Fransa’da PACS Yapan Kişi Türkiye’de Mirasçı Olur mu? Taşınmaz, Tapu ve Vasiyet

Fransa’daki PACS’ın hukuki niteliği ve evlilikle farkı

Fransa Medenî Kanunu’nun (Code civil) 515-1. maddesi, pacte civil de solidarité (PACS) kurumunu ergin iki kişinin ortak yaşamlarını düzenlemek üzere yaptıkları sözleşme olarak tanımlar. Birlikte yaşayan çiftin Fransa’da PACS kaydının bulunması, Türk hukukunda o kişilerin evlilik yaptığını gösteren bir nüfus kaydı değildir. PACS ile Fransa’daki resmi evlilik, kuruluş, sona erme, aile statüsü ve mirasçılık bakımından farklı kurumlardır. Türkiye’deki taşınmaz mirasında yapılacak ilk hata, sözleşme ortağını otomatik olarak sağ kalan eş kabul etmektir.

Fransız kamu idaresinin 16 Haziran 2026’da doğruladığı Service-Public rehberine göre PACS partneri, vasiyetname olmadan diğer partnerin kanuni mirasçısı değildir. Kendi mülkiyetindeki malları ve ortak mülkiyetteki payını koruması, mirasçı olmasıyla aynı şey değildir. Bu önemli ayrım Türk taşınmazına ilişkin uyuşmazlıkta da geçerlidir. Bir kişi PACS ortağı olarak yasal eş payını talep edemese de tapuya önceden malik sıfatıyla kayıtlıysa mevcut hakkını koruyabilir veya geçerli bir vasiyetnameye dayanarak hak iddia edebilir.

Türkiye’de bulunan taşınmaza hangi ülke hukuku uygulanır?

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 20. maddesinin birinci fıkrasına göre miras kural olarak ölenin millî hukukuna tâbidir. Aynı fıkra, Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukukunun uygulanacağını açıkça düzenler. Bu ikinci kural, mirasbırakanın Fransız vatandaşı olduğu, Paris’te yaşadığı veya PACS sözleşmesini Fransa’da imzaladığı dosyalarda da taşınmaz açısından önemlidir. Örneğin Mersin’de tapuya kayıtlı bir dairenin miras yoluyla kimlere intikal edeceği belirlenirken Türk miras hukukuna başvurulur.

MÖHUK m. 20/2 ayrıca mirasın açılma sebepleri, iktisabı ve taksimine ilişkin konuları terekenin bulunduğu yer hukukuna bağlar. Türkiye’deki tapu işlemleriyle Fransa’daki banka veya şirket paylarının işlemlerini tek dosyada yönetmek, her varlığa aynı maddi hukuk hükmünü uygulamak anlamına gelmez. Malın türü, bulunduğu ülke, mirasbırakanın ölüm anındaki vatandaşlığı ve ileri sürülen talebin niteliği ayrı belirlenmelidir. Miras planlaması yaparken “Fransa’daki noterin yaptığı her işlem Türk tapusunda kendiliğinden aynen geçerlidir” yaklaşımı bu ayrımı ortadan kaldırdığı için isabetli değildir.

PACS ortağı neden TMK 499 anlamında sağ kalan eş değildir?

4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun 499. maddesi sağ kalan eşin hangi miras zümresiyle birlikte bulunduğuna göre alacağı payı belirler. Sağ kalan eş altsoy ile mirasçıysa mirasın dörtte birini; ana ve baba zümresiyle birlikteyse yarısını; büyük ana-baba zümresi ve onların çocuklarıyla birlikteyse dörtte üçünü; bunlar da yoksa tamamını kazanır. Bu oranların uygulanması için hukuk düzeninin tanıdığı evlilik statüsünün bulunması gerekir. Yalnızca PACS sözleşmesine dayanılarak sağ kalan eşin dörtte birlik ya da başka bir miras payına sahip olunduğu kabul edilemez.

