Belçika DIV Araç Ruhsatı Türkiye’de Boşanmada Mülkiyeti İspatlar mı? CIM, Mal Rejimi ve MÖHUK 15

Brüksel, Anvers, Gent ve Belçika’nın başka kentlerinde yaşayan Türk eşlerin boşanma veya mal paylaşımı uyuşmazlıklarında Belçika araç ruhsatı sıkça tek mülkiyet delili olarak sunulur. Bu rehber Belçika’nın resmî CIM açıklamasını, belge üzerindeki iki parça yapısını ve Türk hukukunda mal rejimi hukuk seçimini birleştirir; genel araç ithalatı veya satış rehberi değildir.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Belçika DIV araç ruhsatı hangi olguyu ispatlar?

Belçika Federal Ulaştırma Bakanlığının 6 Mayıs 2026 tarihinde güncellediği resmî açıklama, certificat d’immatriculation veya CIM belgesinin aracın tescilli olduğunu gösterdiğini açıklar. Bu belge aracın karayolunda kullanılabilmesi, yeniden tescili ve satışı gibi işlemlerde önem taşır. Ancak aynı Bakanlık, belge üzerinde bunun aracın mülkiyetini ispat etmediğine ilişkin zorunlu bir ibare bulunduğunu özellikle belirtmektedir. Dolayısıyla Türk mahkemesinde Belçika’daki aracın kime ait olduğuna ilişkin uyuşmazlıkta yalnız DIV kaydı sunulması tüm mülkiyet tartışmasını bitirmez. Tescil edilen kişi, fiili kullanıcı, satın alma bedelini ödeyen kişi ve medeni hukuk bakımından malik aynı kişi olabilir, fakat bu aynı sonucu belge tek başına zorunlu kılmaz. Boşanma dosyasındaki delil incelemesi, bu Belçika resmî belge açıklamasından başlamalı ve satış sözleşmesi ile banka hareketleriyle tamamlanmalıdır.

CIM belgesinin iki parçalı olması mahkemede neden önemlidir?

Belçika Ulaştırma Bakanlığının açıklamasına göre 2013 yılından bu yana CIM araç ruhsatı iki parçadan oluşur. Bunlardan bir kısmı araç içinde, diğer kısmı evde tutulmalıdır. İki parça sistemi özellikle araçların el değiştirmesinde usulsüzlüğü önlemek amacı taşır. Bir boşanma dosyasında yalnız aracın torpidosunda bulunan ruhsat kısmının fotoğrafının sunulması, aracın geçmiş satışını ve malikliğini bütün yönleriyle ispatlayan tam belge bulunduğu anlamına gelmez. İkinci bölümün nerede olduğu, belge üzerindeki tescil tarihi ve aracın şasi numarası ayrıca incelenmelidir. Belgede yazan ilk tescil tarihiyle mevcut kayıt tarihinin farklı olması da dikkat gerektirir. İlk tescil tarihi aracın yeni alındığı tarihi kesin olarak göstermez; ikinci el araçta daha önce başka malik veya kullanıcı bulunabilir. Türk mahkemesindeki hukuki değerlendirmede bu tarihlerin ayrı başlıklarla tabloya geçirilmesi gerekir.

Belçika ruhsatında isim bulunan kişi mutlaka malik midir?

Belçika CIM belgesindeki kişinin adı tescil ilişkisinin önemli bir delilidir; fakat Belçika Federal Ulaştırma Bakanlığı doğrudan bu belgenin mülkiyet ispatı olmadığını açıkça ifade eder. Bu nedenle “Araç benim adımda ruhsatlıdır, dolayısıyla eşimin mal rejimi alacağı olamaz” şeklinde sonuç kurmak isabetli değildir. Ters yönde yalnız diğer eşin aracı düzenli kullanması da hukuken onun malik olduğunu kanıtlamaz. Malın kim tarafından, hangi sözleşmeyle, hangi tarihte edinildiği ve bedelin hangi kaynaktan ödendiği araştırılmalıdır. Araç leasing veya uzun süreli kiralama yoluyla kullanılıyorsa ruhsat ve kullanım ilişkisi daha da farklılaşabilir. Belçika’da araç satın alma faturası, banka transferi, kredi sözleşmesi, sigorta poliçesi ve tescil belgesi birbirinden ayrı olgulara işaret eder. Türkiye’deki mal rejimi davasında her belgenin delil gücü konusuna uygun şekilde değerlendirilmelidir.

