bir dava yoksa, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A yoluyla dava açmadan nüfusa tescil mümkündür. Eski eşlerin ikisi de Türk vatandaşıysa birlikte veya ilk başvurudan sonra 90 gün içinde aynı komisyona ayrı ayrı başvurmalıdır. Eski eş yabancıysa ya da ölmüşse Türk vatandaşı taraf veya özel yetkili vekili tek başına başvurabilir. Karardaki nafaka, çocuk, para veya mal hükümleri ise bu idarî işlemle icra edilemez; Türkiye’de hüküm doğurması için 5718 sayılı MÖHUK kapsamında tanıma veya tenfiz gerekir.

Avustralya boşanması Türk nüfusuna neden otomatik işlenmez?

Avustralya mahkemesinin kararı evliliği Avustralya hukuku bakımından sona erdirir. Türk aile kütüğü ise Avustralya mahkemelerinin dijital sistemiyle bağlantılı değildir. Sydney, Melbourne, Brisbane, Perth, Adelaide veya Canberra’da boşanan Türk vatandaşı, ayrıca tescil yaptırmadıkça Türkiye’de evli görünebilir.

Bu kayıt uyuşmazlığı yalnız yeni evlilikte ortaya çıkmaz. Mirasçılık belgesi, sağ kalan eş sıfatı, soyadı, kimlik ve pasaport yenileme, tapu işlemleri, banka hesabı, sosyal güvenlik ve çocukların nüfus olaylarında da etkili olabilir. Bu nedenle “apostil alındı” ile “Türk nüfusuna işlendi” aynı sonuç değildir.

Apostil, yabancı kamu belgesindeki imza, sıfat ve mühür kaynağını tasdik eder. Türkiye’de medenî hâli değiştiren işlem ise 5490 m.27/A komisyon kararı veya şartları yoksa Türk mahkemesinin tanıma kararıdır. Bu iki aşamanın ayrı planlanması belge tekrarını ve yanlış başvuruyu önler.

Avustralya’dan hangi Divorce Order alınmalıdır?

Federal Circuit and Family Court of Australia’nın resmî açıklamasına göre boşanmanın kanıtı, mahkeme tarafından verilen ve elektronik imza ile mühür taşıyan Divorce Order’dır. 13 Şubat 2010’dan sonraki kararlar Commonwealth Courts Portal hesabından indirilebilir. Portal belgesinde mahkeme başlığı, dosya numarası, taraflar ve boşanmanın yürürlük tarihi görünmelidir.

PDF dosyasını ekranda açıp yazdırmak tek başına yeterlilik garantisi vermez. DFAT, apostil işlemi için Avustralya kamu belgesinin kabul edilebilir aslını veya gerektiğinde Australian Notary Public tarafından noterleştirilmiş örneğini ister. Elektronik mahkeme belgesinin güncel legalisation yöntemi, ödeme yapmadan önce DFAT ile teyit edilmelidir.

13 Şubat 2010’dan önceki dosyalar portalda bulunmayabilir. Mahkemenin resmî dosya sorgusu üzerinden arşiv kararı veya divorce certificate talep edilir. Eski belgede yalnız decree nisi varsa bu, evliliğin kesin sona erdiğini göstermeyebilir; decree absolute veya kesin sonucu gösteren mahkeme belgesi gerekir.

Karar bir State veya Territory mahkemesinden ya da Family Court of Western Australia’dan verilmişse belgenin düzenleyicisi aynen korunur. “Avustralya’da bütün boşanmalar aynı portal belgesidir” varsayımı yapılmaz; başlık ve mühür, kararı veren kuruma göre değerlendirilir.

Divorce Order ne zaman yürürlüğe girer?

Avustralya Family Law Act 1975 s.55(1), boşanma kararının kural olarak verildiği tarihten itibaren bir aylık sürenin sonunda yürürlüğe girmesini düzenler; çocuklara ilişkin s.55A kapsamında verilen kararın tarihi daha sonraysa o tarih esas alınır. Mahkeme, özel koşullarda süreyi kısaltabilir veya uzatabilir. Federal Circuit and Family Court uygulama açıklaması bunu genel olarak duruşmadan “bir ay ve bir gün sonra” şeklinde ifade eder.

Türk dosyasında tahmin değil, Divorce Order üzerinde yazılı date divorce order takes effect esas alınmalıdır. Hearing date, order made date ve effective date aynı kavram değildir. Tescil veya tanıma başvurusu, karar yürürlüğe girmeden yapılırsa yabancı hukuk bakımından kesinleşme şartı sağlanmaz.

