CISG Madde 33: Satıcı Malı Ne Zaman Teslim Etmelidir? Kesin Tarih, Teslim Dönemi ve Makul Süre | 2026
Kısa ve net cevap: CISG m.33 satıcının teslim zamanını üç kademede belirler. Sözleşme belirli bir teslim tarihi koymuş veya tarih sözleşmeden belirlenebiliyorsa satıcı o tarihte teslim etmelidir. Sözleşme belirli veya belirlenebilir bir teslim dönemi öngörüyorsa, koşullardan teslim tarihini alıcının seçmesi gerektiği anlaşılmadıkça satıcı bu dönem içindeki herhangi bir zamanda teslim edebilir. Diğer bütün hâllerde satıcı sözleşmenin kurulmasından sonra makul süre içinde teslim etmek zorundadır. CISG sabit bir genel teslim süresi koymaz; sözleşme, malın niteliği, sektör, taşıma düzeni ve somut işlem koşulları değerlendirilir.
CISG Madde 33 Ne Düzenler?
CISG m.33, satıcının malı hangi zamanda teslim etmesi gerektiğini belirleyen temel hükümdür. Teslim yeri m.31’de, sevk ve taşıma yükümlülükleri m.32’de, teslim zamanı ise m.33’te düzenlenir. Bu ayrım sözleşme ihlalinin doğru nitelendirilmesi için önemlidir.
M.33 önce tarafların sözleşmesine bakar. Belirli tarih varsa o tarih, teslim dönemi varsa dönem, bunların hiçbiri yoksa makul süre uygulanır. Taraflar m.6 uyarınca farklı bir sistem kurabilir ve örneğin üretim takvimine bağlı kilometre taşları belirleyebilir.
Teslim zamanının önemi yalnız gecikme tazminatı değildir. Zaman sözleşmenin esaslı unsuruysa ciddi gecikme m.25 anlamında esaslı ihlal ve şartları varsa m.49 kapsamında dönme hakkı doğurabilir. Her gecikme otomatik dönme sebebi değildir.
Sözleşmede Kesin Teslim Tarihi Varsa Ne Olur?
CISG m.33(a), sözleşmede teslim tarihi belirlenmişse veya sözleşmeden belirlenebiliyorsa satıcının o tarihte teslim etmesini zorunlu kılar. “30 Eylül 2026” gibi açık tarih en basit örnektir.
Satıcı tarihi tek taraflı olarak değiştiremez. Teslim tarihinin uzatılması tarafların m.29 kapsamında anlaşmasını veya sözleşmede satıcıya açık bir revizyon yetkisi verilmesini gerektirir. Üretim gecikmesi, taşıyıcı sorunu veya hammadde zorluğu otomatik süre uzatımı sağlamaz; m.79 şartları ayrıca değerlendirilir.
Kesin tarihin saat ve saat dilimi de yüksek değerli veya piyasa fiyatına duyarlı işlemlerde açık yazılmalıdır. Liman kapanış saati, fabrika kabul saati veya taşıyıcı cut-off zamanı pratikte teslim performansını etkileyebilir.
Teslim Tarihi Sözleşmeden Belirlenebiliyorsa Nasıl Hesaplanır?
M.33(a) yalnız takvimde yazılı kesin tarihi değil, sözleşmeden belirlenebilen tarihi de kapsar. Örneğin “akreditifin açılmasından 30 gün sonra”, “alıcı teknik çizimleri onayladıktan 8 hafta sonra” veya “avansın satıcının hesabına geçmesinden 45 gün sonra” gibi formüller objektif olaylara bağlanabilir.
Belirleme mekanizmasının net olması gerekir. Hangi olayın başlangıç noktası olduğu, olayın nasıl ispatlanacağı ve süre hesabına hangi günlerin dahil olduğu açık yazılmalıdır. “Onaydan sonra en kısa sürede” ifadesi kesin belirlenebilir tarih yerine makul süre tartışması yaratabilir.
Alıcının başlangıç olayını geciktirmesi hâlinde m.80 veya sözleşmesel işbirliği yükümlülükleri gündeme gelebilir. Satıcı, alıcının kendi engelleyici davranışından kaynaklanan gecikme bakımından korunabilir.
