Denizi Doldurarak Arazi Kazanılabilir mi? 3621 m.7: Dolgu Alanı, İmar Planı ve Mülkiyet | 2026
Denize dolgu yapılarak marina, liman, yol, meydan, park veya başka kamusal kullanım alanı elde edilmesi Türkiye’nin birçok kıyı kentinde görülür. Buna karşılık bir özel kişi veya şirketin sahil önüne malzeme dökerek kendi parselini büyütmesi, sonradan bu alanı tapuya ekletmesi veya “ben yaptım, benim oldu” iddiasında bulunması Kıyı Kanunu sistemiyle bağdaşmaz.
3621 sayılı Kanun m.7 dolgu ve kurutmayı tamamen yasaklamaz; fakat bu işlem yalnız kamu yararı, planlama ve idari onay zinciri içinde yapılabilir. Kanun, oluşan alanın mülkiyetini de açıkça düzenler. Dolgu alanı özel mülk olmaz; Devletin hüküm ve tasarrufu altında kalır. Kullanım hakkı veya yatırım izni verilmesi, mülkiyet devri anlamına gelmez.
- 3621 m.7 ne düzenler?
- Kamu yararı şartı
- Dolgu alanı planlama süreci
- Dolgu alanının mülkiyeti
- Hangi yapılar yapılabilir?
- Özel kişi dolgu yapabilir mi?
- Dolgu alanı tapuya eklenebilir mi?
- Kıyı kenar çizgisi değişir mi?
- Hukuka aykırı dolgu ve planın iptali
- Yatırımcı için kontrol listesi
- Sık sorulan sorular
3621 Sayılı Kıyı Kanunu m.7 Ne Düzenler?
Kıyı Kanunu m.7’nin ilk fıkrası, kamu yararının gerektirdiği hâllerde uygulama imar planı kararıyla deniz, göl ve akarsularda ekolojik özellikler dikkate alınarak doldurma ve kurutma suretiyle arazi elde edilebileceğini düzenler. Bu hüküm, dolgu işlemini üç temel şarta bağlar: kamu yararı, ekolojik özelliklerin gözetilmesi ve imar planı kararı.
Dolgu işlemi özel hukukta komşu parsele ek arazi üretme yöntemi değildir. Planlama hukukunun ve kıyı kamu malı rejiminin parçasıdır. Bir taşınmaz maliki denizin önünü doldurup alan kazanarak tapu parselinin sınırını fiilen büyütemez.
Kanun ayrıca dolgu ve kurutma işlemlerinin yürürlükteki diğer mevzuat hükümlerine göre yapılacağını belirtir. Çevre, ÇED, denizcilik, liman, su ürünleri, doğal sit ve özel çevre koruma gibi mevzuat da projenin niteliğine göre uygulanabilir.
Dolgu Alanında Kamu Yararı Şartı Ne Anlama Gelir?
m.7’nin başlangıç şartı “kamu yararının gerektirdiği hâller”dir. Dolgunun yalnız belirli bir özel taşınmazın değerini artırması veya özel bahçe/teras oluşturması kamu yararı şartını karşılamaz. Projenin liman, ulaşım, kıyı koruma, kamusal rekreasyon, altyapı veya kıyıda bulunması zorunlu başka bir işleve dayanması gerekir.
Kamu yararı değerlendirmesi soyut bir etiket değildir. Teklif dosyasında dolgunun amacı, teknik gerekçesi, kıyı sistemine etkisi, alternatiflerin neden yetersiz olduğu ve kamu hizmeti bağlantısı ortaya konulmalıdır. Bakanlık ilgili kurumların görüşlerini bu nedenle alır.
Dolgu planı yargısal denetime konu olduğunda, planlama esasları, kamu yararı ve şehircilik ilkeleri birlikte incelenir. Amaç ile kazanılan alanın kullanım kararı arasında bağlantı bulunmalıdır.
Deniz Dolgusu İçin İdari Süreç Nasıl İşler?
3621 m.7’ye göre doldurma veya kurutmayı yapacak ilgili idare teklifini valiliğe iletir. Valilik kendi görüşüyle birlikte dosyayı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına gönderir. Bakanlık projenin konusuna göre ilgili kuruluşların görüşünü alarak teklifi inceler.
Teklif uygun bulunursa ilgili idare uygulama imar planını hazırlar. Plan 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleri çerçevesinde yürütülür; kıyı dolgu planları Bakanlıkça onaylanır. Turizm veya özel kanun kapsamındaki alanlarda ilgili özel yetki kuralları ayrıca uygulanabilir.
Plan onayı, inşaatın hiçbir başka izin olmadan hemen başlayacağı anlamına gelmez. Projenin niteliğine göre ÇED kararı, denizcilik ve ulaşım izinleri, yapı/tesis ruhsatları, tahsis veya kullanma izni, çevresel izinler ve teknik kurum görüşleri gerekebilir.
