Fransa SARL Ortak Cari Hesap Alacağı Türk Mirasçılara Nasıl Geçer? Compte Courant d’Associé ve MÖHUK 20
Kısa ve net cevap
Evet, mevcut bir alacak miras kapsamında değerlendirilebilir. Ancak Fransa’daki SARL ortağının şirkete açtığı compte courant d’associé alacağı, şirket payından ve banka mevduatından ayrı bir haktır. Türk mirasçının hak sahipliği, alacağın belgesi, uygulanacak hukuk ve şirketin ödeme koşulları ayrı doğrulanmalıdır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Kısa Özet
| Soru | Hukukî yaklaşım |
|---|---|
| Alacağın niteliği | Ortağın şirketten talep edebileceği finansman alacağı; sermaye payı değil |
| Fransız hukuk | Code civil 724; Code de commerce L622-24; şirket sözleşmesi |
| Türk hukuk | MÖHUK 20 ve 24, ilgili hallerde TMK 599/640 |
| İlk belgeler | SIREN, compte courant dökümü, sözleşme, banka transferi, mirasçılık belgesi |
| Tahsil | Muacceliyet, bloke, mahsup, şirketin ödeme gücü ve Fransız usulü ayrıca incelenir |
Uyuşmazlığın başlangıcı: miras kalan şey gerçekten nedir?
Fransa’da bir SARL şirketine ortak olan kişi, sermaye payından bağımsız olarak şirkete para bırakmış olabilir. Ölümden sonra Türkiye’de yaşayan çocuklar şirketin bilançosunda bir tutar görür; şirket yöneticisi ise bunun ortaklık payının içinde kaldığını söyleyebilir. Bu uyuşmazlıkta ilk yapılacak iş ödeme talebini yükseltmek değil, aynı kişinin şirkete karşı iki ayrı hakkı bulunup bulunmadığını belirlemektir. Ortaklık payı üyelik ve sermaye ilişkisini, compte courant d’associé ise çoğu durumda şirkete yöneltilebilen alacak hakkını gösterir. Mirasçılık, alacağın varlığı, muacceliyet ve tahsil imkânı ayrı ayrı incelenmelidir.
Compte courant d’associé banka hesabı değildir
Fransız işletme uygulamasında compte courant d’associé, ortağın şirket kasasına para aktarması veya ücret, gider iadesi ya da dağıtılması kararlaştırılmış bir tutarı şirket bünyesinde bırakmasıyla oluşan finansman ilişkisidir. Adında compte courant geçmesi bunun bankada mirasçı adına açılmış mevduat hesabı olduğu anlamına gelmez. Şirketin muhasebe kayıtlarında ilgili ortak lehine alacak, şirket açısından borç görülmesi gerekir. Bu nedenle FICOBA gibi bankacılık arama yöntemleri tek başına yeterli olmaz; muhasebe dökümü, sözleşme, transfer bilgisi ve şirket kayıtlarının bir arada incelenmesi gerekir.
Sermaye koyma ile ödünç verme neden karıştırılmamalı?
Ortak esas sermaye borcunu ödeyerek pay sahibi olduğunda bedel şirkete sermaye olarak girer ve geri istenmesi farklı kurallara bağlanır. Şirkete ayrıca gönderdiği borç ise kanıta ve sözleşmeye göre alacak niteliğinde olabilir. Bir ödemenin açıklamasında apport yazılması da tek başına nitelendirmeyi bitirmez; banka hareketinin şirket yevmiye kaydıyla nasıl eşleştiği araştırılır. Mirasçıların sermaye payının değeri için yaptıracağı değerleme, ayrı cari hesap alacağını içeriyor mu sorusu özellikle cevaplandırılmalıdır. Aksi halde hem mükerrer hesaplama hem de gerçekte mevcut bir alacağın gözden kaçırılması tehlikesi doğar.
Fransız resmî rehberi borç-alacak ayrımını nasıl kuruyor?
Fransa Başbakanlığına bağlı Entreprendre Service-Public sitesinin 16 Ekim 2026 tarihinde kontrol edilmiş compte courant d’associé rehberi, ortağın şirkete sağladığı tutarın genel olarak bir ödünç ilişkisi olduğunu ve ortağı şirket alacaklısı konumuna getirdiğini açıklar. Rehber, geri ödeme ve faiz koşullarının şirket sözleşmesi veya ayrı bir anlaşmayla düzenlenebileceğini de belirtir. Bu idari bilgilendirme somut sözleşmenin yerine geçmez. Özellikle hesabın bloke edilmesi, şirketin ödeme güçlüğü ve hesabın borç bakiyesine dönmesi durumlarında aynı sonuca varılamaz. Belgeye dayalı sınıflandırma esastır.
Ölüm anındaki alacak bakiyesi niçin sabitlenmeli?