Teslim Dönemi Belirlenmişse Satıcı Hangi Günü Seçer?
CISG m.33(b), sözleşme belirli veya belirlenebilir bir teslim dönemi öngörüyorsa satıcının o dönem içinde herhangi bir zamanda teslim yapabileceğini kural olarak kabul eder. Ancak koşullardan tarihi alıcının seçmesi gerektiği anlaşılırsa bu kural değişir.
“Ekim 2026 içinde teslim” veya “2026’nın 42. haftası” dönem örneğidir. Satıcı dönem içindeki uygun bir günde teslim yapabilir. Alıcının fabrikasında belirli kabul randevusu gerekiyorsa sözleşme veya uygulama teslim gününü alıcı seçimine bırakabilir.
Dönem belirlenirken ayın ilk/son günü, hafta numarası standardı ve çalışma takvimi açık olmalıdır. Uluslararası sözleşmede ISO hafta numarası veya kesin tarih aralığı kullanılması belirsizliği azaltır.
Teslim Tarihini Alıcı Hangi Durumda Seçer?
M.33(b), “koşullardan teslim tarihini alıcının seçmesi gerektiği anlaşılmadıkça” satıcıya dönem içinde seçim imkânı verir. Alıcının üretim hattına göre çağrı yapacağı, depolama kapasitesine bağlı teslim randevusu vereceği veya “delivery on buyer’s call” sistemi bulunduğu işlemlerde seçim alıcıya bırakılmış olabilir.
Taraflar arasındaki önceki uygulama m.9 kapsamında önem taşıyabilir. Alıcı her ay teslim haftasını belirliyor ve satıcı yıllardır buna göre sevk ediyorsa, yeni sözleşmedeki dönem hükmü bu uygulamayla yorumlanabilir.
Alıcı seçimi zamanında yapmazsa satıcı belirsiz süre beklemek zorunda değildir. Sözleşmedeki işbirliği yükümlülükleri, m.60’taki teslim almaya imkân sağlayan işlemler ve m.80 ayrıca değerlendirilebilir.
Teslim Tarihi Yoksa “Makul Süre” Nedir?
CISG m.33(c), (a) ve (b) dışındaki hâllerde teslimin sözleşmenin kurulmasından sonra makul süre içinde yapılmasını öngörür. CISG “makul süre” için sabit gün, hafta veya ay sayısı belirlemez. Somut işlemin koşulları değerlendirilir.
Hazır stokta bulunan standart ürün ile özel tasarım makinenin makul teslim süresi aynı değildir. Üretim teknolojisi, hammadde tedariki, sektör teamülü, tarafların müzakereleri, alıcının bildirdiği ihtiyaç tarihi ve taşıma yöntemi dikkate alınabilir.
Satıcı genel ve belirsiz “üretim yoğunluğu” savunmasıyla sınırsız süre kazanmaz. Profesyonel satıcı sözleşme kurarken normal kapasitesini ve öngörülebilir tedarik süresini hesaba katmalıdır.
Geç Teslim Olursa Alıcı Hangi Hakları Kullanabilir?
Geç teslim satıcının CISG yükümlülüğünün ihlalidir. Alıcı m.45 uyarınca m.46-52’deki hakları ve m.74-77 tazminat hükümlerini kullanabilir. M.47 kapsamında satıcıya makul ek süre verilebilir.
Her gecikme sözleşmeden dönme hakkı vermez. Dönme için m.49’daki şartlar, özellikle esaslı ihlal veya verilen ek sürede teslimin gerçekleşmemesi değerlendirilir. Teslim tarihinin sözleşmenin amacı bakımından kritik olması esaslılık analizini etkiler.
Gecikme nedeniyle üretim durması, ikame ürün alımı veya müşteri cezası gibi zararlar m.74’ün nedensellik ve öngörülebilirlik sınırlarına tabidir. Alıcı m.77 uyarınca zararı azaltmak için makul önlemleri almakla yükümlüdür.
Satıcı Erken Teslim Yapabilir mi?