MÖHUK m.15/1 Belçika’da edinilen araçta nasıl uygulanır?

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.15/1, evlilik mallarına uygulanacak hukuk için eşlerin evlenme anındaki mutad mesken veya millî hukuklarından birini açık olarak seçebileceğini düzenler. Hukuk seçimi bulunmuyorsa eşlerin evlenme anındaki müşterek millî hukuku, bu da yoksa müşterek mutad mesken hukuku, ikisi de yoksa Türk hukuku uygulanır. Dolayısıyla boşanma davasının Türkiye’de görülmesi, Belçika’da alınmış aracın mal rejimine bütün dosyalarda doğrudan Türk hukukunun uygulanacağı anlamına gelmez. Eşlerin evlilik tarihinde Belçika’da mı Türkiye’de mi yaşadıkları, hangi vatandaşlıkları taşıdıkları ve geçerli bir hukuk seçimi bulunup bulunmadığı somut belgelerle belirlenir. Özellikle iki eşin de Türk vatandaşı olmasıyla bir eşin Belçikalı olması farklı değerlendirmelere yol açabilir. Uygulanacak hukuk seçilmeden malvarlığının niteliğine ilişkin TMK m.219 ile doğrudan sonuç kurulmamalıdır.

MÖHUK m.15/2 yalnız taşınmazlar için ne düzenler?

MÖHUK m.15/2, mal rejiminin tasfiyesinde taşınmazlar yönünden bulundukları ülke hukukunun uygulanmasını düzenler. Belçika plakalı otomobil ise taşınır niteliğindedir. Bu nedenle Türkiye’de veya Belçika’da bulunan taşınmazlara ilişkin özel hukuk seçimi kuralını doğrudan motorlu araç için uygulamak doğru değildir. Boşanma dosyasında Belçika’daki bir otomobil ile Mersin’deki daire aynı mal paylaşımında konu edilebilir; fakat maddi hukuk bağlantıları ayrı değerlendirilir. Araca ilişkin evlilik mal rejimi sorunu m.15/1’deki esas bağlama kuralına, taşınmazın tasfiyesi ise m.15/2’deki özel bağlama kuralına bağlıdır. Aracın Belçika’da kayıtlı olması taşınmazın yerini gösteren tapu sicili gibi özel m.15/2 istisnasını yaratmaz. Hukuki görüş yazılırken “Belçika kayıtlı olduğu için araçta kesin Belçika hukuku uygulanır” önermesi de bu nedenle tek başına doğru değildir. Mal rejimi ve ayni hak meseleleri birbirinden ayrılmalıdır.

MÖHUK m.21: otomobilin ayni mülkiyetine uygulanacak hukuk

MÖHUK m.21/1, taşınır ve taşınmaz mallar üzerindeki mülkiyet ve diğer ayni hakların işlem anında malın bulunduğu ülke hukukuna tabi olduğunu hükme bağlar. Araç Belçika’da satılıp devredilmişse bu taşınır üzerindeki ayni hakların kazanılması bakımından Belçika hukukunun bağlantısı araştırılır. Ancak boşanmanın tarafları arasında mal rejimine ilişkin değer alacağı, yalnız ayni mülkiyet devriyle aynı hukuki soru değildir. MÖHUK m.15 eşler arasındaki mal rejimi ilişkisinin hukukunu, m.21 ise ayni mülkiyet statüsünün hukukunu belirler. İki kural birbiriyle karıştırıldığında Belçika DIV kaydının neden mülkiyeti kesin ispatlamadığı veya boşanmada hangi alacağın istenebileceği doğru değerlendirilmez. Özellikle otomobilin Belçika’da tescil edilmiş, daha sonra Türkiye’ye getirilmiş olması halinde işlem anındaki yer ve önceki mülkiyet kazanımı kronolojisi hazırlanmalıdır. M.21/2 taşınmakta olan mallar için ayrıca varma yeri kuralı içerir.