Miras dosyası açılırken yalnız son bilanço değil ölüm tarihine yakın tarihli ortak cari hesap ekstreleri de talep edilmelidir. Finansal tablonun düzenlendiği tarihle ölüm tarihi arasında para çekimi, faiz kaydı, mahsup veya düzeltme yapılmış olabilir. Miras paylarının ve vergi bildirimlerinin incelenmesinde hangi alacağın ölüm anında mevcut olduğu, ölümden sonra doğan faiz ya da işlemlerden ayrılmalıdır. Şirketin bilanço borç kaleminde toplu bir rakam bulunması, merhumun kişisel hesabındaki net tutarı göstermeyebilir. Hesabın ortak bazında ayrıntılı defteri ve varsa bağımsız denetçi açıklaması önemlidir.
Fransız Medenî Kanunu 724 neyi düzenler?
Fransız Code civil 724, kanunî mirasçıların murisin mal, hak ve davalarına hukuken halefiyetini düzenler. Ancak bu düzenlemenin varlığı her şirket alacağının tereddütsüz ve derhal nakden ödenmesini sağlamaz. Murisin şirket karşısındaki alacağının varlığı ve kapsamı şirket kayıtları ile sözleşmeden, hak sahiplerinin kimliği ise mirasa uygulanacak kurallardan belirlenir. Birden çok mirasçının bulunduğu dosyada kimin alacağı tahsil ve ibra yetkisine sahip olduğu ayrıca belgelenir. Fransız miras hukukundaki saisine kavramını, şirket kasasından doğrudan para çekme yetkisi gibi kullanmak hukuken risklidir.
Türk MÖHUK 20/1 bu miras için nasıl okunmalı?
5718 sayılı MÖHUK 20/1, mirasın ölenin millî hukukuna tabi olduğunu ve Türkiye’deki taşınmazlara Türk hukuku uygulanacağını belirtir. Fransız SARL şirketine karşı para alacağı, Türkiye’de bulunan taşınmaz değildir. Bu nedenle Türkiye’de yaşayan mirasçının varlığı tek başına bütün alacağa Türk miras hukukunun uygulanacağı anlamına gelmez. Murisin ölüm anındaki vatandaşlığı ve varsa birden fazla vatandaşlığı araştırılır; MÖHUK’un ilgili genel hükümleriyle uygulanacak hukuk değerlendirilir. Alacağın Fransız şirkete karşı ileri sürülmesinde ise ayrıca şirket ve borç ilişkisinin kendi hukukuna ilişkin meseleler ortaya çıkar.
MÖHUK 20/2 ile alacağın tahsil hukuku farklıdır
MÖHUK 20/2, mirasın açılması sebepleri, iktisabı ve taksimine ilişkin hükümlerde terekenin bulunduğu ülke hukukuna atıf yapar. Ancak bir şirket alacağının geri istenebilmesi, kimin borçlu olduğu, anlaşmada bloke süresi bulunup bulunmadığı ve borcun hangi anda ödenebilir hale geldiği mirasın dağıtımından farklı sözleşmesel sorulardır. Önce mirasçı sıfatı ve terekeye ait hakkın tespiti, ardından şirket borcunun ifası incelenmelidir. MÖHUK 20/3’teki mirasçısız terekenin Türkiye’de Devlete kalması hükmü bu alacağın normal paylaşımına dayanak yapılamaz. Farklı normların görevini karıştırmak gereksiz dava açılmasına yol açabilir.
AB 650/2012 Fransa dosyasına neden girer?
Fransa’da yürütülen miras incelemesinde AB 650/2012 Tüzüğü ayrıca önem taşır. Tüzüğün 21. maddesi kural olarak murisin ölüm anındaki mutad meskenini, 22. maddesi koşulları varsa vatandaşlık hukukunun seçimini ele alır. Türkiye AB üyesi değildir; Tüzüğün Fransız makamlarınca uygulanması, Türk mahkemesinin MÖHUK hükümlerini bırakması anlamına gelmez. Fransa’da düzenlenen mirasçılık belgelerinin Türk işlemlerine etkisi de bağımsız usul sorunları doğurabilir. İki ülkede birbirinden farklı bağlama noktaları nedeniyle oluşabilecek uyuşmazlık dosyanın en başında haritalanmalıdır.
Vatandaşlık ve ikamet dosyasında hangi farkı yaratır?
Türk vatandaşı bir ortak Fransa’da uzun süre yaşamış olabilir; ayrıca Fransız vatandaşlığı da kazanmış olabilir. Ölüm anındaki vatandaşlık belgesi, sürekli ikamet, vasiyet veya hukuk seçimi metni ayrı delil gruplarıdır. Tek başına Fransa’da ölüm gerçekleşmesi bütün malvarlığının Fransız miras hukukuna tabi olacağını ispatlamaz. Tersine yalnız Türk kimlik kartının ibrazı da Fransız noterin yürüttüğü işlemi gereksiz hale getirmez. Mirasçılara önerilen yol, önce belgelerden tarafların statüsünü çıkarmak ve iki makamın hangi soruyu çözdüğünü yazılı olarak ayırmaktır. Bu ayrım ödeme yetkisini tartışırken özellikle değerlidir.