CISG m.52/1, satıcının teslim tarihinden önce malları teslim etmesi hâlinde alıcının teslimi kabul edebileceğini veya reddedebileceğini düzenler. Dolayısıyla m.33’te belirli gelecek tarih varken satıcının erken teslimi alıcıya otomatik kabul yükümlülüğü doğurmaz.
Erken teslim alıcının depolama maliyeti, finansman veya gümrük planını bozabilir. Sözleşmede erken teslimin ancak alıcının yazılı onayıyla yapılacağı hükmü kullanılması faydalıdır.
Alıcı erken teslimi kabul ederse bunun ödeme vadesine ve risk geçişine etkisi sözleşme ve ilgili CISG hükümleriyle ayrıca belirlenir.
Incoterms Teslim Zamanını Belirler mi?
Incoterms esas olarak teslim noktası, risk ve masraf dağılımını düzenler; sözleşmedeki teslim tarihinin yerine tek başına geçmez. “FCA Mersin, Incoterms® 2020” teslim yerini ve davranışını gösterir; malların hangi tarihte taşıyıcıya verilmesi gerektiği ayrıca yazılmalıdır.
Taraflar Incoterms terimiyle birlikte “latest shipment date” veya “delivery window” belirleyebilir. Akreditifli satışta akreditifteki latest shipment date ile satış sözleşmesindeki teslim tarihi uyumlu olmalıdır.
Belgelerde farklı tarih bulunması bankacılık veya taşıma rezervi yaratabilir; sözleşme ve ödeme belgeleri birlikte kontrol edilmelidir.
Özel Üretilecek Mallarda Teslim Süresi Nasıl Yönetilir?
CISG m.3/1 kapsamında üretilecek mallar da koşulları varsa satış sayılır. Özel üretimde m.33 teslim süresi; teknik çizim onayı, numune onayı, avans, üretim başlangıcı, fabrika kabul testi ve sevk hazırlığı gibi kilometre taşlarına bağlanabilir.
Her kilometre taşı için sorumlu taraf ve cevap süresi yazılmalıdır. Alıcı teknik onayı geciktirirse satıcının teslim süresi nasıl etkilenecek? Satıcı testte başarısız olursa yeniden test kaç gün içinde yapılacak? Bu sorular açık sözleşme maddesiyle çözülmelidir.
CISG m.3 rehberimiz üretilecek malların Antlaşma kapsamını açıklar.
Sezonluk veya Zaman-Kritik Mallarda Gecikme Neden Daha Önemlidir?
Moda sezonu, bayram satışı, tarımsal sezon, fuar, proje devreye alma veya üretim hattı kapanışı gibi belirli tarih amacı bulunan satışlarda gecikme alıcıyı sözleşmeden beklediği faydadan ciddi biçimde yoksun bırakabilir. Bu durum m.25 esaslı ihlal analizinde önemlidir.
Ancak satıcının bu zaman-kritik amacı sözleşme kurulurken bilmesi veya öngörmesi gerekir. Alıcı kritik tarihi yalnız kendi içinde biliyor fakat satıcıya bildirmemişse öngörülebilirlik ve tazminat sınırı farklı değerlendirilebilir.
Sözleşmede “time is of the essence” benzeri açık hüküm ve gecikme sonucunun yazılması uluslararası yorum belirsizliğini azaltır.
Teslim Zamanı Nasıl İspatlanır?
- İmzalı sözleşme ve teslim takvimi.
- Satın alma siparişi ve sipariş teyidi.
- Üretim programı ve onay tarihleri.
- Taşıyıcıya teslim belgesi ve konşimento/CMR.
- Depo çıkış ve alıcı teslim kayıtları.
- Incoterms ve teslim yeri kaydı.
- Alıcının teslim çağrısı veya randevu mesajı.
- Ek süre ihtarı ve satıcı cevabı.
- Gecikme nedeni ve olay tarihlerini gösteren belgeler.
- Tarafların teslim tarihi değişikliğine ilişkin amendment kayıtları.
Teslim Zamanı Maddesi Nasıl Yazılmalıdır?
İyi teslim maddesi kesin tarih veya açık dönem, saat dilimi, teslim yeri, Incoterms, erken teslim kuralı, kısmi teslim imkânı ve tarih değişikliği prosedürünü içerir. Belirlenebilir tarih kullanılıyorsa başlangıç olayının kanıtı açık olmalıdır.