Karara karşı itiraz veya iptal süreci bulunuyorsa yalnız standart takvim hesabına güvenilmez. Güncel portal kaydı ve gerektiğinde mahkeme yazısı alınır. Türk makamı Avustralya hukukunu yeniden uygulamaz; ancak kararın o hukuk uyarınca kesinleştiğini belgelemenizi ister.

MÖHUK m.59 uyarınca tanınan yabancı ilamın kesin hüküm veya kesin delil etkisi, yabancı mahkeme kararının kesinleştiği andan itibaren hüküm ifade eder. Bu yüzden boşanma tarihinin Türk nüfusuna işlendiği gün değil, Divorce Order’ın yürürlük tarihi doğru tespit edilmelidir.

Avustralya Divorce Order için DFAT apostili nasıl alınır?

Avustralya ve Türkiye 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesine taraftır. Avustralya kamu belgelerini dış ülkede kullanmak üzere apostil veya authentication ile yasallaştıran makam DFAT’tır. Türkiye Sözleşme tarafı olduğundan, kapsam içindeki Avustralya belgesi için apostil kullanılır.

DFAT’ın resmî notarial services sayfasına göre apostil, belgenin içeriğinin doğru olduğunu değil; üzerindeki imza, mühür veya yetkili sıfatını doğrular. DFAT, Avustralya devlet makamı ya da görevlisinin düzenlediği asılları ve Avustralya noterince onaylanmış kopyaları belirlenen kurallarla kabul eder. Belge türüne göre önce Australian Notary Public işlemi gerekebilir.

Elektronik Divorce Order için güvenli yol şudur: PDF’nin mahkemece üretilmiş tam sürümünü alın; belgedeki elektronik mühür ve imza bilgisini koruyun; DFAT’ın belgeyi doğrudan mı yoksa noter onaylı kopya üzerinden mi apostilleyeceğini sorup o seçeneği uygulayın. Dosyayı yeniden taramak, sayfaları ayırmak veya elektronik doğrulama unsurunu kesmek belgenin kabulünü zorlaştırabilir.

Apostil, Divorce Order’ın ayrılmaz parçası olarak saklanır ve o da Türkçeye çevrilir. Birden fazla mahkeme belgesi kullanılıyorsa her belgenin apostil kapsamına girip girmediği ayrıca kontrol edilir. Avustralya’daki Justice of the Peace tasdiki ile DFAT apostili aynı işlem değildir.

Türkçe tercüme, isim ve vatandaşlık bağlantısı

Divorce Order ve apostil şerhinin tamamı Türkçeye çevrilmelidir. Türkiye’de noter onaylı yeminli tercüme; dış temsilcilikte ise temsilciliğin kabul ettiği tercüme/onay yöntemi kullanılır. Sayfa atlamak, yalnız hüküm sonucunu çevirmek veya apostili tercümesiz bırakmak dosyanın tamamlanmasını engelleyebilir.

Avustralya kayıtlarında middle name, evlilik soyadı, önceki soyadı veya Türkçe karakterlerin kullanılmaması nedeniyle isimler Türk nüfusuyla birebir örtüşmeyebilir. Örneğin “Ş” yerine “S” veya iki soyadın tireyle yazılması tek başına başka kişi anlamına gelmez; fakat kişi bağlantısı pasaport, doğum belgesi, evlenme belgesi ve vatandaşlık kaydıyla kurulmalıdır.

Eski eş Australian citizen olarak görünse de aynı zamanda Türk vatandaşı olabilir. 5490 m.27/A bakımından başvuru şekli pasaport tercihiyle değil, karar ve başvuru tarihindeki vatandaşlık durumuyla belirlenir. Türk vatandaşlığı devam eden kişi “yabancı eş” istisnasına sokulamaz.

Avustralya vatandaşlığının Türk kayıtlarına hiç bildirilmemiş olması, özellikle aynı kişi ve soyadı incelemesinde gecikme yaratabilir. Çok vatandaşlık ve isim değişiklikleri tescil dosyasından önce nüfus kaydı üzerinden kontrol edilmelidir.