Şirket türü ve sicil kaydı neden ilk belgeler arasındadır?
Borçlu gerçekten Fransız SARL mi, SCI mi, SAS mı; şirketin kayıtlı unvanı, SIREN numarası ve merkez adresi nedir? Aynı aile üyelerinin işlettiği iki şirket arasında isim benzerliği bulunabilir. Mirasçı yanlış şirkete ihtar gönderirse alacak ve zamanaşımı tartışmaları gereksiz biçimde karmaşıklaşır. SIRENE kaydı ve gerektiğinde ticaret sicilinin güncel kayıtları ile borçlu tüzel kişi belirlenir. Şirketin müdürünün kimliği, aktif veya tasfiye halinde olup olmadığı ve kayıtlı adresinin değişip değişmediği ayrıca araştırılmalıdır. Borçlu şahısla şirket tüzel kişiliği aynı kabul edilmemelidir.
Şirket bilançosunda hangi satıra bakılmalı?
Toplu dettes envers les associés satırı, birden fazla ortağa ait tutarların toplamını yansıtabilir. Muhasebeciden ortak adına detaylandırılmış grand livre ve hesap hareketleri istenmelidir. Açılış bakiyesi, yeni fon girişleri, kişisel gider mahsubu, faiz tahakkukları ve nakit geri ödemeler ayrı satırlarda gösterilmelidir. Kayıtların ne kadarının kesinleşmiş yıllık hesaba, ne kadarının geçici dönem kaydına dayandığı da önemlidir. Tek sayfalık bilanço fotoğrafına bakıp kesin talep miktarı belirlemek davanın ispatını zayıflatabilir. Türkçe tercümede şirketin alacağı ile şirketin borcu birbirine karıştırılmamalıdır.
Ödeme dekontu tek başına şirket borcu kurar mı?
Murisin şahsi hesabından şirkete yapılan havale güçlü bir başlangıç delilidir; fakat transferin hukukî sebebini tek başına göstermeyebilir. Ödemenin sermaye artırımı, mal teslim bedeli, yönetici avansı, masraf iadesi veya mevcut cari hesap ödemesi olması mümkündür. Transfer açıklaması, ödeme tarihindeki genel kurul kararı, muhasebe fişi, hesap anlaşması ve varsa karşı taraf yazışmaları birlikte değerlendirilir. Şirketin borç kaydının kesinleşmiş hesaplarda yer alması ispat açısından önemlidir, ancak bütün savunmaları bertaraf etmez. Eksik belgenin hangi şirket yetkilisinden ve hangi usulle isteneceği önceden belirlenmelidir.
Alacak anlaşması yoksa otomatik vade varsayılmamalı
Fransız resmî işletme rehberi, ortağın şirkete verdiği avansın geri ödenmesinde sözleşme ve şirket düzenlemelerinin belirleyici olduğunu açıklar. Yazılı hesap sözleşmesi yokluğu her olayda şirketin derhal ve koşulsuz nakit ödeme yapmak zorunda olduğu sonucunu tek başına doğurmaz. Hesabın niteliği, taraf iradesi, fiili uygulama ve şirketin mevcut hukukî durumu incelenir. Blokaj anlaşması, iflasa ilişkin tedbir veya taraflarca kararlaştırılmış özel vade ödeme hakkının kullanımını etkileyebilir. İhtarnamede talep edilen kalemin aslı ile faiz ve masraflar ayrı gösterilmeli, talep kesinliği belgelerin gücüyle orantılı tutulmalıdır.
Blokaj anlaşması neyi değiştirir?
Convention de blocage adı verilen sözleşme, ortak cari hesap alacağının belirli şartlarla geri çekilmesini sınırlandırabilir. Böyle bir düzenleme banka kredisi güvenliğinin parçası olarak kurulmuşsa mirasçının ortaklık sıfatına dayanarak tek taraflı fesih iddiasında bulunması yeterli olmayabilir. Ancak blokajın varlığı veya süresi hiçbir belge olmadan ileri sürülemez; şirketin imzalı sözleşmeyi, koşulları ve varsa değişiklikleri göstermesi gerekir. Murisin ölümü blokajın kendiliğinden sona erdiği yönünde genel bir sonuç yaratmaz. Hangi ifanın ne zaman istenebileceği hakkında şirket ve mirasçı talepleri karşılaştırılmalıdır.
Faiz kaydı nasıl doğrulanır?
