İş Akdi Bitince Gemiadamı Ücreti Ne Zaman Ödenir? Derhal Ödeme | 854 m.29
Deniz İş Kanunu m.29 iş akdi bittiğinde ne emreder?
854 sayılı Deniz İş Kanunu m.29, olağan ücret ödeme dönemini düzenledikten sonra hizmet akdinin sona ermesi veya bozulması hâli için özel ve daha sıkı bir ödeme kuralı getirir. Hükme göre işveren veya işveren vekili gemiadamının ücretini derhal ve tam olarak ödemek zorundadır.
Bu düzenleme, sözleşmenin sona erdiği anda ücret borcunun kapanmasını amaçlar. İşveren, “normal maaş günü henüz gelmedi”, “gemi limana dönmedi”, “bordro ay sonunda hazırlanacak” veya “şirket ödeme günü gelecek ay” gibi gerekçelerle hak kazanılmış ücreti olağan ödeme dönemine erteleyemez.
Normal çalışma sırasında ücret ödeme devresinin bir aydan fazla olamayacağına ilişkin ayrı kural için gemiadamı ücret ödeme dönemi ve 1 ay sınırı rehberimiz incelenebilir.
“Hizmet akdinin sona ermesi veya bozulması” hangi hâlleri kapsar?
Deniz İş Kanunu, hizmet akdinin farklı nedenlerle sona ermesini düzenler. Belirli süreli akdin süresinin dolması, seferlik akdin kanundaki şartlarda sona ermesi, taraflardan birinin feshi, geminin satılması veya diğer kanuni sona erme sebepleri somut olayın niteliğine göre hizmet ilişkisinin bitmesine yol açabilir. m.29’un ödeme kuralı bakımından esas olan, iş ilişkisinin sona erdiği tarihin belirlenmesidir.
Ödeme borcunun kapsamı fesih sebebinden bağımsız olarak önce hak kazanılmış ücret üzerinden belirlenir. Fesih sebebi kıdem tazminatı, ihbar veya başka tazminat haklarını etkileyebilir; ancak çalışılmış döneme ait ücretin ödenmesi ayrı bir borçtur. İşveren, fesihte haklı olduğunu ileri sürse bile çalışılmış dönemin ücretini gerekçesiz biçimde alıkoyamaz.
Belirli süreli sözleşme biterse ücret hemen ödenir mi?
Evet. Belirli süreli hizmet akdi kararlaştırılan sürenin sonunda sona erdiğinde m.29’daki derhal ve tam ödeme kuralı uygulanır. Sözleşmenin sona ermesi taraflardan birinin fesih bildirimiyle değil sürenin dolmasıyla gerçekleşmiş olsa bile ücret borcunun sona erme tarihinde kapatılması gerekir.
İşverenin bordroyu daha sonra düzenlemesi, kanundaki derhal ödeme borcunu değiştirmez. Ücret, varsa fazla çalışma ve o tarihte muaccel hâle gelen diğer parasal haklar doğru hesaplanarak ödeme yapılmalıdır.
Seferlik gemiadamı sözleşmesi bittiğinde ödeme ne zaman yapılır?
Seferlik hizmet akdinin sona erdiği tarih Deniz İş Kanunu m.7 ve m.8 hükümlerine göre belirlenir. Sona erme gerçekleştiği anda m.29’daki derhal ödeme yükümlülüğü devreye girer. İşveren sonraki bordro gününü bekleyemez.
Seferlik akdin ne zaman sona erdiğinin ayrıntısı için seferlik gemiadamı sözleşmesinin sona ermesi rehberimiz kullanılabilir.
Gemiadamı istifa ederse de derhal ödeme zorunlu mu?
Hizmet akdi gemiadamının feshiyle sona ermişse de m.29’un “hizmet akdinin sona ermesi veya bozulması” hükmü ücretin derhal ve tam ödenmesini gerektirir. Feshin haklı veya haksız olması, çalışılmış dönemin ücret borcunun varlığını ortadan kaldırmaz.