PACS partneri ile mirasbırakanın aynı evde oturması, ortak banka hesabı açması veya Fransa’da birlikte vergi işlemleri yürütmesi Türk miras hukuku bakımından geçerli nikâhın yerine geçmez. Tam tersine, ölüm tarihinden önce PACS sonrasında gerçek bir evlilik yapılmışsa o evlilik kaydı incelenir ve hukuki durum yeniden belirlenir. Birlikte yaşayan kişinin sağ kalan eş olup olmadığı, Fransız birliktelik belgesinden değil ilgili evlenme kayıtlarından saptanır. PACS sözleşmesini görür görmez kişiyi mirasçılık belgesine eş olarak yazmak hukuki statüyü yanlış nitelemek olur.

PACS partnerinin Türk tapusunda zaten kayıtlı payı varsa

Bir taşınmazın tapusu iki kişinin adına paylı mülkiyet olarak kayıtlıysa, sağ kalan kişinin kendi payı ölümle ölen kişinin mirasçılarına geçmez. Tereke, ölen kişi adına kayıtlı payı kapsar. Tapu kayıtlarında malik, hisse oranı, taşınmazın edinilme tarihi ve şerhler birlikte incelenmelidir. PACS partnerinin yasal mirasçı olmaması, kendisine önceden ait olan aynî hakkı kaybetmesi anlamına gelmez. Bunun gibi, yalnızca PACS sözleşmesinde ortak yaşam için edinim yapılacağının kararlaştırılmış olması da tapuda kayıtlı olmayan bir hakkı kendiliğinden yaratmaz.

Türk Medenî Kanunu m. 705 taşınmaz mülkiyetinin kazanılmasına ilişkin temel kuralı, m. 1022 tescilin etkisini düzenler. MÖHUK m. 21 taşınırlar ve taşınmazlar üzerindeki mülkiyet ve diğer aynî hakların bulunduğu ülke hukukuna tâbi olması kuralıyla bağlantılıdır. Bu nedenle Fransa’daki PACS malvarlığı rejimine dair sözleşmesel hükümlerin, Türkiye’deki taşınmazın aynî durumunu otomatik değiştirdiği ileri sürülemez. Varsa ortak ödeme ve katkı iddiaları mirasçılıktan farklı bir talep türü olarak; sözleşme, dekont, tapu işlemi ve uygulanacak hukuk üzerinden değerlendirilir.

Fransa’da düzenlenen vasiyetname Türk taşınmazına ilişkin olabilir mi?

Fransa’da düzenlenmiş bir vasiyetnamenin yalnızca yabancı ülkede düzenlendiği için geçersiz kabul edilmesi doğru değildir. MÖHUK m. 20/4, ölüme bağlı tasarrufların şekli için m. 7’ye gönderme yapar; ölenin millî hukukuna uygun şeklin de geçerli olacağını belirtir. MÖHUK m. 7 ise hukuki işlemin yapıldığı yerin veya esasa uygulanacak hukukun şekil şartlarına uygunluk ihtimallerini düzenler. Bu kurallar, Fransız noterlik vasiyetnamesinin veya başka biçimdeki ölüme bağlı tasarrufun hangi şartlarla dikkate alınacağına ilişkin başlangıç noktasını oluşturur.

Şekil yönünden geçerlilik ile taşınmaz üzerinde kimin ne kadar pay kazanacağı aynı soru değildir. Türkiye’deki taşınmazın miras esası hakkında MÖHUK m. 20/1 devreye girer. Dolayısıyla vasiyetin varlığı, Türk hukukundaki saklı pay düzenini tamamen ortadan kaldırmaz. Ayrıca vasiyetnamenin hukuken ne tür kazandırma içerdiği belirlenmelidir: mirasçı atama mı, belirli mal bırakma mı, başka bir yükümlülük mü? Fransa’da bulunan noter dosyası, vasiyetin tam metni, açılma veya açıklanma evrakı ve resmî tercümeler Türk tapu veya dava işleminin konusuyla eşleştirilmelidir.

Saklı paylı mirasçılar PACS partnerine bırakılan vasiyete itiraz edebilir mi?

TMK m. 505 mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü, saklı paylı mirasçıların bulunduğu durumda saklı pay dışındaki alanla sınırlar. TMK m. 506 altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eşin saklı pay oranlarını belirler. PACS partneri yalnızca bu sözleşmeye dayanarak saklı paylı yasal mirasçı hâline gelmez; fakat mirasbırakan tasarruf edilebilir kısmı ona vasiyet edebilir. Türk taşınmazı bakımından geçerli vasiyetin bulunması ile yasal mirasçıların tenkis isteyebilmesi aynı dosyada karşılaşabilecek iki ayrı hukuki konudur.