Ortak cari hesap bakiyesi üzerinde faiz işletilmişse bunun kaynağı sözleşme, statü veya ilgili Fransız mevzuat ve uygulaması yönünden belirlenmelidir. Şirket bilançosunda faiz gideri bulunması, tüm dönem için aynı faizin ödendiğini veya mirasçının şahsen tahsil ettiğini kanıtlamaz. Faiz matrahı, başlangıç günü ve ödeme kesintileri ayrı bir hesap cetveliyle gösterilmelidir. Fransa’daki kurumlar vergisi bakımından faiz giderinin indirilebilirliği ile mirasçının özel hukuk alacağı aynı konu değildir. Sırf bir vergi rehberindeki azami faiz oranı, somut sözleşmenin otomatik faiz oranı gibi yazılmamalıdır.
Borç bakiyesi ile alacak bakiyesi ters yönde hak doğurur
Fransız şirketin hesabında merhum lehine pozitif kredi bakiyesi varsa şirket borçlu olabilir. Buna karşılık hesabın negatif, yani associé débiteur hale gelmesi şirketin ortağa karşı alacak ileri sürmesine yol açabilir. Özellikle SARL yöneticileri ve gerçek kişi ortaklar bakımından Fransız Code de commerce L223-21 kapsamında borç bakiyesine ilişkin sınırlamalar bulunduğu da değerlendirilmelidir. Alacak hakkının mirasçılara intikali anlatılırken negatif hesap durumunu gizlemek yanıltıcı olur. Şirketin son kayıtları tek başına değil, ilgili bütün dönem hareketleri ve alacak-mahsup işlemleriyle incelenmelidir.
Şirketin karşı alacak savunması nasıl ele alınır?
Şirket, merhumun şirketten aldığı ödünç, ödenmemiş sermaye taahhüdü veya gider iadesi gibi başka hesapları ileri sürebilir. Bu durumda talep edilen ortak cari hesap alacağının brüt mü net mi olduğu ayrımı önem kazanır. Mahsup iddiasının dayanağı olan kayıtlar ve ileri sürüldüğü tarih kontrol edilmeden bakiye düşülmemelidir. İspat edilmeyen şirket savunmasına sırf yöneticinin beyanıyla kesinlik tanımak doğru değildir. Öte yandan bütün karşı iddiaları baştan geçersiz saymak da dava stratejisini zayıflatır. Açılış bakiyesi, kapanış bakiyesi ve her mahsup kalemi için bir belge listesi hazırlanmalıdır.
Birden fazla mirasçı olduğunda ödeme kime yapılır?
Alacak tek bir mirasçıya değil terekeye ait olabilir. Mirasçılar arasında henüz paylaşım yapılmamışsa şirketin yalnız bir kişiye yaptığı ödemenin tüm borcu sona erdirip erdirmediği, ödeme alanın temsil yetkisine ve uygulanacak hukuka göre incelenir. Fransız noterin acte de notoriété belgesi ile diğer mirasçılık ve yetki belgeleri bu nedenle önemlidir. Türk TMK 640’ın miras ortaklığına ilişkin hükümleri uygulanabilir olduğu ölçüde dikkate alınır; yabancı şirketin Fransız icra ve ödeme pratiği de ayrı değerlendirilir. Her mirasçı payını tek başına tahsil edebilir varsayımıyla şirketten bireysel ödeme istenmemelidir.
Acte de notoriété neyi kanıtlar, neyi kanıtlamaz?
Fransız noterin düzenlediği mirasçılık niteliğindeki belge, hak sahiplerinin belirlenmesinde işlev görür. Ancak belgede ortak cari hesap bakiyesinin tam ve tartışmasız rakam olarak yer aldığını varsaymak doğru değildir. Şirketin ödeme borcunu ortaya koyan ayrıca muhasebe ve sözleşme evrakı gerekir. Türk mirasçılık belgesi ile Fransız noter belgesinin farklı amaçlar için istenebileceği, dosyanın hangi ülkede ve hangi aşamada yürüdüğüne bağlıdır. Belgeye apostil ve tercüme gerekliliği hakkında tek tip cevap yerine belgeyi kabul edecek kurumun usulü ve uluslararası düzenlemeler araştırılmalıdır.
Fransa’dan Türkiye’ye belge taşırken iki kontrol
Önce belgenin aslı, düzenleyen makamı ve tarihinin uygunluğu belirlenmeli; sonra bu belgenin Türkiye’de hangi işlem için kullanılacağı saptanmalıdır. Türk noteri için gereken biçim ile Fransız şirketin talep edeceği biçim aynı olmayabilir. Apostil bir belge içeriğinin ekonomik doğruluğunu veya şirket borcunun miktarını tasdik etmez; belgenin resmî niteliğine ilişkin işlemdir. Ticaret sicili örneği, mirasçılık belgesi, hesap dökümü ve özel hukuk sözleşmesi aynı belge türü değildir. Her biri için gerekli tercüme, tasdik ve kişisel veri paylaşımı sınırı ayrı belirlenmelidir.