Güncel Bakanlık ilanlarında iskele, dolfen, boru hattı ve barınak gibi kıyı yapılarının 3621 m.7 kapsamında nazım ve uygulama imar planlarıyla onaylandığı görülmektedir. Bu uygulama m.7’nin planlama mekanizmasının fiilen devam ettiğini gösterir.
Dolgu ile Kazanılan Arazinin Sahibi Kim Olur?
Kanunun cevabı kesindir: doldurma ve kurutmayla elde edilen araziler Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır ve özel mülkiyet konusu olamaz. Dolguyu özel yatırımcı finanse etmiş olsa bile alan kendiliğinden yatırımcının mülkü hâline gelmez.
Bir liman, marina, iskele veya başka kıyı yatırımında yatırımcıya irtifak hakkı, kullanma izni, tahsis veya işletme hakkı verilebilir. Bunlar mülkiyetle aynı değildir. Süre, bedel, kullanım amacı, devir, fesih ve yatırım yükümlülükleri sözleşme ve ilgili Hazine mevzuatına tabidir.
Dolgu alanının tapu kütüğünde özel kişi adına parsel olarak tescil edilmesi Kıyı Kanunu m.7’deki mülkiyet yasağıyla bağdaşmaz. Kamu malı niteliği devam eder.
Dolgu Alanında Hangi Yapılar ve Kullanımlar Olabilir?
m.7, dolgu alanlarında Kanunun 6. maddesinde sayılan kıyı yapı ve tesisleri ile yol, açık otopark, park, yeşil alan ve çocuk bahçesi gibi teknik ve sosyal altyapı alanlarının düzenlenebileceğini belirtir.
m.6 kapsamındaki yapı ve tesisler arasında kıyının kamu yararına kullanımı veya korunmasına yönelik iskele, liman, barınak, yanaşma yeri, rıhtım, dalgakıran, köprü, menfez, istinat duvarı, fener, çekek yeri, kayıkhane, tuzla, dalyan, tasfiye ve pompaj istasyonları yer alır. Faaliyeti gereği kıyıda bulunması zorunlu tersane, gemi söküm yeri, tekne imal yeri ve belirli su ürünleri tesisleri de kanundaki koşullarla planlanabilir.
Kanunda sayılmayan sıradan özel konut, villa veya salt ticari arsa üretme amacı dolgu alanının fonksiyonu değildir. Planın ismi “dolgu alanı” diye her tür yapılaşma hakkı doğmaz.
Özel Kişi veya Şirket Kendi Önündeki Denizi Doldurabilir mi?
Kendi başına hayır. Sahil önündeki deniz alanı bitişikteki tapu malikinin uzantısı değildir. Özel kişi veya şirket ancak yetkili idarenin yürüttüğü ve m.7’deki planlama-izin zinciri tamamlanmış bir kamu hukuku süreci içinde yatırımcı veya kullanıcı sıfatıyla faaliyet gösterebilir.
İzinsiz biçimde denize taş, toprak, beton, moloz veya başka malzeme dökülmesi Kıyı Kanununun yanı sıra çevre ve imar mevzuatı bakımından da yaptırıma yol açabilir. Fiil kıyının doğal yapısını bozuyorsa kaldırma, eski hâle getirme ve idari/cezai sorumluluk gündeme gelebilir.
Özel plaj işletmesi, otel veya site sahibi olmak denize doğru dolgu yapma hakkı vermez. Kıyıya erişim ve engel yasağı için 3621 m.6 rehberi ayrıca incelenebilir.
Dolgu Alanı Komşu Parselin Tapusuna Eklenebilir mi?
Hayır. Kanun dolgu alanını özel mülkiyet dışı bırakmıştır. Kıyıdaki özel tapu parselinin sınırının denize doğru dolgu nedeniyle genişletilmesi ve dolgu bölümünün özel tapuya eklenmesi mümkün değildir.
Tapu ve kadastro işlemlerinde kıyı kenar çizgisi ile dolgu sınırının gösterimi, kullanım izni veya irtifak hakkının kaydı farklı işlemlerdir. Kullanım hakkına ilişkin şerh veya irtifak tesisi, alanın mülkiyetinin yatırımcıya geçtiği anlamına gelmez.
Kıyıda özel mülkiyetin sınırı ve tapu iptal riski için kıyıda özel mülkiyet rehberi kullanılabilir.
Dolgu Yapılınca Kıyı Kenar Çizgisi Değişir mi?
Kıyı kenar çizgisi doğal kıyı sınırını gösterir. Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik ve resmî planlama dokümanları, doldurma yoluyla arazi elde edilmesinin doğal kıyı kenar çizgisini kendiliğinden değiştirmediğini kabul eder. Dolgu alanı mevcut kıyı rejiminin deniz tarafında kamu malı olarak oluşur.