Avustralya boşanma tescili için gerekli belgeler

• Kararı veren mahkemenin tam adı ve dosya numarasını taşıyan resmî Divorce Order;
• Order üzerinde yürürlük tarihi görünmüyorsa, kesinliği/yürürlüğü gösteren ek mahkeme yazısı;
• DFAT tarafından düzenlenmiş apostil şerhi;
• Divorce Order ve apostilin eksiksiz, onaylı Türkçe tercümesi;
• Başvuranın T.C. kimlik kartı veya Türk pasaportu;
• Avustralya pasaportu, vatandaşlık belgesi ya da kişi bağlantısını gösteren diğer resmî kayıtlar;
• Yabancı eski eşin kimlik bilgilerini gösteren pasaport veya doğum kaydı;
• Soyadı veya doğum yeri farkı varsa evlenme/doğum/isim değişikliği belgeleri;
• Taraf ölmüşse usulüne uygun ölüm belgesi;
• Vekille işlemde fotoğraflı ve 5490 m.27/A tescilini açıkça kapsayan özel vekâletname.

Komisyon, olayın özelliğine göre ek belge isteyebilir; bu, kanundaki şartları değiştirmez. Sidney veya Melbourne Başkonsolosluğu ile Türkiye’deki yetkili nüfus müdürlüğünün güncel randevu ve nüsha talebi başvuru öncesinde resmî kanaldan teyit edilir.

5490 sayılı Kanun m.27/A ile dava açmadan tescilin şartları

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A, yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca verilen boşanma, evliliğin butlanı, iptali veya mevcut olup olmadığının tespiti kararlarının belirli şartlarla aile kütüğüne tescilini sağlar. Avustralya dosyasında dört temel kontrol vardır:

1. Karar, Avustralya’nın yetkili adlî veya idarî makamınca verilmiş olmalıdır.
2. Karar, Avustralya hukukuna göre usulen kesinleşmiş/yürürlüğe girmiş olmalıdır.
3. Karar Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır.
4. Türkiye’de aynı evlilik hakkında daha önce açılmış ve hâlen devam eden veya kesinleşmiş bir dava bulunmamalıdır.

İdarî tescil, boşanmanın esasını yeniden yargılayan bir dava değildir. Komisyon yetki, kesinlik, kamu düzeni, tarafların kimliği ve başvuru usulünü inceler. Divorce Application, tarafların separation beyanı, yalnız avukat mektubu veya yürürlüğe girmemiş interim order bu kapsama girmez.

Başvuru dış temsilcilikte oluşturulan komisyona veya Türkiye’de Bakanlıkça belirlenen il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğüne yapılabilir. Yer seçimi, dosyanın taraf yapısı ile ikamet durumuna göre yapılır; herhangi bir nüfus müdürlüğünün otomatik olarak yetkili olduğu varsayılmaz.

Komisyon yalnız boşanma ve buna bağlı nüfus olayını işler. Kararda eş nafakası, çocuk nafakası, parenting order, mal paylaşımı veya costs yazması komisyona bunları icra ettirme yetkisi vermez.

Avustralya’daki eski eş gelmeden tescil yapılabilir mi?

Her iki eski eş Türk vatandaşı ve hayattaysa kural birlikte başvurudur. Aynı anda hazır bulunmaları zorunlu değildir. İlk taraf başvurduktan sonra diğer taraf 90 gün içinde aynı başvuru makamına müracaat ederek dosyayı tamamlayabilir. Sydney’de açılan dosyanın ikinci imzasını Melbourne veya Türkiye’deki başka komisyona vermek, aynı dosyayı kendiliğinden tamamlamaz.

Eski eş yabancı ülke vatandaşıysa veya vefat etmişse Türk vatandaşı taraf ya da özel yetkili vekili tek başına başvurabilir. Eski eş yalnız Avustralya vatandaşı olduğunda ayrıca rıza veya katılım aranmaz; ancak yabancı kimlik bilgilerinin kararla ve Türk kaydıyla eşleştirilmesi gerekir.

Eski eş çifte vatandaşsa ve Türk vatandaşlığından çıkmamışsa iki Türk taraf kuralı uygulanır. Mavi Kart sahibi eski Türk vatandaşı bakımından, vatandaşlıktan çıkış tarihi ve karar tarihindeki statü belge üzerinden belirlenir.

90 gün geçirilirse ilk müracaat üzerinden ortak idarî işlem tamamlanmaz. Taraflar şartları varsa yeni bir ortak başvuru oluşturabilir; ortak irade sağlanamıyorsa MÖHUK m.58 uyarınca tanıma davası açılır. Karşı tarafın Türkiye’ye gelmesi şart değildir; usulüne uygun temsil ve tebligatla dava yürütülebilir.