Şirket borcu ile hisselerin miras yoluyla geçişi ayrıdır
Muris hem SARL pay sahibi hem şirkete borç vermiş kişi olabilir. Payların mirasçılara geçişinde şirket statüsü, ortaklar arasındaki hükümler ve ilgili Fransız şirketler hukuku incelenirken, cari hesap alacağına ilişkin talep ayrıca değerlendirilir. Şirket payının ortaklık hakları kapsamında oy kullanma yetkisi vermesi, alacak için otomatik teminat yaratmaz. Tam tersine payı devralmayan bir hak sahibinin alacak hakkının bulunup bulunmadığı miras ve sözleşme durumuna göre ayrı incelenebilir. Mirasçılar iki değeri birbirinden ayırmadan şirketin toplam değerine tek kalem yazarsa vergi ve hesaplama sorunları büyüyebilir.
Şirket müdürü yakın akrabaysa denetim daha önemlidir
Aile şirketinde müdürün aynı zamanda mirasçılardan biri olması hesap kayıtlarını tartışmalı hale getirebilir. Ödeme yapan kişi, ödeme alacak kişinin temsilcisi ve şirketin karar organı bazen aynı aile çevresindedir. Bu durumda bağımsız muhasebe dökümü, önceki yılların onaylı hesapları ve banka hareketleri objektif kontrol sağlar. Kayıt taleplerinde alacağın gerçekte şirkete mi yoksa müdüre kişisel olarak mı yöneltileceği de belirlenmelidir. Bir kişinin mirasçı olması şirket tüzel kişiliğine ait bütün borçları şahsen üstlendiği anlamına gelmez; davalı ve talep konusu yanlış kurulmamalıdır.
Şirket tasfiyede veya iflasta ise takip yöntemi değişir
Aktif ve ödeme gücü bulunan şirketten yapılan alacak talebi ile redressement judiciaire veya liquidation judiciaire dosyasındaki alacak bildirimi aynı işlem değildir. Fransız Code de commerce L622-24, açılış kararı üzerine alacakların mandataire judiciaire’ye bildirilmesi çerçevesini düzenler. 31 Aralık 2025’ten itibaren metinde değişiklik bulunduğundan ve geçiş kuralları işlemlere göre önem taşıdığından her dosyanın açılış tarihi kontrol edilmelidir. Süre ve başvuru usulü varsayımla yazılmamalıdır. Şirketin zor duruma düşmesi, ortak alacağının kendiliğinden teminatlı veya öncelikli hale geldiği anlamına gelmez.
Şirketin bilançosunda alacak olması tahsil garantisi değildir
Bir alacağın varlığıyla onun ekonomik değeri farklı meselelerdir. Banka borçları, rehinler, öncelikli alacaklar ve şirketin aktifleri ödeme olasılığını etkileyebilir. Mirasçılar hukuken hak sahibi olduklarını ispatlasalar bile şirketin ödeme güçlüğü tahsil zamanını veya miktarını değiştirebilir. Özellikle iflas öncesi yakınlara yapılan ödemelerin hukuka uygunluğu ayrıca tartışılabilir. Bu nedenle dosyada şirketin malvarlığını kesin bildiği izlenimi veren rakamlar kullanılmamalıdır. Tahsil ihtimali çalışması bilanço, kamu kayıtları ve gerekiyorsa Fransız uzman incelemesiyle desteklenmelidir.
Borç ilişkisine uygulanacak hukuk mirastan farklı olabilir
Mirasın kime geçtiği ile şirketin borcu hangi hukuk altında ifa edeceği aynı bağlama sorusu değildir. Fransa’da kurulmuş şirketle yapılan ortak cari hesap anlaşmasında hukuk ve yetki hükmü bulunabilir. Türkiye’deki bir dava ihtimali incelenirken MÖHUK 24 ve uluslararası yetkiye ilişkin hükümler somut ilişki üzerinden değerlendirilmelidir. Fransız şirkete karşı Türkiye’de doğrudan icra takibi açmanın her olayda etkili veya mümkün olduğunu varsaymak sakıncalıdır. Alacağın esasen Fransa’da ve Fransız belgeleriyle ispatlanması gerekiyorsa başlangıç stratejisi de buna göre kurulmalıdır.
Fransız mahkemesi kararı Türkiye’de otomatik icra yaratmaz
Alacakla ilgili Fransa’da mahkeme kararı elde edilmesi, Türkiye’de borçluya ait malvarlığı bulunduğu varsayımında ayrı tanıma veya tenfiz değerlendirmesi gerektirebilir. Ancak şirketin yalnız Fransa’da malvarlığı varsa Türkiye’de bir icra dosyası açmak ticari açıdan anlamsız kalabilir. Öte yandan Fransa’da henüz karar olmadan yapılabilecek belgeli alacak başvurusu ile Türk yargısında başlatılacak uyuşmazlık birbirinin ikamesi değildir. Talep stratejisi borçlunun tüzel kişiliği, taşınabilir malvarlığı, icra edilebilir belgesi ve uyuşmazlığın hukuki niteliği kontrol edildikten sonra kararlaştırılmalıdır.