İşverenin haksız fesih veya sözleşmeye aykırılık nedeniyle ayrıca tazminat talep hakkı bulunduğunu düşünmesi, kanuni şartları oluşmadan ücretin tamamını kendiliğinden mahsup etme yetkisi vermez. Mahsup veya kesinti yapılacaksa bunun açık hukuki dayanağı bulunmalıdır.
İşveren gemiadamını işten çıkarırsa ücret ne zaman ödenir?
İşveren tarafından fesihte de ücret derhal ve tam ödenmelidir. Fesih bildiriminin yapıldığı ve iş ilişkisinin sona erdiği tarih, ücret kapanış hesabının temel tarihidir. Geminin başka limana varması veya muhasebe merkezinin ödeme hazırlaması beklenmez.
Fesih bildiriminin şekli ve yazılılık konusu için gemiadamı fesih bildirimi ve Deniz İş Kanunu m.18 rehberimiz incelenebilir.
Normal maaş günü iş akdi bittikten sonraysa beklenir mi?
Hayır. m.29 bu noktada olağan ödeme düzeninden ayrılır. Örneğin ücretin her ayın 5’inde ödeneceği kararlaştırılmış, hizmet akdi ayın 20’sinde sona ermişse işveren sonraki ayın 5’ini beklememelidir. Kanun sona erme veya bozulma hâlinde ücreti derhal ve tam ödeme zorunluluğu getirir.
Bu özel kuralın amacı, iş ilişkisi sona eren gemiadamının ücret alacağının eski işverende bekletilmesini önlemektir. Ödeme için yeni bir ücret devresi başlamaz.
“Derhal” kaç gün demektir?
Madde 29 belirli bir 3 gün, 7 gün veya 30 gün süresi yazmaz; “derhal” ifadesini kullanır. Bu nedenle kural, sona erme tarihinde ödeme hesabının gecikmeksizin kapatılmasıdır. İşverenin olağan idari işlemlerini gerekçe göstererek yeni bir ödeme süresi yaratması kanun metninde öngörülmemiştir.
Teknik banka işlemlerinin fiili gerçekleşme zamanı somut olayda ayrıca incelenebilir; ancak ödeme emrinin ve hesaplamanın hizmet akdi sona erdiğinde gecikmeksizin yapılması gerekir. Günler veya haftalar süren sistematik gecikme “derhal ödeme” kuralıyla bağdaşmaz.
Hangi ücret kalemleri kapanış hesabına alınmalıdır?
Öncelikle sona erme tarihine kadar çalışılmış günlerin temel ücreti hesaplanır. Bunun yanında hak kazanılmış fazla çalışma ücretleri, prim ve ikramiyeler, genel tatil ve hafta tatili alacakları ile niteliğine göre kullanılmamış yıllık izin ücretleri ayrıca kontrol edilmelidir.
Her kalemin doğum şartı farklıdır. Örneğin fazla çalışma m.28’e, yıllık izin ücreti m.40’a, hafta tatili m.42’ye, genel tatil m.43’e göre değerlendirilir. İşveren tüm alacakları tek bir “maaş” satırında eritmek yerine kalemlerin hukuki dayanağını bordro ve ödeme açıklamasında gösterebilmelidir.
Fazla çalışma ücreti de iş akdi biterken ödenir mi?
Hak kazanılmış ve ödenmemiş fazla çalışma ücretleri kapanış hesabında dikkate alınmalıdır. m.28 zaten fazla çalışma ücretinin esas ücretin ödeme zamanı ile birlikte ödenmesini emreder. Sözleşme sona ermişse ödenmemiş fazla çalışma borcunun sonraki aylara bırakılması için ayrıca bir dayanak yoktur.
Fazla çalışma hesabı için gemiadamı fazla çalışma ücreti hesaplama ve kayıtlar için noter tasdikli fazla çalışma defteri rehberlerimiz incelenebilir.
Kullanılmayan yıllık izin ücreti de kapanışta ödenir mi?