Belçika’da mariage contractuel varsa aracın tasfiyesine etkisi

Belçika’da eşler arasında contrat de mariage veya Felemenkçe huwelijkscontract başlıklı evlilik sözleşmesi bulunabilir. Bu sözleşmenin varlığı, hem eşlerin kabul ettiği mal rejiminin içeriğinin hem de milletlerarası özel hukuk bakımından yetkili hukukun araştırılmasını gerektirir. MÖHUK m.15/1’in öngördüğü açık hukuk seçimi, her evlilik sözleşmesinde mutlaka yer aldığı kabul edilen bir hüküm değildir; sözleşmenin gerçek metni incelenmelidir. Bir evlilik sözleşmesinde mal ayrılığı bulunması halinde aracın kimin mülkiyetinde olduğu ve olası katkı veya alacak ilişkileri farklı hukuk kurallarına tabi olabilir. Türk hukukunun uygulandığı durumda da TMK m.202 ve devamındaki mal rejimi hükümleri gözetilir. Sözleşme yalnız Belçika noteri tarafından düzenlendi diye hukuki etkisi Türkiye’deki boşanma ve mal paylaşımına hiçbir inceleme olmadan aynen geçirilmez. Sözleşmenin işlem tarihi, tarafların vatandaşlığı ve araç satın alma tarihi birlikte değerlendirilmelidir.

Belçika satış faturası ve satın alma sözleşmesinin delil değeri

Belçika’da aracın satın alınması sırasında düzenlenen facture d’achat veya koopfactuur ile satış sözleşmesi (contrat de vente) malın hangi kişiye hangi bedelle devrinin amaçlandığını gösteren temel özel hukuk belgeleridir. Bu belgeler, DIV tescil belgesinin yalnız kayıt işleviyle sınırlı oluşu nedeniyle mal rejimi davasında önemli karşılaştırma materyali sağlar. Fatura üzerinde alıcı kimlik bilgileri, tarih, aracın marka modeli, şasi numarası, satış bedeli ve satıcının ticari unvanı bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Banka dekontuyla fatura bedeli eşleştirilir; peşinat ile krediyle ödenen taksitler birbirinden ayrılır. Faturada eşlerden birinin adı yazılı olsa bile aracın mal rejiminde kişisel mi edinilmiş mi sayılacağı yetkili hukuka göre ayrıca değerlendirilir. Fatura, satın alma işlemini aydınlatır; onun bütün finansman kaynağını ispatladığı da her zaman varsayılamaz.

Araç bedelini kimin ödediği nasıl belgelendirilir?

Belçika’da otomobil satın alan eşlerden birinin banka hesabından satıcıya ödeme yapılmış olması, paranın kaynağı bakımından araştırılacak delildir. Eşin maaşı, miras yoluyla elde ettiği para, kişisel malının satış bedeli veya ortak krediden çekilen para aynı hukuki kategori değildir. Türk hukukunun uygulanacağı durumda TMK m.219 çalışma karşılığı edinimleri edinilmiş mal, m.220 ise miras veya karşılıksız kazanımları kişisel mal sayar. Dolayısıyla parayı teknik olarak hangi IBAN’dan gönderdiği tek başına bütün mal rejimi hesabını çözmez. Banka hareketlerinin ödeme öncesi kaynağı, peşinat tarihi, kredi taksitlerinin hangi dönemde ödendiği ve varsa eşler arası transferler kronolojik biçimde çıkarılmalıdır. Özellikle mal rejiminin sona erme tarihinde kredi borcunun ne kadarının kaldığı önemlidir. Sadece plakadaki isim değişikliğiyle nakit kaynağını görünmez hale getirmek hukuki değerlendirme bakımından yeterli değildir.

TMK m.219: evlilik içinde satın alınan aracın edinilmiş mal niteliği

Türk Medeni Kanunu m.219, edinilmiş malı her eşin edinilmiş mallara katılma rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleri olarak tanımlar. Evlilik boyunca ücret geliriyle satın alınan aracın bu kategoriye dahil olabilmesi, Türk hukukunun mal rejimine uygulanması koşuluyla değerlendirilir. Belçika’da bir eşin adına ruhsatlı olması bu niteliği kendi başına değiştirmez. Araç evlenmeden önce alındıysa veya kişisel mal olarak korunmuş bir finansman kaynağı kullanıldıysa m.220 bakımından ayrı inceleme yapılır. Kanunun hangi dönemde yürürlükte olan yasal mal rejiminin uygulanacağını ve eşler arasında geçerli sözleşme bulunup bulunmadığını da kontrol etmek gerekir. Araçta pay alacağı doğması ile doğrudan araç ruhsatındaki ismin diğer eşe çevrilmesi farklı hukuki taleplerdir. Tasfiye çoğunlukla parasal değerlerin karşılaştırılması üzerinden yürür; malın isim kaydıyla hesap otomatik sonuçlanmaz.