Türkiye’de veraset vergisi değerlendirmesi neden ayrıdır?
Ortak cari hesap alacağının miras hakkı olarak intikali ile bu intikal nedeniyle Türkiye’de veraset ve intikal vergisi bildirimi doğup doğmadığı ayrı sorulardır. 7338 sayılı Kanunun mükellefiyet, istisna, değerleme ve beyan hükümleri; murisin, mirasçıların vatandaşlık ve ikamet durumu ile malvarlığının yerine göre incelenir. Fransa’daki miras vergisi işleminin yapılmış olması Türkiye açısından otomatik muafiyet sonucunu doğurmaz. Buna karşılık her yabancı alacağın mutlaka Türkiye’de ikinci kez vergileneceği de söylenmemelidir. Vergi matrahı hesaplamadan önce gerçek alacağın varlığı ve değeri belirlenmelidir.
Vergisel değer ile tahsil değeri aynı olmayabilir
Şirketin defterinde kayıtlı bir alacak, icra edilebilirlik veya şirketin ödeme gücü nedeniyle farklı ekonomik riskler taşıyabilir. Mirasla intikalin bildiriminde hangi değerleme yöntemi kullanılacağı 7338 sayılı Kanun ve uygulamaya göre ayrıca belirlenir. Tahsil edilmemiş alacağı sanki mirasçıların banka hesabına nakit yatmış gibi anlatmak yanlıştır. Ancak tahsil edilemeyen her alacağın değerinin sıfır kabul edileceği de genel kural değildir. Kur farkları, tarih ve vergi mevzuatına uygun değerleme çalışması vergi uzmanıyla birlikte hazırlanmalı, varsayımsal yüzdelerden kaçınılmalıdır.
Mirasçı Fransa’ya gitmeden işlemleri yürütebilir mi?
Fransız noter, şirket ve gerekirse avukat ile uzaktan belge alışverişi mümkün olsa da her kurumun imza, kimlik ve temsil doğrulama usulü farklıdır. Türk noter vekâletnamesinin yabancı kurumca kabulü için tercüme, tasdik veya özel yetki gibi ilave şartlar aranabilir. Vekâletnamenin şirketten cari hesap belgesi isteme, alacak talep etme, ihtar gönderme, sulh ve tahsil yetkileri ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Hazırlanan geniş yetkili belgenin tüm ülkelerde otomatik kabul göreceği yönünde güvence verilmemelidir. Aile fertlerinin kişisel verileri ve kimlik fotokopileri güvenli kanalla aktarılmalıdır.
İhtar öncesi rakam ve muhatap nasıl kesinleştirilir?
İhtar aşamasına geçmeden borçlu şirketin güncel merkezi, temsilcisi, cari hesap sözleşmesi ve talep edilen kalemler liste halinde karşılaştırılmalıdır. Anapara, sözleşmesel faiz, muacceliyet ve varsa mahsup ayrı başlıklarla yazılır. Talep edilen rakamın yalnız bilanço toplamından türetilmediği gösterilmelidir. Fransız mise en demeure uygulaması ile Türkiye’deki temerrüt kuralları farklı sonuçlar doğurabilir; hangi hukukun uygulanacağı belirlenmeden standart Türkçe ihtar metni çevrilip gönderilmemelidir. Özellikle şirketin tasfiye veya toplu takip sürecinde bulunması, sıradan ihtardan daha acil başka bir bildirim gerektirebilir.
Belgelerden hangi kronoloji oluşturulmalı?
Dosyada ilk para transferi, ortaklık ilişkisine giriş, düzenlenen cari hesap anlaşması, bloke veya ödeme planı, muhasebe dönemleri, ölüm tarihi, şirketin son ödemeleri ve varsa iflas başlangıcı kronolojik çizelgeye yazılmalıdır. Her tarihin yanında belge türü ve belgenin kimde bulunduğu gösterilir. Bu çalışma, şirketin ileri sürdüğü eksik kayıt savunmasına karşı somut soru kurulmasını sağlar. Aynı zamanda mirasçının ispat edemediği dönemi görünür hale getirir. Tarihleri boşlukları doldurmak için tahmin etmek veya henüz bulunmayan belgelere varmış gibi yazmak davanın güvenilirliğini zedeler.
Fransız ticari hesap kayıtları nasıl talep edilir?
Hesap dökümünü isteyen kişinin mirasçı ve gerektiğinde yetkili temsilci olduğunu göstermesi istenebilir. İlk talep, şirketin SIREN numarası, murisin kimliği, hesap konusu ve istenen dönem açıkça belirtilerek yapılır. Talep, ticari sır ve diğer ortakların verileriyle ilgili sınırlara saygılı biçimde yalnız ilgili hesaba yöneltilmelidir. Şirket bilgi vermiyorsa uygulanabilir yargılama ve delil elde etme yolları Fransız hukukçu tarafından değerlendirilir. Türkiye’deki HMK 219 gibi belge ibraz kuralları, Fransa’da kurulu şirkete doğrudan ve sınır tanımadan uygulanabilecek evrensel prosedürler değildir.
