Çırak ve Stajyerler 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Kapsamında mı? m.2/1 | 2026
6331 m.2/1 ne diyor?
Kanun kamu ve özel sektöre ait bütün iş ve işyerlerine uygulanır ve çırak ile stajyerleri açıkça çalışan kapsamına dâhil eder.
Hüküm faaliyet konusuna göre genel bir istisna yaratmaz; m.2/2’de sayılan özel istisnalar ayrıdır.
Stajyer ‘işçi’ değilse neden 6331 uygulanır?
6331’in koruma alanı yalnız İş Kanunundaki işçi kavramına indirgenmemiştir. Kanun kendi kapsamını belirlerken çırak ve stajyeri açıkça sayar.
Bu nedenle ücret, iş sözleşmesi veya öğrenci statüsü tartışması, işyerindeki İSG korumasını ortadan kaldırmaz.
İSG eğitimi verilmek zorunda mı?
Stajyerin yaptığı işe ve maruz kalacağı risklere uygun eğitim verilmelidir. Sadece okulda genel ders görmüş olması işletmedeki özel riskler için yeterli değildir.
İşe başlamadan önce güvenli çalışma yöntemi, acil durum, ekipman ve kişisel koruyucu donanım kullanımı anlatılmalıdır.
Risk değerlendirmesinde stajyer ayrıca dikkate alınır mı?
Evet. Deneyimsizlik, yaş ve işyeri bilgisi azlığı riski artırabilir. Risk değerlendirmesi bu özellikleri ve stajyerin yapacağı gerçek işi dikkate almalıdır.
Özellikle tehlikeli ekipman, hareketli araç, elektrik, kimyasal veya yüksekte çalışma gibi alanlarda görev sınırı net çizilmelidir.
İş kazası olursa öğrenci statüsü korumayı azaltır mı?
Hayır. Olayın SGK ve tazminat boyutu somut statüye göre ayrıca değerlendirilir; ancak 6331’in önleyici hükümleri bakımından stajyer kapsam içindedir.
Kazadan önce alınan eğitim ve önlemler, kaza sonrası kusur ve sorumluluk değerlendirmesinde önem taşır.
Okul ile işletme nasıl koordinasyon kurmalı?
Staj/mesleki eğitim programı, öğrencinin yapacağı işler ve güvenlik sınırları okul ile işletme arasında açık olmalıdır.
İşletme eğitim amacı dışında, öğrencinin yeterliliğini aşan tehlikeli görevi sırf personel ihtiyacı nedeniyle vermemelidir.
İşverenin genel İSG sorumluluğu ile bağlantı
Çırak ve stajyer işyerinde fiilen risklere maruz kaldığı için Kanun kapsamına açıkça alınmıştır. 6331 sayılı Kanunun m.4 hükmü işverenin çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlama yükümlülüğünü temel kural olarak belirler. Bu yükümlülük risklerin önlenmesi, organizasyon, eğitim, gözetim ve tedbirlerin değişen şartlara uygun hale getirilmesini kapsar. Öğrencinin 3308 sayılı Kanun kapsamındaki eğitim statüsü ile 6331 kapsamındaki sağlık-güvenlik koruması birlikte uygulanır. İncelenen özel madde, bu genel sorumluluğun yerine geçen bir istisna değil, belirli bir konuda somutlaştırılmış özel bir hükümdür.
Risk değerlendirmesinde nasıl ele alınmalı?
Risk değerlendirmesinde deneyimsizlik, yaş, eğitim düzeyi ve verilen işin tehlikesi çırak ve stajyer bakımından özel olarak ele alınmalıdır. Risk değerlendirmesi işyerinin gerçek faaliyetlerini, çalışan gruplarını, kullanılan maddeleri, iş ekipmanlarını ve olağan dışı durumları dikkate almalıdır. Kanundaki özel yasak veya belge yükümlülüğü, risk değerlendirmesinde ayrıca görünür olmalıdır. Genel ifadeler yerine tehlikenin kaynağı, etkilenebilecek kişiler, mevcut kontrol önlemleri, ilave tedbir ve sorumlu kişi yazılmalıdır.
İşveren hangi belgeleri saklamalıdır?
Staj/mesleki eğitim sözleşmesi, işe özgü İSG eğitimi, kişisel koruyucu donanım teslimi, sağlık gözetimi gerekiyorsa kayıtları ve usta öğretici/gözetmen bilgileri saklanmalıdır. Yazılı politika ve prosedürler, eğitim ve bilgilendirme kayıtları, risk değerlendirmesi, kurul kararları, işyeri hekimi/iş güvenliği uzmanı tespitleri ve konuya özgü izin ya da raporlar birbiriyle uyumlu tutulmalıdır. Denetimde yalnız belgenin varlığı değil, belgenin fiili uygulamayla örtüşüp örtüşmediği önem taşır. Tarihsiz, imzasız veya olaydan sonra topluca oluşturulan kayıtlar ispat gücünü azaltır.