Özel üretimde “alıcı teknik çizimleri onayladıktan 10 hafta sonra” gibi formülün yanında alıcının onay için kaç günü olduğu ve gecikmenin teslim takvimine etkisi yazılmalıdır.
Gecikme hâlinde cezai şart veya liquidated damages kullanılacaksa uygulanacak hukuk ve CISG tazminat rejimiyle birlikte hukuki geçerliliği ayrıca incelenmelidir.
Somut Uygulama Örnekleri
Örnek 1 – Kesin tarih: Sözleşme 30 Eylül 2026 teslim diyor. Satıcı 3 Ekim’de teslim ederse m.33(a) ihlali vardır; kullanılacak çare gecikmenin ağırlığına göre belirlenir.
Örnek 2 – Teslim dönemi: “Ekim 2026 içinde” denmiş ve alıcıya gün seçme hakkı verilmemişse satıcı dönem içinde herhangi bir günde teslim yapabilir.
Örnek 3 – Tarih yok: Hazır stok standart ürün için sözleşmede tarih yoksa m.33(c) makul süre uygulanır; sektör ve somut işlem koşulları değerlendirilir.
Örnek 4 – Alıcı çağrısı: Sözleşme “Kasım ayında alıcının yazılı çağrısı üzerine teslim” diyorsa tarihin alıcı tarafından seçileceği anlaşılabilir.
2026 İçin CISG m.33 Kontrol Listesi
- Sözleşmede kesin tarih veya belirlenebilir formül bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- Teslim dönemi varsa tarih seçme yetkisinin kimde olduğunu belirleyin.
- Tarih yoksa somut makul süre faktörlerini listeleyin.
- Incoterms ile teslim tarihini ayrı ayrı yazın.
- Özel üretimde onay ve test kilometre taşlarını belirleyin.
- Erken teslim kuralını sözleşmede açıklaştırın.
- Gecikme hâlinde m.47 ek süre ve m.49 dönme şartlarını değerlendirin.
- Zararları m.74 ve m.77 çerçevesinde belgeleyin.
- Tarih değişikliklerini m.29’a uygun kayda bağlayın.
- Taşıyıcı ve depo zaman damgalarını saklayın.
Teslim yeri için CISG m.31 rehberimizi; sevk ve taşıma için CISG m.32 rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Hukuki Dayanak ve Resmî Kaynaklar
Sık Sorulan Sorular
Sözleşmede teslim tarihi varsa satıcı başka gün teslim edebilir mi?
M.33(a) gereği belirlenen tarihte teslim etmelidir; değişiklik tarafların anlaşmasına bağlıdır.
“Ekim içinde teslim” ne demektir?
Kural olarak satıcı dönem içindeki herhangi bir günde teslim edebilir; koşullar alıcının tarihi seçmesini gerektiriyorsa sonuç değişir.
Teslim tarihi hiç yazılmamışsa ne olur?
M.33(c) uyarınca sözleşme kurulduktan sonra makul süre içinde teslim gerekir.
Makul süre kaç gündür?
CISG sabit gün sayısı koymaz; mal, sektör, üretim ve işlem koşulları değerlendirilir.
Satıcı erken teslim yapabilir mi?
M.52/1 uyarınca alıcı erken teslimi kabul veya reddedebilir.
Geç teslim otomatik dönme hakkı verir mi?
Hayır. M.49 şartları ve ihlalin esaslı olup olmadığı değerlendirilir.
Ek süre verilebilir mi?
Evet. Alıcı m.47 kapsamında satıcıya makul ek süre verebilir.
Incoterms teslim tarihini belirler mi?
Tek başına değil; Incoterms teslim yeri/risk/masraf düzenler, tarih ayrıca yazılmalıdır.
Özel üretim mallarında süre neye bağlanabilir?
Avans, çizim onayı, test veya başka objektif kilometre taşlarına bağlanabilir.
Teslim tarihi nasıl ispatlanır?
Sözleşme, sipariş teyidi, amendment, taşıma ve teslim kayıtları birlikte kullanılır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.