Şirketten alınan hesap ekstresinde kontrol listesi
Ekstrede murisin adı ve kimlik bağı, hesabın açıkça şirket açısından alacaklı ortak bakiyesi olduğu, açılış ve kapanış tutarları, tüm hareketlerin tarihleri, faiz ayrımı ve hazırlayan yetkilinin bilgileri bulunması aranır. Sadece ekran görüntüsü yerine şirket tarafından doğrulanabilir belge veya onaylı kayıt tercih edilir. Tutarın hangi para biriminde tutulduğu ayrıca yazılmalıdır. Fransız şirketin dönem sonu hesaplarıyla aynı tarihteki cari hesap defteri arasında fark varsa nedenleri sorulur. İki kayıt uyuşmadan dava dilekçesine kesin bakiye aktarılması savunmaya açıklık bırakır.
Üç mirasçılı örnek üzerinden işlem sırası
Varsayalım murisin Fransa’da SARL payı ve ayrı cari hesap alacağı bulunuyor; eşi ile iki çocuğu Türkiye’de yaşıyor. Önce noter veya yetkili makamdan mirasçı sıfatı doğrulanır; sonra şirketin ortağa borçlu olduğu bakiyenin varlığı saptanır. Ortaklık payı bir değerleme başlığı, cari hesap ise ayrı alacak kalemi olarak dosyaya alınır. Çocuklardan birinin şirket müdüründen ödeme istemesi, diğer hak sahiplerinin konumunu ortadan kaldırmaz. Şirketin borcu ihtilaflıysa temsil düzeni ve ödeme yetkisi belirlenir. Son olarak vergi ve tahsil usulü birbirinden ayrı kontrol edilir.
Miras paylaşıldıktan sonra alacak bulunursa ne yapılır?
Önceden yapılan tereke paylaşımında şirket cari hesap alacağı hiç bilinmemiş olabilir. Yeni belge ortaya çıktığında alacağın kime ait sayılacağı, önceki paylaşım belgelerinin kapsamı ve uygulanacak miras hukuku temelinde incelenir. Sırf mirasçılar başka malları bölüştürdü diye şirketteki alacağın yok olduğu söylenemez. Ancak alacağın aynı paylaşım içinde açıkça tasfiye edilip edilmediği de araştırılmalıdır. Fransız noter kayıtları, tereke envanteri ve Türk belgeleri birlikte okunur. Tüm paydaşların imzasını gerektirebilecek işlemlerde eksik temsil büyük bir ihtilaf kaynağıdır.
Mirasçı şirketle sulh yaparsa neye dikkat etmeli?
Şirketin alacağı taksitle ödeme, faizden feragat veya belirli bir tutarda anlaşma önerisi ticari açıdan yararlı olabilir. Buna karşın şirket müdürüyle sözlü yapılan anlaşma veya yalnız bir mirasçının imzası ileride ödeme geçerliliği tartışması çıkarabilir. Alacağın dayanağı, anlaşmanın hangi hakları kapattığı, vergi kesintileri, ödeme para birimi, ödeme günü ve temerrüt hükmü açıkça yazılmalıdır. Şirket aleyhine takip sırasında feragat ya da ibra beyanı verilmeden önce mirasçıların temsil yetkisi incelenmelidir. Mirasçılar arasında uyuşmazlık varsa anlaşmaya ilişkin karar usulü ayrıca belirlenir.
Hangi durumlarda yeni dava açmak gereksiz olabilir?
Şirket cari hesap alacağını kabul ediyor ve ödeme günü konusunda yalnız idari belge eksikliği bulunuyorsa doğrudan dava açılması hem maliyet hem de süre bakımından uygun olmayabilir. İlk aşamada eksik mirasçılık belgesi tamamlanarak muhasebe mutabakatı talep edilebilir. Buna karşılık şirket borcu reddediyor, kayıtları değiştirdiği iddia ediliyor veya iflas süresi işliyorsa yalnız yazışmayla yetinmek de hak kaybına neden olabilir. Dava kararı, ihtilafın gerçekten ne olduğu ve hangi usulün hak koruması sağladığı üzerinden verilmelidir. Kesin tahsil vaadi, örneğin bir dosyaya uygun başka dosyada zararlı olabilir.