Çalışanların yükümlülükleri
6331 m.19 çalışanlara da iş sağlığı ve güvenliği konusunda yükümlülük yükler. Çalışan; aldığı eğitim ve işverenin talimatları doğrultusunda kendisinin ve davranışlarından etkilenebilecek diğer kişilerin sağlık ve güvenliğini tehlikeye düşürmemelidir. Çırak ve stajyer de kendisine verilen güvenli çalışma talimatlarına uymalıdır. Bununla birlikte çalışan yükümlülüğü, işverenin organizasyon ve önlem alma borcunu ortadan kaldırmaz; işveren “çalışan dikkat etmeliydi” diyerek kanuni sorumluluğunu devredemez.
İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin rolü
Uzman ve hekim öğrenciyi ‘geçici personel’ olduğu gerekçesiyle risk analizinin dışında bırakamaz. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, görev alanları içinde işverene yazılı önerilerde bulunmalı ve tespitlerini mevzuata uygun biçimde kaydetmelidir. Özel risk veya açık kanun hükmü görüldüğünde genel bir “dikkat edilsin” notu yerine yapılması gereken işlem somutlaştırılmalıdır. İşveren de bildirilen hususları değerlendirmek ve gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.
Denetimde hangi noktalar öne çıkar?
Çırak/stajyerlerin çalışan listesinde ve risk değerlendirmesinde yer alıp almadığı denetlenebilir. Bakanlık iş müfettişleri işyerinin tehlike sınıfını, çalışan sayısını, risk değerlendirmesini, eğitimleri ve özel maddeye ilişkin kayıtları birlikte inceleyebilir. Bir belgenin imzalı olması tek başına yeterli değildir; örneğin sahadaki uygulama yazılı prosedürün tersiyse fiili durum esas alınır. Denetim öncesi değil, sürekli uyum sistemi kurulmalıdır.
İş kazası meydana gelirse neden kritik hale gelir?
Çırak veya stajyerin geçirdiği iş kazasında yaş ve deneyimsizlik faktörü ile verilen eğitimin yeterliliği ayrıca önem kazanır. İş kazası sonrasında savcılık, SGK, iş müfettişleri ve hukuk yargılamasında işyerindeki önleyici sistem ayrıntılı biçimde incelenebilir. Olaydan önce yapılmış risk değerlendirmesi, eğitim, talimat, bakım ve gözetim kayıtları önemlidir. Kanunun açık hükmünün hiç uygulanmamış olması, olayla illiyet bulunduğu ölçüde kusur değerlendirmesinde ağır sonuç doğurabilir.
Alt işveren ve asıl işveren ilişkisi
İşyerinde alt işveren bulunması, çırak ve stajyerin güvenli çalışma koşullarının sağlanması yükümlülüğünü görünmez hale getirmez. İşverenler 6331 ve ilgili mevzuat uyarınca koordinasyon sağlamalı; ortak çalışma alanındaki risklerin kim tarafından kontrol edileceğini yazılı biçimde belirlemelidir. Ana işverenin “bu personel benim çalışanım değil” yaklaşımı, ortak işyeri risklerini yönetme yükümlülüğünü tek başına ortadan kaldırmaz.
İnsan kaynakları için kontrol adımları
İnsan kaynakları birimi işe girişte çalışanın statüsünü, görevini ve eğitim ihtiyacını doğru tanımlamalıdır. stajyer/çırak girişinde işyeri, bölüm, görev, eğitmen ve İSG tedbirleri kayda alınmalıdır. Görev veya çalışma koşulu değiştiğinde kayıt güncellenmeli; sadece işe ilk girişte alınan imzaya güvenilmemelidir. Olay, yasak veya özel belge koşulu doğduğunda hukuk ve İSG birimleriyle aynı gün kayıt açılmalıdır.
Mersin ve Türkiye genelinde uygulama
6331 sayılı Kanun Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’deki bir işyeri için de m.2/1 hükmünün esası İstanbul, Ankara veya başka bir ildeki işyerinden farklı değildir. İşyerinin tehlike sınıfı, faaliyet konusu, çalışan sayısı ve özel mevzuatı somut yükümlülüklerin kapsamını değiştirebilir. İl düzeyindeki denetim ve idari süreçler yetkili çalışma birimleri üzerinden yürütülür.
Uygulamada yapılan hatalar
Stajyere yalnız genel oryantasyon verip makine, kimyasal veya saha risklerine özgü eğitim vermemek yaygın bir hatadır. En önemli hata, açık kanun hükmünü şirket politikasıyla daraltmak veya uygulamayı yalnız imza toplamaya indirgemektir. İSG sistemi, risk ortaya çıktıktan sonra belge tamamlama sistemi değildir. İşveren kanuni kuralı önceden prosedüre dönüştürmeli, çalışanlara duyurmalı, denetlemeli ve aykırılık gördüğünde düzeltici faaliyeti belgelendirmelidir.
İlgili site içi rehberler
- İşverenin İSG yükümlülükleri — 6331 m.4
- Risk değerlendirmesi — 6331 m.10
- İşin durdurulması — 6331 m.25
- 6331 idari para cezaları — m.26
Resmî kaynaklar
Kanunun güncel metni için Mevzuat Bilgi Sistemi; uygulama rehberleri ve 2026 idari para cezası tabloları için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü esas alınmalıdır. İşlem tarihinde yürürlükte olan düzenleme ayrıca kontrol edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Stajyer 6331 kapsamında mı?
Evet, m.2/1 açıkça stajyeri sayar.
Çırak kapsamında mı?
Evet.
İSG eğitimi gerekir mi?
Evet, işe ve riske uygun eğitim gerekir.
KKD verilir mi?
Risk gerektiriyorsa uygun kişisel koruyucu donanım işveren tarafından sağlanmalıdır.
Öğrenci olmak istisna mı?
Hayır.
3308 ile 6331 birlikte uygulanır mı?
Evet; eğitim statüsü ve İSG koruması birlikte değerlendirilir.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI — Güncelleme: 23.09.2026.
çırak stajyer 6331 kapsamı: ayrıntılı uyum notu 1
Öğrencinin kullanamayacağı ekipmanlar yazılı listelenmeli ve erişim teknik olarak da sınırlandırılmalıdır. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
çırak stajyer 6331 kapsamı: ayrıntılı uyum notu 2
İlk gün verilen eğitim dönem boyunca fiili gözetimle desteklenmelidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
çırak stajyer 6331 kapsamı: ayrıntılı uyum notu 3
Okul programı ile işyerindeki görev tanımı aynı meslek alanını göstermelidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
çırak stajyer 6331 kapsamı: ayrıntılı uyum notu 4
Öğrencinin kullanamayacağı ekipmanlar yazılı listelenmeli ve erişim teknik olarak da sınırlandırılmalıdır. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
çırak stajyer 6331 kapsamı: ayrıntılı uyum notu 5
İlk gün verilen eğitim dönem boyunca fiili gözetimle desteklenmelidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
çırak stajyer 6331 kapsamı: ayrıntılı uyum notu 6
Okul programı ile işyerindeki görev tanımı aynı meslek alanını göstermelidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
çırak stajyer 6331 kapsamı: ayrıntılı uyum notu 7
Öğrencinin kullanamayacağı ekipmanlar yazılı listelenmeli ve erişim teknik olarak da sınırlandırılmalıdır. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
çırak stajyer 6331 kapsamı: ayrıntılı uyum notu 8
İlk gün verilen eğitim dönem boyunca fiili gözetimle desteklenmelidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
çırak stajyer 6331 kapsamı: ayrıntılı uyum notu 9
Okul programı ile işyerindeki görev tanımı aynı meslek alanını göstermelidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
çırak stajyer 6331 kapsamı: ayrıntılı uyum notu 10
Öğrencinin kullanamayacağı ekipmanlar yazılı listelenmeli ve erişim teknik olarak da sınırlandırılmalıdır. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
çırak stajyer 6331 kapsamı: ayrıntılı uyum notu 11
İlk gün verilen eğitim dönem boyunca fiili gözetimle desteklenmelidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
çırak stajyer 6331 kapsamı: ayrıntılı uyum notu 12
Okul programı ile işyerindeki görev tanımı aynı meslek alanını göstermelidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
çırak stajyer 6331 kapsamı: ayrıntılı uyum notu 13
Öğrencinin kullanamayacağı ekipmanlar yazılı listelenmeli ve erişim teknik olarak da sınırlandırılmalıdır. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
çırak stajyer 6331 kapsamı: ayrıntılı uyum notu 14
İlk gün verilen eğitim dönem boyunca fiili gözetimle desteklenmelidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
çırak stajyer 6331 kapsamı: ayrıntılı uyum notu 15
Okul programı ile işyerindeki görev tanımı aynı meslek alanını göstermelidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