Deniz İş Kanunu m.40, belirli sona erme hâllerinde yıllık ücretli iznini kullanmadan hizmet akdi sona eren gemiadamına, hak ettiği yıllık izin süresine ait ücreti ayrıca öngörür. Bu nedenle kapanış hesabında yalnız günlük ücret değil, doğmuş izin hakkının paraya dönüşüp dönüşmediği de kontrol edilmelidir.
Yıllık izin hakkının doğması, süreleri ve fesihte ödeme şartları ayrı maddede düzenlendiği için bu kalem m.40 çerçevesinde ayrıca hesaplanmalıdır.
Kıdem tazminatı ile ücret aynı şey midir?
Hayır. Ücret m.29 kapsamındaki çalışma karşılığı alacaktır; kıdem tazminatı ise m.20’deki şartlara bağlı ayrı bir tazminattır. Bir gemiadamının kıdem tazminatına hak kazanamaması, çalışılmış döneme ait ücretinin ödenmeyeceği anlamına gelmez.
Tersine, kıdem tazminatına hak kazanılan bir fesihte de ücret ve kıdem tazminatı ayrı kalemler olarak hesaplanmalıdır. İşveren hangi kalem için ne kadar ödeme yaptığını açıkça gösterebilmelidir.
İhbar tazminatı ücret kapanışını etkiler mi?
Belirsiz süreli hizmet akdinde m.16 kapsamındaki ihbar süreleri ve ihbar tazminatı şartları ayrı bir hukuki değerlendirmedir. İşveren veya gemiadamının ihbar borcuna ilişkin uyuşmazlık, sona erme tarihine kadar çalışılmış ücretin m.29 gereği derhal ödenmesi borcunu ortadan kaldırmaz.
İhbar süreleri için gemiadamı ihbar süresi rehberimiz incelenebilir.
İşveren zararı olduğunu ileri sürerek bütün ücreti tutabilir mi?
Hayır. Ücretten kesinti ve zarar karşılığı mahsup sınırsız değildir. Deniz İş Kanunu m.39, gemiadamının sebep olduğu zararları karşılamak üzere ücret kesintisini özel şartlara bağlamıştır. İşveren genel bir “zararım var” iddiasıyla m.29’daki derhal ve tam ödeme borcunu bütünüyle askıya alamaz.
Kesintinin türü, miktarı, dayanağı ve m.39’daki şekil şartları somut olayda ayrıca incelenmelidir. Ücretin korunması düzenlemeleri, işverenin tek taraflı ve belirsiz mahsup uygulamasını sınırlar.
Banka ödeme zorunluluğu sona ermede de devam eder mi?
Evet. İşveren banka ödeme zorunluluğu kapsamındaysa sona erme nedeniyle yapılacak ücret ödemesi de banka kanalıyla gerçekleştirilmelidir. 2026 yılında Türkiye genelinde en az 3 Deniz İş Kanununa tabi gemiadamı çalıştıran işveren veya işveren vekili, kapsam dahilindeki net ödemeleri banka aracılığıyla yapar.
Güncel 3 kişi eşiği ve banka ödeme ayrıntıları için gemiadamı ücretinin bankadan ödenmesi rehberimiz kullanılabilir.
Kapanış ödemesinin banka açıklamasında ne yazılmalıdır?
Ödemenin hangi dönem ve alacak kalemlerine ait olduğu anlaşılabilir biçimde gösterilmelidir. “Eylül 2026 ücret”, “fazla çalışma”, “kullanılmayan izin ücreti” gibi gerçek kalemleri ayıran açıklamalar bordroyla eşleştirmeyi kolaylaştırır.
Tek bir açıklamasız toplu transfer, ödemenin hangi borca mahsup edildiği konusunda uyuşmazlık yaratabilir. İşveren ücret pusulası veya bordro ile banka açıklamasını aynı kalemleri gösterecek şekilde düzenlemelidir.
Eksik kapanış ödemesi yapılırsa ne olur?
Madde 29 ücretin derhal ve tam ödenmesini emreder. Sona erme tarihinde ücretin yalnız bir kısmının ödenmesi ve kalanının sonraki tarihe bırakılması kanunun “tam ödeme” unsuruna aykırıdır. Gemiadamı ödenmeyen bakiyeyi talep edebilir.
Eksik ödemenin hangi kalemden kaynaklandığı belirlenmelidir. Temel ücret, fazla çalışma, tatil ücreti, izin ücreti veya başka bir alacak eksik kalmış olabilir. Her kalem kendi kanuni dayanağına göre hesaplanır.
Gemiadamı kapanış hesabını nasıl kontrol etmelidir?
- Hizmet akdinin sona erdiği kesin tarihi belirleyin.
- Son ücret döneminin çalışılmış günlerini hesaplayın.
- Ödenmemiş fazla çalışma saatlerini kontrol edin.
- Hafta ve genel tatil alacaklarını inceleyin.
- Yıllık izin hakkı doğmuşsa fesihte ödeme şartlarını kontrol edin.
- Prim ve ikramiyelerin hak kazanma koşullarını inceleyin.
- Bordro ile banka hesabına geçen tutarı karşılaştırın.
- Kesinti varsa hukuki dayanağını yazılı olarak isteyin.
İşveren için sona erme günü ödeme kontrol listesi
- Fesih veya sona erme tarihini kesinleştirin.
- O tarihe kadar temel ücreti hesaplayın.
- Ödenmemiş fazla çalışma ve diğer ücret niteliğindeki alacakları ekleyin.
- Yıllık izin ücretinin doğup doğmadığını m.40’a göre kontrol edin.
- Kanuni kesintileri doğru uygulayın.
- Banka yükümlülüğü varsa net tutarı gemiadamının hesabına yatırın.
- Ödeme kalemlerini bordro ve banka açıklamasında ayırın.
- Normal maaş gününü veya sefer sonunu beklemeyin.
- Kesinti yapılıyorsa özel kanuni şartları belgeleyin.
Resmî kaynaklar
Derhal ödeme yükümlülüğünün kanuni dayanağı için T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 854 Sayılı Deniz İş Kanunu m.29 hükmü esas alınmalıdır. Bakanlığın Deniz İş Kanunu uygulama açıklamaları resmî SSS sayfasında yer almaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Gemiadamı işten ayrılınca maaşı ne zaman ödenir?
m.29’a göre hizmet akdi sona erdiğinde veya bozulduğunda ücret derhal ve tam olarak ödenmelidir.
Normal maaş günü beklenebilir mi?
Hayır. Sona erme hâli için kanun özel olarak derhal ödeme kuralı getirir.
İşveren işten çıkarırsa da aynı kural uygulanır mı?
Evet. İşveren feshiyle sona ermede de ücret derhal ve tam ödenmelidir.
Gemiadamı istifa ederse ücret hemen ödenir mi?
Evet. İstifa nedeniyle hizmet akdi sona ermişse çalışılmış dönemin ücreti derhal ödenir.
Belirli süreli sözleşme biterse ödeme sonraki ay yapılabilir mi?
Hayır. Sürenin dolmasıyla hizmet akdi sona ermişse m.29’daki derhal ödeme kuralı uygulanır.
Seferlik sözleşmede ödeme seferden haftalar sonra yapılabilir mi?
Hayır. Seferlik akit sona erdiğinde ücretin derhal ve tam ödenmesi gerekir.
Fazla çalışma kapanışta ödenir mi?
Hak kazanılmış ve ödenmemiş fazla çalışma ücretleri kapanış hesabında dikkate alınmalıdır.
Kıdem tazminatı yoksa maaş da ödenmez mi?
Hayır. Ücret ve kıdem tazminatı ayrı alacaklardır.
İşveren zarar gerekçesiyle bütün maaşı tutabilir mi?
Hayır. Ücret kesintileri özel kanuni şartlara tabidir; genel zarar iddiası m.29’daki derhal ve tam ödeme borcunu ortadan kaldırmaz.
Banka zorunluluğu varsa son ücret de bankadan mı ödenir?
Evet. İşveren banka ödeme yükümlülüğü kapsamındaysa sona erme ödemesi de mevzuata uygun banka kanalıyla yapılmalıdır.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI — Güncelleme: 17.09.2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