Avustralya’dan Türkiye’ye tescil: adım adım

1. Commonwealth Courts Portal veya kararı veren mahkemeden tam ve resmî Divorce Order’ı indirin/alın.
2. Belgedeki order made date ile date divorce order takes effect alanlarını ayrı ayrı kontrol edin.
3. DFAT’ın güncel kurallarına göre belgenin doğrudan mı, Australian Notary Public onayından sonra mı apostilleneceğini doğrulayın.
4. Divorce Order için DFAT apostilini alın; belgenin sayfa ve elektronik doğrulama bütünlüğünü koruyun.
5. Karar ile apostil şerhinin tamamını Türkçeye çevirtip kabul edilen makamda onaylatın.
6. Türk ve Avustralya kimlikleri, vatandaşlık, evlenme ve isim bağlantısı belgelerini aynı dosyada toplayın.
7. Taraf durumuna göre Sidney/Melbourne dış temsilciliği ya da Türkiye’deki yetkili nüfus komisyonunu belirleyin ve randevu alın.
8. İki Türk taraf ayrı tarihlerde başvuruyorsa aynı makamı ve ilk müracaattan başlayan 90 günü izleyin.
9. Tescil kararından sonra e-Devlet ve vukuatlı nüfus kayıt örneğinde medenî hâl ile boşanma tarihini kontrol edin.
10. Nafaka, çocuk veya mal hükmü kullanılacaksa idarî dosyadan ayrı bir tanıma-tenfiz stratejisi kurun.

Mahkeme kopyası, noter, DFAT, tercüme ve kurye ücretleri tarihe göre değişir. İşlemin süresi belgenin türü, taraf katılımı, isim uyuşmazlığı ve makam iş yüküne bağlıdır; kesin gün veya sonuç garantisi verilmez.

Avustralya boşanma kararı için tanıma ve tenfiz davası

İdarî yolun şartları oluşmuyorsa, eski Türk eş ortak başvuruya katılmıyorsa, komisyon yazılı ret vermişse veya kararın icra edilebilir yan hükümleri Türkiye’de kullanılacaksa mahkeme yolu gerekir. Yabancı boşanmanın Türkiye’de kesin hüküm etkisi kazanması “tanıma”; para, nafaka veya teslim gibi icra edilebilir hükmün uygulanması “tenfiz”dir.

MÖHUK m.50, yabancı mahkemelerin hukuk davalarına ilişkin ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş ilamlarının Türkiye’de icrasını Türk mahkemesinin tenfiz kararına bağlar. M.58 ise yabancı ilamın kesin delil veya kesin hüküm olarak kabulü için tanıma yolunu düzenler. Sadece medenî hâl hedefleniyorsa tanıma; icra talebi varsa ilgili hüküm için tenfiz istenir.

MÖHUK m.51’e göre görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir; aile hukukundan kaynaklanan işlerde aile mahkemesi sıfatıyla görülür. Yetki, aleyhine tanıma veya tenfiz istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sakin olduğu yer; ikisi de yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biridir.

MÖHUK m.53 gereğince yabancı ilamın usulünce onanmış aslı veya onanmış örneği, kesinleştiğini gösteren belge ve bunların onaylı Türkçe tercümeleri dilekçeye eklenir. Elektronik Divorce Order’ın apostilli, okunaklı tam örneği bu nedenle hazırlanmalıdır.

MÖHUK m.54 tenfizde karşılıklılık, yabancı mahkemenin Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren konuda karar vermemesi veya aşırı yetki itirazı, kamu düzeni ve savunma hakkına uygun çağrı/temsil koşullarını sayar. M.58/1 uyarınca tanımada m.54’ün karşılıklılığa ilişkin (a) bendi uygulanmaz.

Avustralya davasındaki tebligat ve savunma hakkı neden önemlidir?

Avustralya’da tek taraflı divorce application mümkündür; fakat bu, Türk tanımasının otomatik reddi anlamına gelmez. Kritik soru, diğer eşin davadan hukuka uygun biçimde haberdar edilip edilmediği ve savunma imkânı bulup bulmadığıdır. MÖHUK m.54/ç, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin hükmü veren mahkemeye usulüne uygun çağrılmaması, temsil edilmemesi veya gıyabında karar verilmesi hâlinde itiraz olanağı tanır.

Bu sebeple service affidavit, acknowledgment of service, substituted service order ve mahkemenin service hakkında verdiği ara kararlar saklanmalıdır. Portalda yalnız nihai Divorce Order bulunması, olası savunma hakkı itirazını cevaplamak için yeterli olmayabilir.