Sonuç: iki ülke, iki ayrı hak ve bir belge dosyası
Fransa’daki SARL ortağının compte courant d’associé alacağı, banka mevduatı veya şirket payının doğrudan eş anlamlısı değildir. Mirasçı sıfatı, alacağın varlığı, ödeme şartları ve vergi yükümlülükleri aynı dosyada fakat ayrı hukukî sorular olarak incelenir. Türk mirasçı için ilk gerekli belgeler şirketin doğru sicil bilgileri, cari hesap ekstresi, sözleşme, banka hareketleri, ölüm kaydı ve ilgili mirasçılık belgeleridir. Bu belgeler tamamlandıktan sonra Fransa’daki şirketten talep, gerekli bildirim ve uygulanabilir dava veya tahsil yolu belirlenebilir. Bakırcı & Keskin hukuk değerlendirmesini somut belgelere göre yürütür; her dosyada sonuç ve süre aynı değildir.
Resmî mevzuat ve açıklamalar
Değerlendirme sırasında güncel resmî metinler esas alınmalıdır. Fransız iflas işlemlerinde 2026 ve sonraki geçiş hükümleri açılış tarihine göre kontrol edilir.
İlgili konu rehberleri
Aşağıdaki yayımlanmış yazılar başka arama niyetlerini ele alır; bu makalenin yerini tutmaz:
Sık sorulan sorular
Fransa SARL ortak cari hesap alacağı miras kalır mı?
Murisin şirkete karşı gerçekten mevcut bir para alacağı varsa miras kapsamında değerlendirilir; şirket payı ve alacak ayrı hesaplanır. Hak sahipliği ve ifa koşulları ilgili hukuklara göre doğrulanır.
Compte courant d’associé banka mevduatı mıdır?
Hayır. Çoğu durumda ortağın şirkete sağladığı finansmana ilişkin alacaktır. Banka bakiyesi araması tek başına şirket borcunu göstermeyebilir.
Fransa’da şirket ortaklığı mirasçıya geçince borç otomatik ödenir mi?
Hayır. Ortaklık payının intikali, ayrı alacağın ödeme vadesini ortadan kaldırmaz; sözleşme, bloke ve şirketin hukukî durumu kontrol edilir.
Türk mirasçılık belgesi tek başına yeterli midir?
Her işlemde yeterli olduğu söylenemez. Fransız şirket veya noter ayrıca Fransız hukukuna uygun belge, tercüme veya temsil ispatı isteyebilir.
MÖHUK 20/3 bu alacağa uygulanır mı?
Bu fıkra Türkiye’deki mirasçısız terekenin Devlete kalmasına ilişkindir. Normal mirasçıların SARL alacağı paylaşımı için doğrudan dayanak değildir.
Şirket hesabında görünen tutar kesin tahsil edilir mi?
Hayır. Muhasebe kaydı alacağın önemli delilidir ancak sözleşme, mahsup, bloke, ödeme ve şirketin mali gücü ayrıca araştırılır.
Fransa’da şirket iflas ederse mirasçı ne yapar?
İlgili toplu takip prosedürü ve alacak bildirimini derhal kontrol etmelidir. L622-24 ve işlemin açılış tarihine göre uygulanacak hükümler değerlendirilir.
Üç mirasçıdan biri tüm parayı tahsil edebilir mi?
Temsil ve paylaşım belgeleri incelenmeden bu sonuç söylenemez. Şirketin hangi kişiye ödeme yaparak borcundan kurtulacağı usulüne uygun belirlenmelidir.
Fransa SARL cari hesap alacağına faiz işler mi?
Faiz, sözleşme ve uygulanabilir kurallara göre değerlendirilir. Şirketin vergi indirimi için kullandığı oran otomatik sözleşme faizi değildir.
Türkiye’de veraset vergisi ödenmesi gerekir mi?
7338 sayılı Kanunun kapsamı, murisin ve mirasçıların statüsü ve alacağın niteliği birlikte kontrol edilir. Yabancı mirasın her zaman vergisiz veya her zaman vergili olduğu ileri sürülemez.
Mirasçı Fransa’ya gitmeden tahsil işlemi yapabilir mi?
Bazı işlemler uzaktan ve uygun yetkilendirmeyle yapılabilir; Fransız noter, şirket ve banka gereklilikleri ayrıca doğrulanmalıdır.
Dava açmadan önce hangi belgeler hazırlanmalı?
Şirketin SIREN kaydı, cari hesap dökümü, anlaşmalar, banka transferleri, murisin ölüm belgesi ve mirasçılık/temsil belgeleri ilk kontrol grubudur.
Hukukî danışmanlık ve ofislerimiz
Fransa’daki şirket hesabı, mirasçılık belgesi, şirketin borç kayıtları ve olası tahsil yolları hakkında dosya bazlı değerlendirme için iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz. İncelemenin kapsamı belgeler ve uygulanacak hukukla belirlenir.
Mersin ofisi
İhsaniye Mahallesi 4903 Sokak Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14 Akdeniz/Mersin
İstanbul ofisi
Maslak Ahi Evran Caddesi Polaris Plaza No:21 Kat:9 34475 Sarıyer/İstanbul
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
BAKIRCI & KESKİN HUKUK BÜROSU sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