Bu nedenle “denizi doldurdum, yeni kıyı kenar çizgisi dolgunun dışından geçer ve eski kıyı özel mülk olur” şeklinde bir sonuç doğmaz. Kıyı kenar çizgisinin değiştirilmesi yalnız mevzuatta sınırlı sayılan teknik ve hukuki nedenlerle mümkündür.
KKÇ tespiti için m.9 tespit rehberi ve itiraz/değişiklik için KKÇ itiraz rehberi incelenebilir.
Hukuka Aykırı Dolgu veya Dolgu İmar Planına Karşı Ne Yapılabilir?
Dolgu imar planları idari işlemdir. Yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırılık iddiasıyla idari yargıda iptal davasına konu olabilir. Çevresel etki, kamu yararı, planlama esasları veya ilgili kurum görüşlerinin eksikliği dosyanın niteliğine göre hukuka uygunluk denetiminde incelenir.
2577 sayılı İYUK m.7 uyarınca idare mahkemelerinde genel dava açma süresi özel kanunda ayrı düzenleme yoksa 60 gündür. İmar planları ilan edilerek yürürlüğe girdiği için askı ve ilan tarihleri, itiraz başvurusu ve varsa uygulama işlemi dava süresinin hesabında önemlidir.
İzinsiz fiilî dolgu için ise yalnız plan iptali değil; yetkili idarelerce faaliyetin durdurulması, malzemenin kaldırılması, eski hâle getirme ve ilgili mevzuat yaptırımları gündeme gelebilir.
Dolgu Alanında Yatırım Yapacaklar İçin 12 Adımlı Kontrol Listesi
- Projenin m.7 anlamında kamu yararı amacını yazılı olarak belirleyin.
- Onaylı kıyı kenar çizgisi paftasını temin edin.
- İlgili idarenin teklif ve valilik görüşü dosyasını kontrol edin.
- Bakanlığın uygun bulma/onay belgelerini alın.
- 1/5000 ve 1/1000 ölçekli planları ve plan notlarını inceleyin.
- Alan kullanımının m.6-m.7’de izin verilen fonksiyonlardan olup olmadığını doğrulayın.
- ÇED ve çevre izinlerini kontrol edin.
- Denizcilik, liman, ulaşım veya su ürünleri kurum görüşlerini tamamlayın.
- Hazine kullanma izni/irtifak/tahsis belgesini mülkiyet belgesi sanmayın.
- İnşaat öncesi gerekli yapı ve teknik izinleri alın.
- Alanı plan amacı dışında kullanmayın.
- Plan veya izin değişikliği varsa işlemi başlamadan güncelleyin.
Resmî Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 3621 sayılı Kıyı Kanunu
- Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü – kıyı ve dolgu alanı planları
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
- Milli Emlak Genel Müdürlüğü – Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alanlar
Deniz Dolgusu ve Dolgu Alanı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Denizi doldurmak tamamen yasak mı?
Hayır. Kamu yararının gerektirdiği hâllerde m.7’deki plan ve onay süreciyle doldurma veya kurutma yoluyla arazi kazanılabilir.
Özel kişi kendi arsasının önünü doldurabilir mi?
Kendi iradesiyle yapamaz. Dolgu kamu hukuku planlama ve izin sürecine tabidir.
Dolgu alanının tapusu yatırımcıya verilir mi?
Hayır. m.7 açıkça bu alanların Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğunu ve özel mülkiyet konusu olamayacağını düzenler.
Dolgu alanında villa yapılabilir mi?
Kanunun m.6 ve m.7’de izin verdiği kıyı, altyapı ve sosyal kullanımlar dışında sıradan özel konut amacıyla dolgu alanı üretilemez.
Dolgu alanında otopark yapılabilir mi?
Evet. Kanun açık otoparkı m.7 kapsamında düzenlenebilecek teknik ve sosyal altyapı kullanımları arasında sayar.
Dolgu alanında park yapılabilir mi?
Evet. Park, yeşil alan ve çocuk bahçesi m.7’de açıkça sayılmıştır.
Dolgu alanı oluşunca kıyı kenar çizgisi denize doğru kayar mı?
Hayır. Yapay dolgu doğal kıyı kenar çizgisini kendiliğinden değiştirmez.
Dolgu imar planına dava açılabilir mi?
Evet. İdari işlem niteliğindeki plana karşı İYUK hükümleri uyarınca iptal davası açılabilir; süre ilan ve somut işlem durumuna göre hesaplanır.
Dolgu için ÇED gerekir mi?
Projenin türü, büyüklüğü ve çevresel etkisine göre 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ÇED Yönetmeliği kapsamında ÇED süreci gerekebilir.
Dolgu alanını kiralamak mülkiyet kazandırır mı?
Hayır. Kiralama, kullanma izni veya irtifak hakkı yalnız sınırlı kullanım yetkisi sağlar; kamu malı niteliğini ortadan kaldırmaz.
Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026
(E-İMZALIDIR)
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