Tanıma davasında karşı tarafa Türkiye’de veya Avustralya’da usulüne uygun tebligat yapılır. Güncel ve tam adres vermek süreyi doğrudan etkiler. Adres bilinmiyorsa araştırma ve ilanen tebligat koşulları ayrıca değerlendirilir; gerçek adres bilindiği hâlde yanlışlıkla ilan yoluna gitmek kararın güvenilirliğini zedeler.

Türk mahkemesi boşanma sebebini, kusuru veya tarafların yeniden barışıp barışamayacağını inceleyerek ikinci bir boşanma yargılaması yapmaz. İnceleme tanıma/tenfizin kanunî şartlarıyla sınırlıdır.

Nafaka, çocuk, mal paylaşımı ve Türkiye’deki taşınmaz

Avustralya Divorce Order çoğu dosyada evliliğin sona ermesini gösterir; parenting, child support, spousal maintenance ve property settlement ayrı order’larda bulunabilir. Türk nüfus komisyonu bu hükümleri uygulamaz. Belirli bir para veya eda hükmü Türkiye’de icra edilecekse kararın kesinliği ve icra kabiliyeti ayrı incelenerek tenfiz talep edilir.

Avustralya’daki parenting order, çocuğun Türkiye’deki velayet durumunu tek başına değiştirmez. Çocuğun mutad meskeni, sonraki kararlar, savunma hakkı ve ilgili uluslararası sözleşmeler değerlendirilir. Çocuğun hukuka aykırı götürülmesi veya alıkonulması iddiasında 1980 tarihli Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi, boşanmanın nüfus tescilinden ayrı bir süreçtir.

Avustralya mahkemesinin property settlement kararı Türkiye’deki taşınmazın tapusunu kendiliğinden devretmez. Taşınmazın aynına ilişkin davalarda Türk mahkemelerinin münhasır yetkisi ve Türk tapu sicili kuralları gözetilir. Para alacağına dönüştürülmüş belirli hüküm varsa tenfiz olanağı ayrıca incelenir.

Türk Medenî Kanunu m.178, evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava haklarının boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğradığını düzenler. MÖHUK m.59’un geriye etkisi nedeniyle, tanıma veya nüfus tescilini beklemenin maddî taleplerde süreyi durdurduğu varsayılmamalıdır.

Başvuru reddedilirse veya nüfus kaydı yanlışsa ne yapılır?

Sık sorunlar; hearing notice sunmak, yürürlük tarihini göstermeyen belge kullanmak, apostilsiz elektronik çıktı vermek, apostil sayfasını çevirmemek, iki Türk tarafın farklı makamlara gitmesi, 90 günün geçirilmesi ve soyadı/vatandaşlık bağlantısının kurulamamasıdır.

Komisyon ret verirse sözlü açıklamayla yetinilmez; yazılı karar ve somut gerekçe alınır. Eksik belge tamamlanabiliyorsa şartlarına göre yeni idarî başvuru yapılır. Kanunî şart yoksa 5490 m.27/A/3 uyarınca kararın Türkiye’de tanınması için MÖHUK yoluna gidilir. İdarî ret, Avustralya boşanmasını Avustralya’da geçersiz kılmaz.

Tescilden sonra vukuatlı nüfus kayıt örneğinde boşanma tarihi, eski eşin bilgileri, soyadı ve olay açıklaması kontrol edilir. Yanlış tarih, Divorce Order’daki effective date ve apostilli tercümeyle düzeltilmelidir. Yeni kimlik/pasaport, soyadı, miras veya tapu işlemi ayrıca tamamlanır.

Avustralya boşanması için 10 maddelik hızlı kontrol

• Belge Divorce Application değil, yürürlüğe girmiş Divorce Order mı?
• Mahkeme adı ve dosya numarası eksiksiz mi?
• Date divorce order takes effect açıkça görünüyor mu?
• DFAT’ın kabul ettiği asıl/noter örneği kullanıldı mı?
• DFAT apostili belgenin tamamına bağlı mı?
• Karar ve apostil eksiksiz Türkçeye çevrildi mi?
• İsim, soyadı ve vatandaşlık bağlantısı kuruldu mu?
• İki Türk taraf aynı komisyon ve 90 gün kuralına uyuyor mu?
• Türkiye’de aynı evlilik hakkında dava kontrol edildi mi?
• Nafaka, çocuk ve mal hükümleri idarî tescilden ayrıldı mı?

Avustralya boşanma kararının Türkiye’de tescili hakkında SSS