TMK m.220: kişisel parayla alınan Belçika aracı

TMK m.220, mal rejiminin başlangıcında bir eşe ait olan malvarlığını, miras veya herhangi karşılıksız kazanma yoluyla elde edilen değerleri, manevi tazminat alacaklarını ve kişisel mallar yerine geçen değerleri kanunen kişisel mal sayar. Bir eş Belçika’daki otomobili mirasından gelen parayla satın aldığını ileri sürüyorsa bu iddia yalnız sözlü beyanla değil, miras parası ile araç satın alma bedeli arasındaki bankacılık hareketleriyle ispatlanmalıdır. Mirasçılık belgesindeki para tutarı, paranın ilgili hesaba geçtiği gün, araç faturası ve satıcıya transfer tarihi birlikte incelenir. Belçika DIV tescil belgesinde o eşin adının bulunması, otomobilin kişisel parayla alındığını kesin olarak kanıtlamaz. Karma ödeme bulunuyorsa kişisel ve edinilmiş kaynakların hangi oran ve tarihlerde kullanıldığı ayrıca hesaplanır. Önce TMK m.220 uygulanabilir olmalı, sonra finansman olgusu ispatlanmalıdır.

TMK m.222: hangi eşin olduğunu ispatlayamama ile edinilmiş mal karinesi

TMK m.222/1, belirli malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kişinin iddiasını ispatla yükümlü olduğunu düzenler. Aynı maddenin ikinci fıkrası, hangi eşe ait olduğu ispatlanamayan malların eşlerin paylı mülkiyetinde sayılacağını, üçüncü fıkrası ise bir eşin bütün mallarının aksi ispatlanıncaya kadar edinilmiş mal kabul edileceğini belirtir. Bu kurallar farklı sorulara ilişkindir: Birincisi aidiyete, ikincisi aidiyeti belirsiz malın hukuki statüsüne, üçüncüsü bir eşin malının edinilmiş ya da kişisel oluşuna ilişkindir. Belçika ruhsatında kişinin adının yazılması tek başına kişisel mal niteliğine ilişkin üçüncü fıkra karinesini ortadan kaldırmaz. Türk hukuku uygulanmıyorsa bu TMK karinesinin dosyada doğrudan geçerli olduğu varsayılamaz; öncelikle MÖHUK m.15 bağlama kuralı izlenir. Belgeler arasındaki çelişki hangi hukuki soruya temas ediyorsa ilgili ispat kuralı uygulanmalıdır.

TMK m.225: boşanma davası tarihinin araç tasfiyesine etkisi

Türk Medeni Kanunu m.225, boşanmaya ilişkin mahkeme kararının verilmesi halinde mal rejiminin dava tarihinden geçerli olmak üzere sona ereceğini düzenler. Bu tarih, araç üzerinde yapılan devir, taksit ödemesi veya yeni alımın hangi dönemde gerçekleştiği bakımından önemlidir. Eşin Belçika DIV sisteminde tescili boşanma davasından sonra güncellemiş olması, tek başına mülkiyetin fiilen o tarihte kazanıldığına ilişkin kesin kanıt değildir. Araç faturası, teslim tarihi, kredi ve sigorta başlangıcı, önceki ruhsatın sonlandırılması ve yeni tescil birlikte incelenir. Mal rejimi sona ermeden hemen önce devredilmiş araçlarda devir karşılığı bedelin nerede kullanıldığı da değerlendirilmelidir. Türk hukukunun uygulanmadığı dosyada m.225’in aynı şekilde uygulanacağı peşinen söylenemez; ancak Türk hukukunun uygulandığı mal rejimi hesabında kritik tarih budur. Belçika kayıt tarihi ve Türk boşanma dosyasının açılma tarihi takvimde açıkça karşılaştırılmalıdır.

TMK m.229: boşanmadan önce aracın eşin yakınına devri

Türk hukukunun mal rejimine uygulanacağı bir uyuşmazlıkta TMK m.229, belirli karşılıksız kazandırmaların ve diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirlerin tasfiyede eklenecek değer olarak dikkate alınmasına ilişkin kuralları içerir. Belçika aracının boşanma hazırlığı sırasında eşin akrabasına geçirilmiş olması, otomatik olarak her dosyada geçersiz devir anlamına gelmez; maddenin aradığı maddi şartlar ve zaman ilişkisi araştırılır. DIV tescil kayıt tarihleri, satış sözleşmesi, gerçek satış bedeli ve banka hareketleri birlikte incelenir. Belçika tescil belgesindeki isim değişikliği bedelsiz devir yapıldığının tek başına ispatı değildir. Ancak devirle aynı dönemde araç satıcısının veya alıcısının kim olduğu, ödemelerin bulunup bulunmadığı açıklığa kavuşturulmalıdır. Hukuki talep mülkiyetin doğrudan geri alınması ile katılma alacağında eklenecek değer hesabının birbirinden ayrı olmasına göre kurulmalıdır.

TMK m.236: araç üzerinde doğrudan yüzde elli mülkiyet mi doğar?

TMK m.236, edinilmiş mallara katılma rejiminde eşlerin artık değere katılma alacağına ilişkin temel oranı düzenler. Bu kuralın Türk hukukunun uygulanacağı durumda otomobilin ruhsatında her eş adına doğrudan yüzde elli mülkiyet kaydı açılması anlamına geldiği ileri sürülemez. Tasfiye hesabı, araç başta olmak üzere edinilmiş malların değerleriyle ilgili borçların ve denkleştirmelerin incelenmesini gerektirir. TMK m.231 artık değerin hesabını düzenler; m.236 ise hesaplanan artık değere katılma alacağı bakımından uygulanır. Belçika plakalı aracın değerinin hangi tarihte, hangi piyasa üzerinden belirleneceği de bu hesabın önemli parçasıdır. Sadece aracın Belçika’da kullanılıyor olması katılma alacağı hesabından çıkarılması için yeterli değildir; belirleyici olan öncelikle uygulanacak mal rejimi hukukudur. Ruhsatın kimin adına bulunduğu ile alacağın kime ait olduğu farklı hukuki meselelerdir.

Belçika’da otomobilin piyasa değeri nasıl ispatlanır?

Mal rejimi tasfiyesinde otomobilin değeri, araç satın alma faturasındaki eski satış fiyatıyla aynı olmak zorunda değildir. Aracın yaşı, kilometresi, marka ve model bilgileri, hasar ve bakım geçmişi, donanımı ile bulunduğu ülkedeki piyasa koşulları değerlemeyi etkiler. Belçika DIV belgesindeki şasi numarası ve tescil tarihi aracın doğru tanımlanmasına yardımcı olur; ancak belgenin mülkiyet ispatı olmaması gibi piyasa değeri ispatı olma işlevi de sınırlıdır. Karşı tarafın sadece internet ilanından aldığı bir fiyatı gerçek piyasa değeri olarak ileri sürmesi karşı delille tartışılabilir. Uyuşmazlıkta uygun tarih itibarıyla objektif değerleme, bağımsız ekspertiz veya mahkemenin delil değerlendirmesi gündeme gelir. Hangi değerin esas alınacağı Türk Medeni Kanunu’nun mal rejimi tasfiyesi hükümleri ve yetkili hukuk kurallarına göre belirlenir. Araç satılmışsa satış bedeli ve varsa piyasa değeri farkı da incelenmelidir.

Belçika’da leasing veya şirket aracı olduğunda mülkiyet sorusu

Belçika’da kullanılan araç bir leasing sözleşmesine dayanıyorsa, aracı düzenli kullanan veya tescil belgesinde adı görünen kişi sözleşmenin hukuki anlamında otomatik malik sayılmaz. İşverenin sağladığı şirket aracı bakımından da araç üzerindeki ayni mülkiyet ile çalışanın kişisel kullanım imkânı birbirinden ayrıdır. Belçika DIV belgesinin mülkiyet belgesi olmadığına ilişkin resmî açıklama, bu dosyalarda özellikle önem taşır. Finansman kiralaması sözleşmesi, kira dönemleri, satın alma opsiyonu, işveren veya kiralama şirketinin bilgileri ve araç teslim belgeleri incelenmelidir. Şirketin malvarlığına ait araçla eşin şirketteki payı ayrı hukuki değerlerdir; şirket araçlarının tamamının kişisel eş malı gibi tasfiyeye konulması doğru olmaz. Belçika’da “company car” olarak bilinen aracın boşanmada ne şekilde dikkate alınacağı, gerçek mülkiyet ve uygulanacak mal rejimi hukukuna göre belirlenir. Sırf araç eşin kullandığı adreste bulunduğu için mülkiyet saptanamaz.

Belçika araç sigortası malikliği kanıtlar mı?

Belçika’da araç sigorta poliçesi kimin sigorta ettiren, sürücü veya yararlanıcı olduğunu gösterebilir. Bu roller her zaman motorlu aracın hukuken maliki ile aynı kişide birleşmeyebilir. Bir eşin sigorta primlerini ödemesi, aracın kullanımının hangi dönemde ve hangi kaynaklarla finanse edildiğine ilişkin delildir; ancak DIV kaydı gibi tek başına mutlak mülkiyet kanıtı değildir. Sigorta poliçesinin düzenlenme tarihi, plakası, şasi numarası ve kapsamı araç faturası ve kayıt belgesiyle karşılaştırılmalıdır. Boşanma davalarında özellikle araç kimin adına görünüyorsa bütün masrafları onun yaptığı yönündeki genelleme doğru değildir. Belçika’daki sigortacıdan alınan resmi kayıtların, satıcı faturası ve banka dekontlarını tamamlayan delil olduğu anlatılmalıdır. Aracın hasar bedelinin hangi hesaba yattığı veya sigorta tazminatının yeni araç alımında kullanılıp kullanılmadığı da tasfiye hesabına girebilir. Her para hareketinin hukuki karşılığı ayrı belirlenmelidir.

Boşanmadan önce Belçika aracının satılması mal paylaşımını bitirir mi?

Aracın Belçika’da satılmış olması, mal rejimi alacağına konu değerle ilgili bütün uyuşmazlığın ortadan kalktığını göstermez. Satışın gerçek tarihi, bedelinin kim tarafından alındığı, paranın hangi hesaba aktarıldığı ve varsa yerine yeni araç alınıp alınmadığı araştırılır. Türk hukukunun uygulanması halinde TMK m.219 edinilmiş malların yerine geçen değerleri de edinilmiş mal olarak değerlendirir. Bazı karşılıksız kazandırmalar veya katılma alacağını azaltma amacı taşıyan devirler TMK m.229 kapsamında hesaplamaya konu olabilir. Ancak her araç satışı kötü niyetli sayılamaz; işlemin gerçek ticari sebebi ve bedeli belgelendirilmelidir. DIV kayıt iptali ya da yeni tescil, resmi satış sözleşmesiyle ve banka hareketleriyle karşılaştırılır. Evlilik öncesi kişisel araç satılıp onun bedeliyle yeni araç alınmışsa TMK m.220’deki kişisel mal yerine geçen değer kuralı da ayrıca gündeme gelir. İşlemler bir kronolojiyle incelenmelidir.

Belçika banka ve araç belgelerinin Türk mahkemesine sunulması

Belgelerin Fransızca veya Felemenkçe düzenlenmiş olması onları Türk mahkemesinde kullanılamaz hale getirmez; ancak resmi belgenin yabancı menşeinin doğrulanması, uygun tercümesi ve usule uygun delil sunumu gerekir. Belçika DIV CIM belgesi, satış faturası, banka dekontu, sigorta poliçesi ve leasing sözleşmesi birbirinden farklı nitelikte belgelerdir. Hepsine aynı apostil zorunluluğunun bulunduğu yönünde genel kural kurulamaz; resmî ve özel belgeler için ilgili tasdik koşulları belirlenir. HMK m.223 ve 224, yabancı dildeki ve yabancı resmî belgelerle ilgili ispat usullerinde önem taşır. Belçika’da elektronik olarak alınmış bir kayıt ile noter onaylı belgeyi hukuki mahiyeti bakımından aynılaştırmak doğru değildir. Mahkemeye sunulan tercümede certificat d’immatriculation ifadesi ruhsat/tescil belgesi olarak korunmalı, “mülkiyet tapusu” gibi hukuken yanlış terim kullanılmamalıdır. Belgenin üzerinde mülkiyet kanıtı olmadığına ilişkin resmi ibare varsa bu da tercümede görünmelidir.

