İngiltere N180 Directions Questionnaire Türkiye’deki Türk Davacı ve Davalı İçin Ne Anlama Gelir? CPR 26

Kısa ve net cevap

İngiltere N180, small claims davasında kullanılan directions questionnaire’dur; mahkeme hükmü veya Türkiye’de icra edilebilir alacak belgesi değildir. CPR m.26.4 ve Practice Direction 26 kapsamında mahkeme bildiriminin belirttiği tarihe kadar doldurularak sunulur; kopyasının diğer taraflara iletilmesi şartı ayrıca dikkate alınır. Türk ön inceleme sisteminin birebir karşılığı değildir. N180’yi göndermenin borcu kabul veya davanın bitmesi anlamına geldiği varsayılamaz.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Kısa Özet

N180 nedir ve ne değildir?

İngiltere ve Galler’de N180, small claims track kapsamında çekişmeli yargılamanın yönetimine ilişkin bilgilerin mahkemeye aktarılmasını sağlayan directions questionnaire formudur. HM Courts & Tribunals Service açıklaması hâkimin dava yönetiminde talimat vermesinde bu formdan yararlanıldığını belirtir. Türk davacı ya da davalı için N180, davayı kazandığını veya kaybettiğini gösteren nihai mahkeme kararı değildir. İngiliz County Court tarafından yapılabilecek track seçimi, tanık ve duruşma düzeni gibi işlemler bakımından kullanılan usul belgesidir. Yalnız N180 üzerinde dosya numarası bulunması Türkiye’de icraya konu olacak bir alacağın kesinleştiği anlamına gelmez. Önce dosyanın claim form, defence ve proposed allocation belgeleri ayrı incelenmelidir.

CPR 26.4’ün yargılamadaki yeri

Civil Procedure Rules 26.4, savunma dosyaya sunulduktan sonra mahkemenin uygun görülen track yönünden ilk belirlemeyi ve proposed allocation bildirimini yapmasını düzenler. İlgili bildirim, tamamlanacak directions questionnaire ve diğer taraflara kopyasının ulaştırılması gibi yükümlülükleri içerebilir. Türk tarafın eline N180 ulaşması, İngiltere’de yargılamanın usulî hazırlık aşamasının yürüdüğünü gösterebilir; ancak cevap ve savunma sürecinin bütün aşamalarının otomatik tamamlandığı sonucu çıkarılmaz. Dava dosyasında önce hangi mahkeme bildiriminin geçerli olduğu saptanmalıdır. İngiliz formunu doğrudan Türk mahkemesine vermek İngiltere’deki filing yükümlülüğünün yerine geçmez. Her ülkenin mahkemesi kendi usul kurallarını uygular.

Small claims track için parasal sınır

İngiliz Practice Direction 26, small claims usulünün nispeten basit ve küçük talepler için orantılı yargılama yolu olduğunu açıklar. Genel olarak on bin sterlini aşmayan birçok uyuşmazlık bu usule uygun görülebilir; ancak bazı dava türlerinin özel parasal sınırları ve farklı kuralları vardır. Bu nedenle bir Türk vatandaşı aleyhine İngiltere’de 9.500 sterlinlik dava açıldığında mahkemenin hiçbir inceleme yapmadan kesin small claims usulü uygulayacağı söylenemez. Uyuşmazlığın niteliği, tarafların iddiaları ve mahkemenin tahsis kararı belirleyicidir. Tarafların bir başka ülkede de dava açmış olması İngiliz track seçimini otomatik değiştirmez. Her dosyanın gerçek yargılama sınıfı ayrı kontrol edilmelidir.

N180 ile N181 arasındaki fark

GOV.UK County Court forms rehberi small claims directions questionnaire için N180’i, fast, intermediate ve multi-track gibi başka usuller için N181’i ayrı göstermektedir. Formların benzer isim taşıması aynı ihtiyacı karşıladıkları anlamına gelmez. Mahkemenin proposed allocation bildiriminde hangi formu istediği kontrol edilir. Türk şirketinin İngiliz bir ticari alacak davasında farklı track önerildiği halde N180 kullanması, eksik veya yanlış usulî bilgi verilmesine neden olabilir. Bu nedenle dava türü ve mahkeme bildirimi birlikte okunur. Türk HMK m.137–140 ön inceleme hükümleri de İngiliz N180 ile birebir eşdeğer değildir. İki yargılama sistemi karşılaştırılabilir ancak tek bir ortak form varmış gibi anlatılamaz.

N180 hangi tarihe kadar gönderilir?

CPR 26.4, mahkemenin parties için bir notice of proposed allocation göndermesini ve tamamlanan directions questionnaire’un bildirilen tarihe kadar iadesini öngörür. Bu nedenle bütün N180 dosyaları için evrensel ve tek bir “14 gün” süresi ilan edilmesi doğru değildir. Türk davacı veya davalı kendi dava numarası ve mahkeme yazısındaki gerçek deadline bilgisini esas almalıdır. Başka ülkeden postayla gönderim, farklı saat dilimleri veya çevrimiçi sistemin kullanılması teslim tarihini incelemeyi gerektirebilir. Dosyada mahkeme tarafından sonradan verilmiş özel direction bulunuyorsa bu da okunur. İngiltere’de dosyaya gönderim ile yalnız e-posta taslağını hazırlamak aynı şey değildir. Alındı kaydı muhafaza edilmelidir.

N180 kopyasının karşı tarafa verilmesi

CPR 26.4, directions questionnaire’un mahkemeye sunulmasını ve diğer taraflara kopyasının iletilmesini düzenler. Bir Türk vatandaşının yalnız mahkemeye form gönderip karşı tarafa hiçbir bildirim yapmaması, somut yargılama usulüne göre eksiklik oluşturabilir. Belgede hangi tarafın solicitor ile temsil edildiği ve geçerli service address bilgisinin ne olduğu kontrol edilir. İngiliz şirketin Türkiye adresi bulunması, her İngiliz usul bildiriminde Türk Tebligat Kanunu kurallarının uygulanacağını otomatik göstermez. Gönderim ve teslim kayıtları, dosya numarasıyla eşleştirilir. Türk avukat ile İngiliz usul temsilcisi arasında iş bölümü yapılırken kimin hangi belgeyi gönderdiği yazılı belirlenmelidir. Mahkemece belirlenen tarihler kaçırılmamalıdır.

Arabuluculuk soruları ve zorunlu mediation

HMCTS, 22 Mayıs 2024 N180 güncellemesinde 10.000 sterlinin altında belirli uygun taleplerde zorunlu mediation ile ilgili soru eklendiğini açıklamıştır. İngiltere’de small claims dosyası uygun görüldüğünde Small Claims Mediation Service kapsamında uzlaşma olasılığı değerlendirilir. Ancak her uyuşmazlık ve her taraf için aynı otomatik süreç ve sonuç bulunduğu söylenemez. Türk davalının arabuluculukla ilgilendiğini bildirmesi, talep edilen borcu kabul ettiği veya davanın kesin sona erdiği anlamına gelmez. Yapılan görüşmenin usulü ve sonuçları İngiliz hukukuna göre belirlenir. Türk hukukunda 6325 sayılı Kanun ve 7036 sayılı Kanun ile bağlantılı arabuluculuk süreçleri İngiliz Small Claims Mediation Service ile aynı kurum değildir.

N182 ile uzlaşma belgesinin ayrımı

Practice Direction 26 paragraf 8, Small Claims Mediation Service bağlamında yapılan belirli uzlaşmaların N182 formunda düzenlenebileceğini belirtir. N180 ise dava yönetimi anketidir. Dolayısıyla N180 gönderildi diye taraflar arasında uzlaşma sözleşmesi kurulmuş olmaz. Türk müvekkilin İngiliz davasında hangi belgede uzlaşma sağladığı, hangi tutar ve ödeme tarihinin kabul edildiği ayrı kontrol edilir. Gerekli anlaşma veya mahkeme kararı bulunmadıkça hazırlık anketi icra edilebilir anlaşma sayılmaz. Türkiye’de uyuşmazlığın aynı maddi olay nedeniyle sürmesi halinde yabancı uzlaşmanın hukukî niteliği ayrıca değerlendirilir. İngiliz belgenin adı Türk mahkemesine bağlayıcı karar sunulduğu anlamına otomatik gelmez.

Tanık, duruşma ve erişilebilirlik ihtiyaçları

N180 ve devamındaki case management süreçlerinde tarafların tanık, katılım ve duruşma düzenine ilişkin ihtiyaçlarının mahkemeye bildirilmesi önem taşır. İngilizce bilmeyen Türk taraf veya Türkiye’de bulunan tanık açısından uygun çeviri, katılım ve gerekli bağlantı koşulları somut dosyada belirlenir. Fakat formda uzaktan duruşma talebi bulunması hakimin bunu mutlaka kabul edeceği anlamına gelmez. Mahkemenin daha sonra verdiği directions ve hearing notice esas alınmalıdır. Tanığın hangi olaya ilişkin birinci elden bilgisi bulunduğu, yazılı belgelerle ilişkisi ve hangi tarihlerde uygun olduğu doğru açıklanır. Türk yargılama sistemindeki tanık dinleme usulleri İngiliz CPR’ye doğrudan uygulanmaz. İki ülkenin delil kuralları ayrı değerlendirilmelidir.

Mahkemeye verilmesi gereken ek bilgi

Practice Direction 26, tarafların track allocation veya yargılamanın yönetimine ilişkin ek önemli bilgi sunması halinde bunun diğer taraflarla paylaşılması ve uygun usulde dosyaya verilmesine ilişkin hükümler içerir. Türk şirketinin davada uzman incelemesi gerekeceğini, başka tarafın eklenebileceğini veya dava takviminin özel nedenle etkilenebileceğini düşünmesi halinde bu hususlara ilişkin somut açıklama hazırlanabilir. Ancak yalnız genel beyan yapmak mahkemeyi bütün talepler doğrultusunda direction vermeye zorlamaz. Ek bilginin doğruluğu ve ilgili vakıaya dayanağı ayrı gösterilir. Mahkemenin resmi notice’ında istenmeyen veya usulsüz sunulmuş ek belgeler her zaman değerlendirilmeyebilir. Başvuru tekniği İngiliz usulüne uygun belirlenir.

N180’yi vermemenin usulî sonuçları

CPR 26.4 ve Practice Direction 26 paragraf 6, directions questionnaire’un süresinde sunulmamasının sonuçlarını düzenler. Bu sonuçlar davanın niteliğine ve ilgili alt fıkraya göre farklılaşabileceğinden “N180 bir gün gecikirse her durumda otomatik davadan vazgeçilmiş sayılır” denemez. Mahkeme notice, ihtar veya direction vermiş olabilir; bunların gerçek metni incelenir. İngiltere’deki Türk davacı teslim süresini kaçırmışsa yalnız Türkiye’de dilekçe vermek İngiliz usulündeki eksikliği gidermez. İngiliz mahkemesinin kullanılabilir başvuru yolları ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilmelidir. Taraf kendisine ulaşan son mahkeme yazısını esas almalı ve işlem kayıtlarını saklamalıdır.

N180 bir borç ikrarı veya mahkeme kararı değildir

Directions questionnaire yargılama hazırlığına yönelik bir belgedir. Formun sunulması, davalının talep edilen tüm alacağı kabul ettiğini veya davacının iddiasının kesinleştiğini göstermeyebilir. Savunma, karşı dava, ödeme ve delil beyanları farklı belgeler üzerinden değerlendirilir. N180’de belirtilen bazı tercihler usul yönetimi bakımından önem taşıyabilir; ancak bunlar bir İngiliz money judgment veya costs order yerine geçmez. Türk alacaklı, N180 nüshasıyla Türk icra dairesinde yabancı mahkeme kararını icraya koyabileceğini düşünmemelidir. 5718 sayılı MÖHUK m.50 ve devamında düzenlenen yabancı ilamın tenfizi koşulları ancak gerçek bir mahkeme kararı bulunduğunda ayrıca incelenir. Talep belgesi ile hüküm ayrımı korunmalıdır.

HMK m.137–140 ile neden aynı değildir?

Türk hukuk yargılamasında HMK m.137 ve devamı ön incelemeyi, m.140 ön inceleme duruşmasına ilişkin işlemleri düzenler. İngiltere N180 ise CPR Part 26 kapsamında uygun track ve case management değerlendirmesi için kullanılan anket niteliğindedir. Benzer biçimde davanın hazırlanmasına katkıda bulunmaları onları aynı süre, aynı delil rejimi veya aynı yaptırıma tabi kılmaz. Türk taraf İngiltere ve Türkiye’de aynı olay nedeniyle paralel uyuşmazlık yaşıyorsa iki ayrı dosya planı yapılmalıdır. Mersin’de verilen ön inceleme ara kararı, Londra County Court’un N180 istemini yerine getirmez. İngiliz N180’nin Türkiye’deki duruşma günü veya delil sunma süresi üzerinde doğrudan değişiklik yaptığı varsayılmamalıdır.

Türk mahkemesinde HMK m.199 belgesi olarak N180

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.199, uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı ve elektronik verileri belge kapsamına alır. İngiltere’de dosyalanmış N180, belirli tarihte bir tarafın hangi usulî talebi veya bilgiyi sunduğunu göstermek amacıyla Türk mahkemesinde ileri sürülebilir. Ancak bu belge, İngiliz mahkemesinin yazılan bütün bilgileri doğru kabul ettiğini veya nihai karar verdiğini kendi başına ispatlamaz. HMK m.194 gereğince hangi somut vakıanın belgeyle kanıtlanmak istendiği açıklanır. Gerçek İngiliz mahkeme kararı ve bildirim kayıtları ayrı belgeler olabilir. Mahkemeler arası ilişki ve usulî sonuçlar gerektiğinde MÖHUK kapsamında ayrıca incelenir.

HMK m.223–224: N180’nin tercüme ve tasdiki

HMK m.223, yabancı dilde bir belgeye dayanan kişinin Türkçe tercümesini de mahkemeye sunmasını düzenler; mahkeme resmî tercüme isteyebilir. N180’deki directions questionnaire, proposed allocation, hearing ve service terimleri doğru çevrilmelidir. Bu kavramları Türk usul hukukundaki farklı bir karar türüyle birebir eşitlemek yanlış sonuçlara yol açar. HMK m.224 ise yabancı resmî belgenin Türkiye’de resmî belge niteliğine ilişkin tasdik ve uluslararası sözleşme hükümlerini içerir. Tarafça doldurulan N180 ile mahkemenin resmî ara kararı farklı belge niteliğindedir. Apostil varsa bunun ilgili imza ve mühür bakımından etkisi değerlendirilir; içerikteki bütün anlatımlar kendiliğinden kesin delil haline gelmez.

Online Civil Money Claims ile başvuru

İngiltere’de bazı para alacağı davaları Online Civil Money Claims hizmeti üzerinden yürütülebilir. Practice Direction 51R, belirli uygun durumlarda çevrimiçi directions questionnaire’un N180 olarak işlem görmesine ilişkin kurallar içerir. Dolayısıyla her dosyada mutlaka kağıt N180 çıktısı alınması veya uluslararası postayla gönderilmesi gerektiğini söylemek doğru değildir. Taraf dosyasının hangi çevrimiçi sistemde yürütüldüğünü ve mahkemenin hangi başvuru yolunu gösterdiğini kontrol eder. Resmî olmayan ödeme bağlantıları veya e-posta hesapları kullanılarak gönderim yapılmamalıdır. Mahkeme bildirimi, dosya hesabı ve alındı teyidi birlikte saklanmalıdır. Çevrimiçi formu açmakla süresinde göndermek farklı işlemlerdir.

Türkiye’den İngiltere’de dava açan Türk vatandaşı

İngiltere’deki tüketici, kira veya ticari alacak davasını Türkiye’den takip eden Türk vatandaşı önce davanın gerçek tarafını, yetkili mahkemesini ve claim number bilgisini kontrol etmelidir. Defence sunulmuşsa N180 isteminin hangi aşamaya ilişkin olduğu belirlenir. Bildirimdeki teslim tarihi, mahkeme adresi ve karşı tarafa kopya gönderim yöntemi dosyaya yazılır. Mediation, tanık veya tercüman ihtiyacı gerçek olgularla açıklanır. İşlem tamamlandığında onay ve filing history saklanır. Ardından mahkemenin sonraki case management directions kararı takip edilir. Türkiye’de yürütülen başka bir dava veya tahsil prosedürü bulunuyorsa onun süreleri ve şartları İngiliz dava takviminden bağımsız olarak değerlendirilir.

Türkiye’deki şirket İngiliz davada davalıysa

Türk limited veya anonim şirket İngiltere’de dava edildiğinde önce İngiliz yargılamasında doğru davalı tüzel kişiliğin yer alıp almadığı araştırılmalıdır. Dava tebligatı, savunma ve gerekiyorsa yetki itirazları ile N180 questionnaire farklı usul işlemleridir. N180 gönderilmiş olması geçmişte kaçırılan bir savunma süresini otomatik olarak geri getirmez. Şirketin yöneticisi İngilizceyi yeterince bilmiyorsa yabancı ülke usulüne uygun temsil ve tercüme ihtiyacı değerlendirilir. Uyuşmazlığın tutarı küçük olsa da uluslararası yargılama ve icra riski ayrıca incelenebilir. Türk şirketin Companies House’da bir bağlı şirketi olması, iki ayrı tüzel kişiliği tek davalı haline getirmez. Dava kaydı ve temsil yetkisi dikkatle doğrulanmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

İlgili hukuk rehberleri

• İngiltere CPR Part 20 Ek Dava ve Türk Şirketin Rücu Hakkı
• İngiltere Part 36 Offer ve Türk Hukukunda Borç İkrarı
• İngiltere CPR Part 24 Summary Judgment ve Türk Şirket
• İngiltere N260 Yargılama Gideri Dökümü
• İngiltere Letter Before Claim Türkiye Zamanaşımı
• İngiltere CCJ Kararının N244 ile İptali

Resmî kaynaklar

• HMCTS – N180 Small Claims Directions Questionnaire
• Civil Procedure Rules Part 26
• Practice Direction 26
• Practice Direction 51R – Online Civil Money Claims
• GOV.UK – County Court Forms
• HMK 6100 – Resmî Mevzuat
• MÖHUK 5718 – Resmî Gazete

Yazar

Avukat Halil BAKIRCI — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu. İstanbul ve Mersin’deki ofislerimizden Türkiye genelinde hukuk hizmetleri. İletişim: +90 552 224 43 66. İngiliz mahkeme işlemleri için yetkili İngiliz usul temsilcileriyle koordinasyon gerekebilir; somut sonuç garantisi verilmez.

İki Ofis Haritası

Mersin Ofisi

İhsaniye Mah. 4903. Sok. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin

İstanbul Ofisi — Polaris Plaza

Maslak Ahi Evran Caddesi Polaris Plaza No:21 Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul