Gemiadamı Ücret Defteri Kayıtlarının Tasdikli Örneğini İsteyebilir mi? 854 m.31
Deniz İş Kanunu m.31 gemiadamına hangi belgeyi isteme hakkı verir?
854 sayılı Deniz İş Kanunu m.31, işverenin noter tasdikli ücret ödeme defteri tutma yükümlülüğünün yanında gemiadamına doğrudan bir belge isteme hakkı tanır. Hükme göre gemiadamının istemesi hâlinde ücret ödeme defterindeki kayıtların tasdikli bir örneği kendisine verilir. Bu hak, gemiadamının kendi ücret ve diğer parasal haklarını yalnız işverenin sözlü açıklamasına bağlı kalmadan kontrol edebilmesini sağlar.
Ücret ödeme defterinin temel yükümlülükleri için gemide noter tasdikli ücret ödeme defteri rehberimiz incelenebilir. Bu yazı ise defterin varlığından çok gemiadamının kayıt örneğini istemesi, imza/makbuz şartı ve belgesiz ödeme iddiasının sonucu üzerinde durur.
Gemiadamı defterin tamamını mı isteyebilir?
m.31, “bu kayıtların tasdikli bir örneği gemiadamına verilir” ifadesini kullanır. Hakkın amacı gemiadamının kendisine ilişkin ödeme kayıtlarına ulaşmasıdır. Bu nedenle başka gemiadamlarının kişisel ücret bilgilerinin açıklanması gerekmez; talep eden kişinin kendi hizmet akdinden doğan ödemelerine ilişkin kayıtların tasdikli örneği verilmelidir.
İşveren talebi karşılayacak şekilde ilgili dönemleri, ödeme kalemlerini ve kayıtları tasdikli biçimde sunmalıdır. Kayıtların okunamaz, eksik veya yalnız seçilmiş bölümler hâlinde verilmesi hakkın amacını zedeler.
Hangi ödeme kayıtları tasdikli örnekte yer almalıdır?
m.31, hizmet akitleri gereğince gemiadamlarına yapılacak “her çeşit ödeme”nin deftere kaydedilmesini emreder. Buna temel ücretin yanında hizmet akdinden ve kanundan doğan prim, ikramiye, fazla çalışma, avans, tatil ücretleri ve diğer ödeme kalemleri dâhil olabilir. Talep edilen dönemde hangi kalemler varsa tasdikli örnekte bunların görünmesi gerekir.
Ödeme kayıtları dönem, tutar ve ödeme türü bakımından anlaşılır olmalıdır. Örneğin temel ücret ile fazla çalışma ödemesi aynı toplam içinde gösterilmişse gemiadamının hangi alacağının ne kadar ödendiğini kontrol etmesi güçleşir. İşverenin kayıt sistemi kalemleri ayrıştırmalıdır.
Tasdikli örnek talebi nasıl yapılmalıdır?
Kanun m.31 talebin özel bir formunu belirlemez; ancak Deniz İş Kanunu m.47, kanuna göre yapılacak bildirimlerin yazılı ve imza karşılığı yapılmasına ilişkin genel sistem kurar. Bu nedenle tasdikli örnek talebinin yazılı, tarihli ve hangi dönemlerin istendiğini belirtecek şekilde yapılması gerekir.
Talepte “854 sayılı Deniz İş Kanunu m.31 uyarınca … tarihleri arasındaki ücret ödeme defteri kayıtlarımın tasdikli örneğinin tarafıma verilmesini talep ederim” şeklinde açık ifade kullanılabilir. Talebin işverene ulaştığını gösteren imza, kayıt numarası veya usulüne uygun tebligat belgesi saklanmalıdır.
İşveren kayıt örneği vermek için ücret isteyebilir mi?
m.31, tasdikli kayıt örneğinin verilmesine ilişkin bu işlemlerin her türlü resimden muaf olduğunu düzenler. Kanun, gemiadamının kayıt örneği hakkını vergi veya resim yüküyle zorlaştırmayı amaçlamaz. İşverenin kanuni yükümlülüğün yerine getirilmesini keyfi bir ücret şartına bağlaması m.31’in koruyucu amacına uymaz.
Belgenin hazırlanma yöntemi ve tasdik usulü işveren tarafından kanuna uygun şekilde yürütülmelidir. Gemiadamı talebini hangi dönem için yaptığını netleştirerek gereksiz belge tartışmasını önleyebilir.
Ücret defterindeki kayıtlar neden imza veya makbuzla belgelenir?
Madde 31, ödeme kaydının yalnız işveren tarafından deftere yazılmasını yeterli görmez. Kayıtların imza veya makbuzla belgelenmesi zorunludur. Bu şart, defterdeki rakamın gerçek bir ödeme işlemiyle bağlantısını kurar.
Gemiadamının imzası alınmışsa imzanın hangi dönem ve hangi tutara ilişkin olduğu açık olmalıdır. Makbuz kullanılmışsa makbuzun tarih, tutar ve ödeme niteliğini göstermesi gerekir. Genel, tarihsiz veya boş belge üzerine alınan imzalar sonradan uyuşmazlık yaratabilir.
Banka ödemesinde de imza veya makbuz gerekir mi?
Banka transferi, ödemenin fiilen yapıldığını gösteren güçlü bir belgedir. Ancak m.31 kendi özel kayıt sisteminde imza veya makbuzla belgelendirme yükümlülüğü getirir. İşveren ücret defteri, bordro ve banka kayıtlarını birbirini doğrulayacak biçimde tutmalıdır.
Banka ödeme zorunluluğuna ilişkin güncel 3 gemiadamı eşiği için gemiadamı ücretinin bankadan ödenmesi rehberimiz kullanılabilir.
Belgeye dayanmayan ödeme iddiası neden muteber değildir?
m.31’in son cümlesi, “belgeye dayanmaksızın yapılan ödeme iddiaları muteber değildir” hükmünü içerir. Bu, işverenin ödeme yaptığını ileri sürerken somut bir belge göstermesi gerektiğini açık biçimde ortaya koyar. “Elden verdim”, “kaptan ödedi”, “nakit teslim edildi” gibi sözlü iddialar belgesiz kaldığında kanun tarafından muteber kabul edilmez.
Bu nedenle gemiadamının tasdikli örnek isteme hakkı doğrudan ispat sistemiyle bağlantılıdır. Defter kaydı ve ödeme belgesi birlikte incelendiğinde hangi ödemenin yapıldığı, hangi alacağın açık kaldığı daha net belirlenir.
Gemiadamının imzası tek başına her alacağın ödendiğini gösterir mi?
İmzanın neyin altında ve hangi tutar için atıldığı önemlidir. Belirli dönem temel ücret kaydının imzalanması, ayrıca tahakkuk etmiş fakat kayıtta yer almayan fazla çalışma veya başka alacakların otomatik olarak ödendiği anlamına gelmez. Her ödeme kaleminin kaydı ve belgesi ayrı değerlendirilir.
Özellikle bordro ve defterde fazla çalışma görünmüyor fakat vardiya kayıtlarında normal süreyi aşan çalışma bulunuyorsa, imzalı temel ücret kaydı fazla çalışma tartışmasını kendiliğinden sona erdirmez. Fazla çalışma için m.28’de ayrı noter tasdikli defter düzeni de vardır.
Fazla çalışma defteri kayıtları da istenebilir mi?
m.31’deki tasdikli örnek hakkı doğrudan ücret ödeme defteri kayıtlarına ilişkindir. m.28 fazla çalışma defteri ise ayrı bir kanuni defterdir. Gemiadamının fazla çalışma alacağını değerlendirirken ücret defterindeki ödeme kaydı ile m.28’deki fazla çalışma tarih/saat ve ücret kayıtlarını birlikte istemesi ve incelemesi yararlıdır.
Fazla çalışma defterinin düzeni için gemiadamı fazla çalışma defteri rehberimiz; ücret hesabı için fazla çalışma ücreti hesaplama rehberimiz incelenebilir.
Avans kayıtları da tasdikli örnekte görünür mü?
Hizmet akdi gereğince yapılan avans ödemesi m.31’in “her çeşit ödeme” sistemi içinde kayıt altına alınmalıdır. Bu nedenle talep edilen dönem içinde avans ödenmişse kayıt örneğinde avansın tarihi ve tutarı da bulunmalıdır. Sonraki ücret döneminde avans mahsup edilmişse mahsup ilişkisi bordroyla birlikte denetlenebilir olmalıdır.
Avans hakkının dayanağı için Deniz İş Kanunu m.30 avans hakkı rehberimiz kullanılabilir.
İş akdi sona erdikten sonra tasdikli örnek istenebilir mi?
m.31 talep hakkını yalnız aktif çalışma dönemiyle sınırlandıran bir ifade içermez. Gemiadamının geçmiş çalışma dönemine ilişkin ücret hesabını kontrol etmesi için kayıt örneğine ihtiyaç duyması doğaldır. İş ilişkisi sona erdikten sonra da ilgili çalışma dönemine ait kayıtların korunması ve gerektiğinde sunulması önem taşır.
Sona ermede ücretin derhal ve tam ödenmesi gerektiği için tasdikli ücret kayıtları kapanış hesabının denetiminde özellikle önemlidir. Bu konuda iş akdi bitince gemiadamı ücretinin derhal ödenmesi rehberimiz incelenebilir.
İşveren talebi hiç cevaplamazsa ne yapılabilir?
Talebin yazılı ve ulaştığı ispatlanabilir şekilde yapılmış olması önemlidir. İşveren kayıt örneğini vermiyorsa gemiadamı talebini tekrar yazılılaştırabilir; ücret uyuşmazlığı veya dava sürecinde bu kayıtların işverenden celbi ve incelenmesi gündeme gelebilir.
Uyuşmazlıkta m.31’in açık hükmü, işverenin kayıt tutma ve talep hâlinde tasdikli örnek verme yükümlülüğünü gösterir. Gemiadamı ayrıca kendi elindeki hizmet akdi, banka hesap hareketleri, bordrolar ve vardiya kayıtlarını korumalıdır.
Tasdikli örnek ile bordro aynı belge midir?
Hayır. Bordro işverenin ücret hesabını gösteren bir ücret belgesidir; m.31’deki tasdikli örnek ise noter tasdikli ücret ödeme defterindeki kayıtların tasdikli kopyasıdır. İki belge aynı döneme ilişkin olsa da hukuki kaynağı ve işlevi farklıdır.
İdeal kayıt sisteminde bordro, ücret ödeme defteri ve banka dekontu aynı ödeme kalemlerini ve tutarları doğrular. Çelişki varsa hangi kaydın gerçek çalışma ve ödeme durumunu yansıttığı ayrıca incelenir.
Ücret defteri kaydı banka dekontuyla çelişirse ne olur?
Örneğin defterde 50.000 TL ödeme görünürken banka hesabına 40.000 TL geçmişse aradaki 10.000 TL’nin hangi belgeyle ödendiği açıklanmalıdır. Belgesiz “elden tamamlandı” iddiası m.31’in son cümlesi karşısında yeterli değildir.
Tersine banka hesabında ek ödeme bulunup defterde görünmüyorsa işverenin kayıt yükümlülüğü eksik kalmış olabilir. Her iki durumda da hizmet akdi, bordro ve ödeme açıklamaları birlikte değerlendirilir.
Gemiadamı tasdikli örneği nasıl kontrol etmelidir?
- Talep edilen çalışma dönemlerinin eksiksiz olup olmadığını kontrol edin.
- Temel ücretin sözleşmeyle uyumlu olup olmadığına bakın.
- Fazla çalışma ödemelerini m.28 kayıtlarıyla karşılaştırın.
- Avans ve mahsup kalemlerini kontrol edin.
- Prim, ikramiye ve tatil ücretlerini ayrı inceleyin.
- İmza veya makbuzların hangi ödemeye ait olduğunu belirleyin.
- Banka hesabına geçen tutarlarla defter kayıtlarını karşılaştırın.
- Belgesiz görünen ödeme iddialarını yazılı olarak sorun.
İşveren için tasdikli örnek kontrol listesi
- Ücret defterini noter tasdikli ve güncel tutun.
- Her çeşit ödemeyi dönem ve kalem bazında kaydedin.
- Kayıtları imza veya makbuzla belgeleyin.
- Banka dekontlarını ilgili kayıtla eşleştirin.
- Gemiadamının yazılı talebini kayıt altına alın.
- Talep edilen kendi kayıtlarının tasdikli örneğini verin.
- Başka çalışanların kişisel ücret verilerini açıklamayın.
- Belgesiz ödeme savunmasına dayanmayın.
Resmî kaynaklar
Gemiadamının tasdikli ücret kaydı isteme hakkı ve ödeme ispatı için T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 854 Sayılı Deniz İş Kanunu m.31 hükmü esas alınmalıdır. Bakanlığın Deniz İş Kanunu açıklamaları için resmî SSS sayfası incelenebilir.
Sık Sorulan Sorular
Gemiadamı ücret defteri kaydının kopyasını isteyebilir mi?
Evet. m.31 talep hâlinde kayıtların tasdikli örneğinin gemiadamına verilmesini öngörür.
Talep sözlü yapılabilir mi?
Hakkın ve talep tarihinin ispatı için yazılı ve tarihli talep yapılması gerekir.
İşveren başka gemiadamlarının maaşlarını da vermek zorunda mı?
Hayır. Talep eden gemiadamının kendi ödeme kayıtları esas alınır; diğer çalışanların kişisel bilgileri korunmalıdır.
Ödeme kaydı imzasız olabilir mi?
m.31 kayıtların imza veya makbuzla belgelenmesini zorunlu kılar.
Banka dekontu varsa tasdikli örnek istemeye gerek yok mu?
Gerekebilir. Defter kaydı hangi alacakların ödendiğini gösterir ve banka hareketiyle karşılaştırılabilir.
“Elden ödeme yapıldı” denilip belge gösterilmezse ne olur?
m.31’e göre belgeye dayanmayan ödeme iddiaları muteber değildir.
Fazla çalışma kayıtları da kontrol edilmeli mi?
Evet. Ücret defteri ödeme kayıtları m.28 fazla çalışma defteri ve vardiya kayıtlarıyla karşılaştırılmalıdır.
İş akdi bittikten sonra kayıt örneği istenebilir mi?
m.31 talep hakkını yalnız aktif çalışma dönemiyle sınırlandırmaz; geçmiş döneme ait ücret hesabı için kayıtlar önemlidir.
Tasdikli örnek bordro ile aynı belge mi?
Hayır. Tasdikli örnek noter tasdikli ücret ödeme defterinin kaydıdır; bordro ayrı bir ücret hesap belgesidir.
Kayıtlarla banka arasında fark varsa ne yapılır?
Farkın hangi ödeme belgesinden kaynaklandığı araştırılır; belgesiz ödeme iddiası m.31 karşısında geçerli kabul edilmez.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI — Güncelleme: 17.09.2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