Vasiyet lehtarına bırakılan değer hesaplanırken terekenin borçları, taşınmazların ve diğer malların değerleri, kanunun hesaba katılmasını öngördüğü sağlararası karşılıksız kazandırmalar ve ölüm tarihine bağlı hususlar incelenir. TMK m. 507 ve 508 tasarruf edilebilir kısmın hesabıyla ilişkilidir. Saklı payı ihlal ettiği ileri sürülen her kazandırmanın doğrudan geçersiz olduğu varsayılmaz; hak sahipleri ve talep türü belirlenir. Yalnızca tapu rayiç bedelini yazıp PACS partnerinin mirası alamayacağını söylemek, kapsamlı tenkis hesabının yerine geçmez.

Tenkis ve vasiyetnamenin iptali birbirinden farklıdır

TMK m. 560, saklı payını alamayan mirasçıların tenkis isteminin temelini düzenler. TMK m. 557 ise vasiyetnamenin iptaline yol açabilecek ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlâka aykırılık ve şekil eksikliği gibi sebepleri sayar. Mirasçılar “PACS partneri eş değildir” dediğinde bu itiraz öncelikle yasal mirasçılık sıfatını ilgilendirir; vasiyetnameyi otomatik geçersiz kılmaz. Vasiyetin saklı payı aşması ise ayrıca tenkis hesabını gündeme getirir. Bu iki hukuki yolun dilekçede birbiri yerine kullanılması, uyuşmazlığın yanlış kurallar üzerinden yürütülmesine yol açabilir.

TMK m. 571 tenkis davasında öğrenme ve kanundaki azamî süreleri düzenler. Süre başlangıcı dosyanın gerçek olaylarına göre tespit edilir. Fransa’da oturmak, tek başına Türk hukukundaki dava süresini kendiliğinden durdurmaz. Mirasçılar açısından ölüm, vasiyetin öğrenilmesi, kazandırmanın fark edilmesi ve varsa daha önceki yargısal işlemlerin tarihleri bir çizelgede toplanmalıdır. Dava açmadan önce hangi işlem için hangi süre ve hangi mahkemenin yetkili olduğunun belirlenmesi, hakkın süresinde korunmasına hizmet eder.

Fransa’da PACS ilişkisinden doğan çocuğun mirasçılığı

PACS partnerinin yasal eş sıfatını kazanmaması, ortak çocukların miras hakkı olmadığı anlamına gelmez. TMK m. 495 mirasbırakanın birinci derece mirasçılarının altsoy olduğunu, çocukların eşit olarak mirasçılık hakkı bulunduğunu düzenler. TMK m. 498 ise evlilik dışında doğmuş ve soybağı kurulmuş çocukların baba yönünden mirasçılığına ilişkin kuralı içerir. Bu bakımdan Fransa’da doğmuş bir çocuğun miras hakkını değerlendirirken ebeveynler arasındaki PACS ilişkisinden önce çocukla mirasbırakan arasındaki soybağı belirlenir.

Fransız doğum kaydı ile Türk nüfus kaydı farklı isim, soyadı veya baba bilgileri içerebilir. Bazı dosyalarda tanıma veya yabancı mahkeme kararına ihtiyaç doğar; MÖHUK’un tanıma hükümleri gündeme gelebilir. Çocuğun yabancı ülkede yaşaması yahut çifte vatandaş olması tek başına mirasçılığı ortadan kaldırmaz. Hangi soybağı belgesinin Türk makamı önünde ne ölçüde kullanılabileceği ve mirasçılık belgesine nasıl yansıyacağı işlemin niteliğine göre tespit edilir. Yetişkin PACS ortağının miras payıyla çocuğun kanundan doğan miras payı birbirine karıştırılmamalıdır.

PACS sonrasında resmî evlilik yapılmışsa ölüm anındaki durum

Fransa’da PACS kaydı bulunan çift daha sonra resmi evlilik yaptığında, yalnızca önceki PACS belgesinden hareketle hüküm kurulamaz. Ölüm anında hukuken geçerli bir evlilik varsa sağ kalan eşin TMK m. 499 uyarınca yasal mirasçılığı doğabilir. Uluslararası evlenmede MÖHUK m. 13 evlenme ehliyeti, şartları ve şekli bakımından devreye girer. Nüfus kayıtlarına henüz işlenmemiş yabancı evlilik kaydı bulunan dosyada, işlemin şekli ve Türk hukukunca tanınan evlilik statüsü üzerinden inceleme gerekir.

Evliliğin varlığıyla evlilik mal rejiminin sonuçları da ayrı tutulmalıdır. Sağ kalan eşin mal rejiminden alacağı ile terekeye giren malvarlığı ve miras payı aynı başlık değildir. Fransa’da PACS döneminde yapılan ortak ödemelerin, evlenme sonrasında edinilen taşınmazın ve Türk tapu kaydının tarihleri birlikte değerlendirilmelidir. Partnerlerin geçmişte ayrı yaşamış olmaları veya PACS sözleşmesini değiştirmeleri, ölüm anındaki geçerli evlilik kaydı yerine geçmez. Önce statü, sonra malvarlığı ve en son miras hesabı kurulur.

Fransa’daki PACS miras vergisi avantajı Türk tapu payı sağlamaz

Fransız resmî kaynakları PACS partnerinin kanuni mirasçı olmadığını, buna karşılık vasiyetle kazanılan mallarda Fransız miras vergisi bakımından ayrı avantajlara sahip olabildiğini belirtir. Vergi hukukundaki bu avantaj, sözleşme ortağının Türkiye’deki taşınmazda otomatik pay edindiğini göstermez. Vergilendirme ile mirasçılık, iki ülkede de ayrı inceleme konularıdır. PACS sözleşmesine sahip kişilerin Fransız vergi belgesini Türk tapu müdürlüğüne sunup doğrudan eş miras payı istemesi hukuki dayanak bakımından yeterli değildir.

Türk taşınmazının miras yoluyla intikaliyle ilgili vergi yükümlülükleri ayrıca Türk veraset ve intikal vergisi kuralları ışığında değerlendirilir. İki ülkeli dosyada çifte vergilendirme ve vergi mahsubu gibi iddialar için ilgili anlaşmalar ve ilgili varlığa uygulanacak düzenleme ayrıca incelenmelidir. Vergi mevzuatının sunduğu bir istisna, mülkiyet hakkı kuran genel kural gibi yorumlanmaz. Tapu, ölüm, mirasçılık, vasiyet ve vergi belgeleri birbirinden ayrılmış klasörlerde tutulmalı ve aynı hak iddiasının ispat aracı olarak gelişigüzel kullanılmamalıdır.

Fransız acte de notoriété belgesi Türk mirasçılık belgesinin yerine geçer mi?

Fransa’daki acte de notoriété, oradaki noterlik miras dosyasının parçası olabilir. Türk Medenî Kanunu m. 598 ise Türkiye’de mirasçılık sıfatını gösteren belgenin sulh hukuk mahkemesi veya kanunun öngördüğü koşullarda noterlerce verilmesini düzenler. Fransız belgesinin üzerinde kişinin adının bulunması, Türkiye’de tapuya otomatik olarak sağ kalan eş yasal mirasçısı sıfatıyla yazılacağı anlamına gelmez. Belgenin kişiyi mirasçı, vasiyet lehtarı, paydaş veya başka bir temsil rolünde mi gösterdiği tespit edilmelidir.

Yabancı bir belgenin resmi işlemde kullanılabilmesi için tasdik, apostil, tercüme veya farklı usul gerekebilir; bunlar belgenin içeriğindeki miras oranının her ülkede maddi hukuk bakımından doğru olduğu sonucunu doğurmaz. Türk tapusuna ilişkin başvuru dosyasında hangi belgenin esas alınacağını ilgili işlem ve mevzuat belirler. Sitede Fransa acte de notoriété belgesi hakkında ayrı ayrıntılı rehber bulunmaktadır; bu yazı ise o belgenin yalnızca PACS partneri ve Türk taşınmazı bağlantısındaki sonuçlarına odaklanmaktadır.

İki ülkeli tereke envanteri nasıl oluşturulmalıdır?

Mirasbırakanın Fransa’da yaşaması, Türkiye’de hiç malı olmadığı ya da Fransa noterinin bütün malvarlığını zaten tasfiye ettiği anlamına gelmez. Türk tapu kaydına bağlı daire, arsa, işyeri veya tarla; Fransa’daki banka hesabı, şirket payı, sigorta lehtarlığı ve alacaklar ayrı ayrı kayıt altına alınmalıdır. Her malın kimin adına, hangi tarihten itibaren kayıtlı bulunduğu ve üzerinde rehin, ipotek veya başka sınırlama olup olmadığı belirlenir. Tereke envanterinde yalnızca değer değil, malın hukuki niteliği ve bulunduğu ülke de gösterilmelidir.

MÖHUK m. 20/1’de Türk taşınmazına ilişkin özel kural bulunduğundan, Fransa’daki taşınırların mirası ile Mersin’deki dairenin mirası aynı maddi hukuk sonucuna bağlanmamalıdır. Ayrıca sigorta sözleşmesiyle belirlenmiş lehtarın hakkı ile bir banka mevduatının miras yoluyla geçmesi her zaman aynı süreç değildir. İki ülkedeki temsilcilerin aynı malı farklı kişilerin adına yazmasını önlemek için ortak tarih çizelgesi ve belge listesi hazırlanmalıdır. Özellikle yabancı noter belgesinde görünmeyen Türk taşınmazı için ayrıca Türk makamları önünde işlem gerekebilir.

Ölümden sonra Türk tapusunda izlenecek işlem sırası

Türk Medenî Kanunu m. 599 mirasçıların mirası ölümle bir bütün olarak kanunen kazanmasına ilişkin temel kuralı içerir. Miras yoluyla kazanmanın hukuki etkisi ile tapu sicilinde yapılacak intikal işlemi aynı şey değildir. İlk aşamada ölüm kaydı, mirasçılık belgesi, Türk taşınmazına ait güncel tapu sicili ve varsa geçerli vasiyetin niteliği belirlenir. Ardından hak sahiplerinin talep ettiği işlem, kanuni miras intikali mi, vasiyet lehtarının hakkının yerine getirilmesi mi, yoksa çekişmeli tescil davası mı ayrıştırılır.

PACS partnerinin yasal mirasçı olmaması nedeniyle tapu başvurusu yalnızca bu sıfata dayandırılmamalıdır. Ancak kişi zaten tapuda paydaş ise kendi payının mülkiyet durumu diğer mirasçıların intikalinden ayrıdır. Vasiyet varsa saklı paylı mirasçıların haklarını doğrudan yok sayan bir tescil işlemi düşünülmemelidir. İşlem öncesinde tapu künyesi, bağımsız bölüm numarası, önceki devirler, pay oranları ve tarafların tam kimlik bilgileri karşılaştırılır. Yanlış tescil, daha sonra ayrıca tapu iptali ve tescil uyuşmazlığı doğurabilir.

Miras davasında Türk mahkemesinin yetkisi: MÖHUK m. 43

MÖHUK m. 43, mirasa ilişkin davaların ölenin Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesinde, Türkiye’de son yerleşim yeri bulunmuyorsa terekeye dâhil malların bulunduğu yer mahkemesinde görüleceğini düzenler. Mirasbırakanın son yıllarını Paris veya Lyon’da geçirmesi, Türkiye’deki tapulu mal üzerinde hiçbir Türk mahkemesinde işlem yapılamayacağı anlamına gelmez. Türkiye’deki son yerleşim yeri ve malın bulunduğu yer belgelerle tespit edilmelidir. Miras konusu Mersin’deki taşınmaza ilişkinse, yetki değerlendirmesinde Mersin’in somut bağlantısı incelenir.

Bununla birlikte hangi mahkemenin görevli olduğu ileri sürülen talep türüne göre ayrıca belirlenir. Mirasçılık belgesi talebi, vasiyetnamenin açılması, tenkis davası ve tapu iptal ve tescil istemlerinin her biri aynı usul yolundan geçmez. Mahkemenin görevini belirlerken salt “Fransa miras davası” başlığına bakılmaz; talebin maddi hukuki niteliği esas alınır. Yabancı kişinin taraf olması ya da Fransa’da işlem yapılmış olması, Türkiye’deki usul hükümlerini kendiliğinden devre dışı bırakmaz.

Fransa’dan Türkiye’ye gelmeden miras dosyası takip edilebilir mi?

Fransa’da ikamet eden kişi, Türk mahkemeleri ve diğer yetkili makamlar önündeki işlemleri usulüne uygun vekâletnameyle avukat aracılığıyla takip edebilir. Ancak vekâletname, her olası işlemi kapsayan sınırsız bir belge olarak değerlendirilmemelidir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 74 bazı usul işlemleri bakımından açık yetki aranmasını öngörür. Mirasın reddi, sulh, feragat, taşınmaz tasarrufu veya kanunun özel yetki istediği başka işlemler gündeme geliyorsa metnin o işleme uygunluğu ayrıca kontrol edilmelidir.

Türk konsolosluğunda düzenlenen vekâletnamenin biçimiyle Fransa’daki yerel noter önünde düzenlenen vekâletnamenin Türkiye’de kullanılma usulü aynı kabul edilemez. Yabancı noter belgesinde apostil ve tercüme koşulları araştırılır. Başvuru öncesinde temsil edilecek kişinin kimlik ve nüfus kayıtları, taşınmazın tapu bilgileri, dosya ve taraf adları ile işlem kapsamı eşleştirilmelidir. Fransa’dan tekrar tekrar yeni vekâletname göndermek zorunda kalmamak için hangi işlemlerin gerçekten gündemde olduğu önceden belirlenmelidir.

Fransa’dan hangi resmî belgeler temin edilmelidir?

Dosyanın başlangıcında ölüm belgesi, varsa Fransız PACS sözleşmesi veya kayıt örneği, PACS sona ermişse sona erme kaydı, evlilik yapılmışsa evlilik belgesi, varsa Fransız vasiyetnamesinin tam nüshası ve miras işlemlerine ilişkin noter belgeleri temin edilmelidir. Buna Türkiye’deki tapu kaydı, mirasçıların nüfus kayıtları, çocukların soybağına ilişkin belgeler ve mirasbırakanın Türkiye’deki bilinen borçları eklenir. Kimlik ve soyadı farklılıkları bu belgelerin birbirine bağlanmasını zorlaştırdığı için erken aşamada kontrol edilmelidir.

Yabancı belgede apostil bulunması, o belgenin maddi içeriğinin Türk miras hukukuna göre doğru olduğu anlamına gelmez. Apostil, usulüne uygun düzenlenmiş kamu belgesindeki imza, sıfat ve mühür gibi resmî unsurların başka ülkede kullanılabilmesini kolaylaştırır. Bazı belgeler için farklı uluslararası sözleşme kuralları bulunabilir; her Fransız belgesine aynı tasdik reçetesi uygulanmamalıdır. Yeminli tercüme, noter onayı ve yetkili kuruma sunulacak nüsha türü hangi makamın hangi işlem için belge istediği belirlenerek kararlaştırılmalıdır.

PACS’ın feshi ve ölüm tarihindeki statü nasıl incelenir?

Fransız Code civil m. 515-7 PACS ilişkisinin sona ermesini düzenler. Sözleşmenin sona ermesi ya da tarafların ayrılması, geçmişte hiç var olmayan bir evlilik mirasçılığı yaratmaz. Sırf PACS ölüm anında devam ediyor diye TMK m. 499’daki sağ kalan eş sıfatı kazanılmaz. Feshin ne zaman gerçekleştiği ise taraflar arasında ileri sürülen bazı sözleşmesel ve malvarlığı iddialarını etkileyebilir. PACS kaydındaki kuruluş ve sona erme tarihleri bu sebeple dosya kronolojisine eklenir.

Yalnızca PACS’ın sürmesi ya da bitmesi üzerinden Türk tapusunda mülkiyet paylaşımı yapılamaz. Taşınmazın satın alındığı tarih, kimin adına tescil edildiği, ortak ödemenin ispat edilip edilemediği ve varsa ayrı sözleşme hükümleri incelenir. PACS sözleşmesinden kaynaklandığı ileri sürülen şahsi alacak ile mirasbırakanın ölümünden doğan yasal mirasçılık ayrı taleplerdir. Bu fark ortaya konulmadığında taraflar gerçekte sahip oldukları sözleşmesel hakları yanlış dava türüyle talep edebilir.

Uyuşmazlıkta hangi delil hangi olguyu ispat eder?

Nüfus ve evlilik kayıtları, ölüm anındaki medeni durumu ve yasal eş sıfatını aydınlatır. Türk tapu kaydı mevcut mülkiyet payını gösterir. Fransız PACS belgesi sözleşmesel birlikteliğin yapıldığı tarih ve niteliğe ilişkindir. Vasiyetname ölüme bağlı tasarrufun içeriği; vasiyetin açılmasıyla ilgili tutanak ise o işleme ilişkin usul bilgisi sağlar. Banka dekontları, ortak ödeme iddialarını destekleyebilir ancak tek başına taşınmaz mülkiyetinin tapuda kimin adına bulunduğu sorusunu değiştirmez.

Tanık anlatımı, ortak yaşamın varlığını açıklayabilir fakat resmî evliliğin kurulduğunu gösteren kaydın yerine geçmez. Çocukların miras hakkı bakımından soybağı belgeleri ayrıca değerlendirilir. Her delilin karşısına hangi iddiayı desteklediği, resmi kurumdan hangi tarihte alındığı ve tercümenin yapılıp yapılmadığı yazılmalıdır. Taraflar arasında isim değişikliği varsa bunların aynı kişiye ait olduğunun resmî belgelerle kurulması gerekir. Böyle bir kontrol listesi hem mahkemeye hem tapuya yapılan başvurularda maddi çelişkileri azaltır.

Fransa–Türkiye PACS ve miras dosyalarında beş kritik yanlış

Birinci yanlış, PACS sözleşmesini Türkiye’deki yasal evlilik gibi sunmaktır. İkinci yanlış, Türkiye’de bulunan taşınmaza uygulanacak Türk hukuku kuralını görmezden gelmektir. Üçüncü yanlış, tapuda sağ kalan kişiye zaten ait pay ile ölen kişinin tereke payını karıştırmaktır. Dördüncü yanlış, Fransız vasiyetnamesi var diye saklı pay ve tenkis hükümlerini hiç incelememektir. Beşinci yanlış ise yabancı noter belgesinin apostilli olmasının, belgenin Türk hukukunda ileri sürülen bütün sonuçlarını otomatik doğuracağını düşünmektir.

Bu yanlışların ortak nedeni, medeni statü, mirasçılık ve mülkiyetin aynı kavram gibi ele alınmasıdır. Her soru farklı bir kayıttan ve farklı bir kanun maddesinden cevap alır. PACS ilişkinin Fransız hukukundaki niteliğini; TMK m. 499 kanuni eş payını; MÖHUK m. 20 Türkiye’deki taşınmaza uygulanacak hukuku; tapu sicili mevcut maliki; vasiyet ve saklı pay hükümleri ise ölüme bağlı kazandırmayı açıklar. Dosyada hangi hukukî sebebe dayanıldığı baştan belirlenirse çelişkili işlem ve başvurular önlenebilir.

Fransa’da yaşayan hak sahipleri için uygulanabilir dosya sırası

Önce mirasbırakanın ölüm tarihini, vatandaşlığını, son yerleşim yerini ve ölüm anındaki gerçek evlilik durumunu resmi belgelerle belirleyin. Ardından PACS sözleşmesi, varsa sona erme kaydı ve vasiyetnameyi alın. Türkiye’deki tapu kayıtlarını güncelleyin; paydaşların ve ölenin mülkiyet oranlarını ayrı gösterin. Sonra Türk yasal mirasçıları, varsa vasiyet lehtarları ve saklı pay iddialarını birbirine karıştırmadan listeleyin. MÖHUK m. 20’yi her mal kalemi bakımından uygulayarak hangi ülke hukukunun hangi soruya cevap vereceğini belirleyin.

Devamında yabancı belgelerin işlem bazında kullanılabilirliğini, apostil ve tercüme şartlarını kontrol edin. Başvuru için mirasçılık belgesi, vasiyetin açılması, tapu intikali veya çekişmeli dava yollarından hangisinin gerektiğini tespit edin. Dava açılacaksa yetki ve görevli mahkemeyi ayrı değerlendirin. Fransa’dan işlem yapılacaksa somut işlemlere uygun vekâletname hazırlayın. Her aşamada başvurunun tarihini ve belgenin sürümünü kaydedin. Bu yöntem, Türkiye’ye gelme imkânı bulunmayan kişilerin aynı işlemi birden çok kez yapmasını önlemeye yöneliktir.

Fransa–Türkiye PACS ve miras: 12 sık sorulan soru

1. Fransa’da PACS yapmak Türkiye’de evlilik sayılır mı?

Hayır. PACS, Code civil m. 515-1’e göre ayrı bir ortak yaşam sözleşmesidir; tek başına Türk hukukunda geçerli evlilik statüsü kazandırmaz.

2. PACS partneri Türkiye’deki evi otomatik miras alır mı?

Hayır. Türk taşınmazında MÖHUK m. 20/1 uygulanır ve PACS tek başına TMK m. 499 anlamında yasal eş mirasçılığı yaratmaz.

3. Fransa’da PACS partneri otomatik mirasçı mıdır?

Hayır. Service-Public’in 16 Haziran 2026 tarihli açıklamasına göre vasiyetname olmadan partner diğerinin yasal mirasçısı değildir.

4. Fransa’da yapılmış vasiyetname Türk tapusunda etkili olabilir mi?

Evet. MÖHUK m. 20/4 ve m. 7 uyarınca şeklen geçerli olabilen vasiyetin Türkiye’deki taşınmaz üzerindeki etkisi ayrıca Türk miras hukukuna göre incelenir.

5. Vasiyetname saklı payı ortadan kaldırır mı?

Hayır. Türk taşınmazıyla ilgili somut dosyada TMK m. 505, 506 ve 560 hükümleri saklı pay ve tenkis yönünden önemlidir.

6. Ortak tapuda benim kayıtlı payım mirasa girer mi?

Ölenin tereke payı ile sağ kalanın kendi adına kayıtlı mülkiyet payı ayrıdır; sağ kalanın kendi payı ölüm sebebiyle ölenin terekesine girmez.

7. Fransız acte de notoriété Türk mirasçılık belgesinin aynısı mıdır?

Hayır. TMK m. 598’deki Türk mirasçılık belgesi ve yabancı noter belgesinin Türkiye’de kullanılması ayrı değerlendirilir.

8. PACS çiftinin çocuğu Türkiye’den miras alabilir mi?

Soybağı kurulmuş çocukların mirasçılığı TMK m. 495 ve 498 kapsamında PACS partnerinin statüsünden bağımsız değerlendirilir.

9. Mirasbırakan Fransız vatandaşıysa Türk taşınmazında hangi hukuk geçerlidir?

Türkiye’deki taşınmaz hakkında MÖHUK m. 20/1 uyarınca Türk hukuku uygulanır.

10. Fransa’dan gelmeden avukatla dosya takip edebilir miyim?

Usulüne uygun vekâletnameyle mümkündür; özel yetki gerektiren işlemlerde HMK m. 74 dikkate alınmalıdır.

11. Türkiye’de miras davasının yeri nasıl belirlenir?

MÖHUK m. 43, ölenin Türkiye’deki son yerleşim yeri veya Türkiye’deki tereke mallarının bulunduğu yere ilişkin yetki kurallarını içerir.

12. PACS’tan sonra evlilik yapılmışsa sonuç değişir mi?

Evet. Ölüm tarihinde hukuken geçerli bir evlilik varsa TMK m. 499 anlamında sağ kalan eşin mirasçılığı ayrıca incelenir.

Resmî kaynaklar ve ilgili hukuk rehberleri

Mevzuat ve Fransa kamu kaynakları: 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu (Adalet Bakanlığı); 5718 sayılı MÖHUK (Mevzuat Bilgi Sistemi); Code civil m. 515-1 (Légifrance); Fransa PACS partnerinin ölümü (Service-Public); Notaires de France PACS mirasçılık açıklaması.

Site içi ilgili yazılar: Yurt dışı mirasta uygulanacak hukuk; Fransa acte de notoriété belgesi; Avrupa mirasçılık belgesi; Tenkis davası ve saklı pay; Miras davasında yetkili mahkeme; Paris Konsolosluğunda vekâletname.