Türkiye’de açılan boşanma ve mal rejimi davasında talebin türü

Belçika’da kayıtlı araç nedeniyle Türkiye’de aile hukukundan doğan uyuşmazlık açılacaksa öncelikle boşanma hükmünün tanınması veya Türkiye’de boşanma davası, ardından mal rejiminin tasfiyesinin ayrı talepler olduğu değerlendirilmelidir. Eşler Belçika’da zaten boşanmışsa yabancı boşanma kararının Türk nüfusuna yansıması ve hangi tarihte mal rejiminin sona erdiği dosyada belirlenir. MÖHUK m.14 boşanma hükümlerine uygulanacak hukuku, m.15 evlilik mallarına uygulanacak hukuku düzenler. Belçika’da bulunan otomobilin mal rejimindeki değeri ve eşler arasındaki katılma alacağı bu bağlantı kuralları çerçevesinde incelenmelidir. Aracın DIV kaydını doğrudan diğer eşin üzerine geçirmek, bir katılma alacağı davasında talebin kanuni sonucu olmayabilir. Talep sonucu malik olduğunun tespiti mi, mal rejimi alacağı mı, ihtiyati tedbir mi olduğuna göre kurulmalıdır. Yabancı sicil ve banka kayıtları her bir talep için farklı yönlerden önemlidir.

Belçika araç dosyasında yedi delil grubu nasıl sıralanır?

İlk grupta Belçika DIV CIM belgesi ve şasi numarası, ikinci grupta araç satın alma faturası ve varsa özel satış sözleşmesi bulunur. Üçüncü grupta peşinat, kredi ve taksit hareketlerini gösteren banka dekontları yer alır. Dördüncü grupta leasing veya kira sözleşmeleri, beşinci grupta sigorta poliçesi ve hasar ödeme kayıtları, altıncı grupta eşlerin evlilik ve boşanma tarihleri ile geçerli mal rejimi sözleşmesi, yedinci grupta aracın sonraki devir ve değerleme kayıtları bulunur. Bu deliller birbirine kronolojik bağ kurar. Örneğin DIV tarihinin evlilikten sonra olması, fatura tarihinin evlilikten önce bulunması halinde tarihler arasındaki fark açıklanmadan edinilmiş mal karinesi üzerinde kesin yorum yapılmamalıdır. Türkiye’deki hukuki inceleme, doğru norm seçimini ve Belçika belgesinin asıl ispat ettiği olguyu bir arada değerlendirmelidir. Tek bir fotoğraf veya kullanıcı beyanı bütün delil zincirinin yerine geçmez.

Sonuç: Belçika DIV ruhsatıyla Türk boşanma davasında ne ispatlanır?

Belçika Federal Ulaştırma Bakanlığının resmî açıklaması kesindir: CIM belgesi aracın tescilli olduğunu ispatlar, mülkiyetin tartışmasız kanıtı değildir. Bu nedenle Türkiye’deki boşanma ve mal rejimi davasında yalnız tescil belgesiyle aracın hukuken hangi eşe ait olduğu veya hangi mal grubuna girdiği bütün yönleriyle belirlenemez. MÖHUK m.15 eşlerin mal rejimine uygulanacak hukuku seçer; m.21 araç üzerindeki ayni hakların bağlama kuralıdır. Türk hukuku uygulanacaksa TMK m.219 edinilmiş malları, m.220 kişisel malları ve m.222 ispat karinelerini düzenler. Mal rejiminin sona ermesi, araç devri ve tasfiye hesabı m.225, m.229 ve m.236 kapsamında ayrıca değerlendirilir. Belçika’da yaşayan eşlerin Türkiye’deki hukukî işlemlerinde ruhsat, fatura, finansman, sigorta ve evlilik sözleşmesi birlikte incelenerek belgeye dayalı talep oluşturulmalıdır.

İlgili site içi hukuk içerikleri

• Belçika evlilik mal rejimi sözleşmesinin Türkiye’deki etkisi
• Belçika boşanma kararının Türkiye nüfusuna tescili
• Belçika e-apostil belgeleri ve HMK 224
• Belçika gelir vergisi tahakkuku nafaka davasında delil mi?
• Hollanda RDW plakalı araçta Türkiye mal rejimi uyuşmazlığı
• Yurt dışından Türkiye’de araç satış vekâletnamesi
• Belçika–Türkiye çifte vatandaşlık rehberi

Belçika resmî kaynakları ve kanun metinleri

• Belçika Ulaştırma Bakanlığı – Certificat d’immatriculation (6 Mayıs 2026)
• Belçika Ulaştırma Bakanlığı – Araç ruhsatı örneği, I ve II
• 5718 sayılı MÖHUK m.15 ve m.21 (TKGM resmî nüsha)
• 4721 sayılı TMK m.218–236 (TBMM kanun metni)
• Türk Adalet Bakanlığı – Hukuk mevzuatı

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →