İngiltere N316 Malvarlığı Bilgisi Emri Türkiye’de Mal Beyanı Yerine Geçer mi? CPR 71 ve İİK 74
Kısa ve net cevap
İngiltere ve Galler’de CPR Part 71 uyarınca Form N316 ile istenen Order to Obtain Information, Türk icra dosyasında İİK m.74 kapsamında verilmesi gereken mal beyanının yerine geçmez. İngiliz mahkemenin borçludan veya borçlu şirketin yöneticisinden yemin altında bilgi alması ile Türk icra dairesine mal ve gelir bildirilmesi ayrı makam ve süreçlere bağlıdır. N316 bilgi edinmeye yöneliktir; tek başına Türk haczi veya İngiliz hesabına bloke değildir.
Bu inceleme İngiltere ve Galler hukukuna ilişkindir. Son mevzuat kontrolü: 31 Ekim 2026.
| İşlem | Dayanak |
|---|---|
| İngiltere başvuru | CPR 71.2, N316/N316A |
| İngiliz tebligatı | CPR 71.3, kural olarak 14 gün |
| Seyahat gideri | CPR 71.4, yedi günlük istek |
| Affidavit | CPR 71.5, duruşmadan önce veya duruşmada |
| Sorgu ve yaptırım | CPR 71.6–71.8 |
| Türk mal beyanı | İİK m.74–75 |
| Türk hapisle tazyik | İİK m.76; koşullar ayrı |
| Yabancı ilamın icrası | MÖHUK m.50–59 |
İngiltere N316 emri Türk mal beyanı yerine geçer mi?
İngiltere ve Galler’de judgment debtor hakkında Order to Obtain Information, mahkeme kararının yerine getirilmesine yardımcı olacak gelir, malvarlığı ve ilgili bilgileri mahkeme huzurunda elde etmeye yönelik bir usuldür. Form N316 bu usulde kullanılan başvuru formudur. İngiltere’de bu formun doldurulması, Türkiye’de İİK m.74 uyarınca icra dairesine mal beyanında bulunulduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde Türk mal beyanı dilekçesi de İngiliz mahkemenin verdiği kişisel hazır bulunma emrinin yerine geçmez.
Her iki sistemde de borçlunun varlığına ilişkin bilgi edinmek hedeflenebilir; ancak başvurunun yapıldığı makam, usul, soru kapsamı ve yaptırım ayrıdır. İngiliz kararının Türkiye’de hangi delil değerine sahip olacağı ve Türk icra dairesine nasıl sunulacağı ayrıca değerlendirilir. İki devletin makamlarının yetkilerini aynı varsaymak, yanlış başvuru ve kaçırılan süre riskini doğurur.
CPR 71.1 hangi bilgilerin elde edilmesini sağlar?
Civil Procedure Rules 71.1, Order to Obtain Information sisteminin judgment creditor’ın mahkeme kararını uygulayabilmesi amacıyla judgment debtor’ın mahkemeye gelerek bilgi vermesini sağlayan kurallardan oluştuğunu belirtir. Bu işlem, borçlunun parasına doğrudan el koyan bir icra aracı değildir. Bilgi edinme aşamasından sonra alacaklı koşullar uygunsa başka İngiliz icra araçlarını değerlendirebilir. Bu nedenle N316 başvurusunu ‘hesap blokesi’ veya ‘konutun satılması’ olarak tanımlamak doğru değildir.
Borçlunun İngiltere’de düzenli ücret geliri, banka hesabı, şirket hissesi veya başka alacağı bulunması halinde hangi icra aracıyla tahsil yapılacağı ayrı değerlendirilir. Sorgu sırasında elde edilen bilgiler bu seçime yardımcı olabilir. Ancak varlığın Türkiye’de bulunduğu durumlarda yabancı icra emrinin ülke dışı etkisi için ayrı hukuki inceleme gerekir. Bilginin ortaya çıkması ile Türkiye’de cebrî icra yapılabilmesi aynı olay değildir.
CPR 71.2 gerçek kişi borçlu ve şirket yöneticisini nasıl ayırır?
CPR 71.2(1), mahkeme kararının alacaklısına bireysel judgment debtor’ın veya judgment debtor bir şirket ya da tüzel kişilikse bu kuruluşun officer’ının mahkemede bilgi vermesini isteme imkânı tanır. Kişi ve şirket yöneticisinin hedeflenmesi farklıdır: yöneticinin çağrılması, onun şirket borcundan kendi malvarlığıyla otomatik sorumlu olduğunu göstermez. Sorgunun amacı borçlu şirketin ödeme gücü ve kararı uygulamak için gereken bilgiye ulaşmaktır.
CPR 71.2(6), emri alan kişinin belirtilen zamanda mahkemeye gelmesini, emirde açıklanan kontrolü altındaki belgeleri getirmesini ve mahkemenin gerekli gördüğü soruları yemin altında yanıtlamasını öngörür. Bu yükümlülük doğrudan ilgili İngiliz emri ve yargı yetkisiyle bağlantılıdır. Türk limited şirket müdürünü sırf İngiliz şirketler grubuyla bağlantılı olduğu için İngiliz emrin otomatik muhatabı saymak hatalıdır.
N316 ile N316A başvuru formları arasındaki fark
Practice Direction 71 para 1.1, gerçek kişi borçlunun sorgulanması için N316; borçlu şirket veya diğer tüzel kişinin officer’ının sorgulanması için N316A formunun kullanılacağını açıklar. N316A’nın seçilmesi, şirketin her çalışanını şahsen borçlu yapmaz. Başvuru, borçlu tüzel kişilik ve onun adına bilgi vermesi istenen ilgili yönetici arasındaki ilişkiyi doğru göstermelidir. Form seçimi borçlunun gerçek hukuki statüsüne göre yapılır.
İngiltere’de işçi, yönetici, ortak ve şirket ayrı kişiler olabilir. İngiltere kararında borçlu gerçek kişiyse N316A yoluna gitmek doğru olmaz. Şirket kararı varsa sırf yöneticinin adı biliniyor diye onu şahsi borçlu olarak N316’da göstermek de uygun değildir. Türk şirketlerle bağlantılı dosyalarda ticaret sicili, şirket unvanları ve temsil yetkileri başvurudan önce karşılaştırılmalıdır.
Başvuru hangi İngiliz mahkemesine yapılır?
CPR 71.2(2), başvurunun kural olarak karar veya emri veren mahkemede ya da County Court hearing centre’da yapılacağını belirtir. Dava başka yargı yerine aktarılmışsa aktarım bilgisi; Civil National Business Centre’da verilen hükümler bakımından Practice Direction 70’in ilgili usulü dikkate alınır. Türkiye’de yaşayan bir Türk vatandaşının alacaklı olması, İngiltere’deki mahkeme başvurusunu Türk icra müdürlüğüne dönüştürmez.
Başvuru yeri ve dosyanın durumunu anlamak için judgment veya order üzerindeki mahkeme adı, tarih, dosya numarası ve varsa transfer kararı incelenmelidir. Borçlu İngiltere’den ayrılmışsa bunun İngiliz mahkemenin kişisel hazır bulunma emrinin tebliği ve uygulanması bakımından etkisi ayrıca değerlendirilir. İngiltere’de gerekli başvuru yapılmadan Türkiye’deki borçludan N316 formu doldurması istenmesi usule uygun sorgu kararı yerine geçmez.
Başvuru dilekçesinde hangi bilgiler olmalıdır?
Practice Direction 71 para 1.2, N316 veya N316A başvurusunda borçlunun adı ve adresi, icra edilmesi istenen mahkeme hükmü ve para hükmü için hâlen ödenmemiş tutar gibi bilgilerin verilmesini düzenler. Şirket borçlusu bakımından sorgulanması istenen yöneticinin kimliği ve pozisyonu da önem taşır. İstenecek belirli belgeler ve mahkeme görevlisi yerine hâkim tarafından sorgu yapılması talebinin gerekçesi başvuruda açıklanmalıdır.
İngiliz mahkeme dosyasında yanlış adres yazılması tebligatın yapılamaması sonucunu doğurabilir. Alacaklı, hükümden sonra ödenmiş taksitleri düşmeden eski ana para miktarını bildirmemelidir. Türk banka, şirket, tapu veya ücret bilgisi istenecekse hangi somut hukuki amaç için gerekli olduğu açıkça belirtilmelidir. Sorgu başvurusu, bütün dünyadaki kayıtların hiçbir koşul olmaksızın otomatik açıldığı bir genel arama yetkisi olarak değerlendirilmez.
CPR 71.3 kişisel tebligat ve on dört gün
CPR 71.3(1), emrin mahkeme aksini belirtmedikçe sorguya çağrılan kişiye duruşmadan en az on dört gün önce kişisel olarak tebliğ edilmesini öngörür. Bu nedenle sadece e-posta eki veya vekile iletilmiş bir ekran görüntüsünün her dosyada gerekli personal service koşulunu karşıladığı söylenemez. Emrin hangi kişiye, hangi tarihte ve hangi yöntemle ulaştığı alacaklının daha sonra sunacağı affidavit bakımından da önemlidir.
Emrin Türkiye’de bulunan bir borçluya gönderilmesi düşünülüyorsa yurt dışı tebligatı ve ilgili uluslararası usul kuralları ayrıca araştırılır. İngiliz kurala dayalı kişisel tebligat zorunluluğunun yurtdışında nasıl yerine getirileceği mahkemenin talimatı ve geçerli tebligat düzenlemeleriyle belirlenir. Usulsüz veya hiç yapılmamış tebligata dayanılarak yaptırım uygulanabileceğini peşinen varsaymak ciddi hukuki risk taşır.
Tebliğ edilememe halinde yedi günlük bildirim
CPR 71.3(2), emrin tebliği judgment creditor tarafından yapılacaksa ve alacaklı bunu başaramamışsa, sorgu tarihinden en az yedi gün önce mahkemeye bilgi vermesi gerektiğini düzenler. Buradaki yedi günlük süre borçlunun mal beyanını hazırlama süresi değildir. Tebligatın başarısızlığının mahkemeye zamanında bildirilmesi, duruşmanın fiilen yürütülüp yürütülemeyeceğinin değerlendirilmesi bakımından önemlidir.
Alacaklı borçlunun adresinin değiştiğini, İngiltere dışında bulunduğunu veya başka bir kimlik bilgisiyle kayıtlı olduğunu öğrenirse varsayımla işlem yapmamalıdır. Usulüne uygun yeni tebligat planı için mahkeme kararlarına ve gerekli adres kayıtlarına bakılmalıdır. Türk icra dosyasında bulunan eski tebligat adresi, İngiliz mahkeme sorgu emrinin güncel adresini otomatik doğrulamaz; her işlemin muhatabı ve tarihleri ayrı kaydedilmelidir.
CPR 71.4 seyahat gideri talebi
CPR 71.4(1), mahkemeye gelmesi emredilen kişinin, emrin tebliğinden itibaren yedi gün içinde alacaklıdan makul gidiş-dönüş seyahat giderini karşılamasını isteyebilmesini düzenler. CPR 71.4(2) böyle bir istek yapıldığında alacaklının gerekli makul tutarı ödemesini öngörür. Bu hüküm, borçlunun yol masraflarını her durumda otomatik alacağını veya yabancı seyahat giderlerinin her zaman aynı rakam olduğunu söylemez.
Borçlu İngiltere’den ayrılmış ve Türkiye’de ikamet ediyor olabilir. Bu durumda hangi tebligat ve hazır bulunma koşullarının uygulanacağı mahkeme dosyasının özelliklerine göre ayrıca incelenmelidir. Seyahat gideri talebinin süresi ve alacaklının yerine getirdiği ödeme yükümlülüğü, daha sonra CPR 71.8 yaptırımlarının değerlendirilmesinde de önem taşıyabilir. Masraf sorusu ile alacağın asıl miktarı birbirine karıştırılmamalıdır.
CPR 71.5 affidavit ve iki günlük süre
CPR 71.5, judgment creditor’ın tebligatın hangi tarihte ve nasıl yapıldığını, seyahat gideri istenip istenmediğini veya ödendiğini, mahkeme alacağının ne kadarının hâlen açık olduğunu gösteren affidavit belgelerini sunmasını düzenler. CPR 71.5(2), bu belgelerin duruşmadan en az iki gün önce dosyalanmasına veya duruşmada sunulmasına imkân verir. Uygulanacak seçenek ve mahkemenin özel talimatı incelenmeden tek bir sabit tarih bildirilmemelidir.
İcra amacıyla yürütülen mahkeme sorgusunda alacaklının daha önce tahsil ettiği tutarların gizlenmesi yanlış borç bakiyesine yol açabilir. Tebligatı yapan kişinin beyanı, yol masrafı yazışması, kısmi ödeme dekontları ve güncel hesap dökümü birbirine uygun olmalıdır. Bunlar daha sonra Türk hukukunda da delil olarak ileri sürülmek istenebilir, ancak yabancı bir affidavit Türk icra dairesine verilmiş İİK m.74 mal beyanına dönüşmez.
CPR 71.6 yemin altında sorgu ve delil
CPR 71.6(1), mahkemeye çağrılan kişinin yemin altında sorgulanmasını düzenler. Sorgu kural olarak bir court officer tarafından yapılır; hâkim huzurunda yapılmasına karar verilmişse judgment creditor veya temsilcisinin hazır bulunarak soruları yöneltmesi gerekir. Mahkeme görevlisinin sorgusunda alacaklı veya temsilcisi de katılarak soru sorabilir. Bu usul, Türk icra dairesine yapılan yazılı mal beyanından farklı olarak mahkeme önünde yeminli bir bilgi edinme işlemidir.
Sorgu sırasında borçlunun gelir kaynakları, iş ilişkileri, bankalar, varlıklar ve mahkeme kararının uygulanmasına ilişkin somut hususlar gündeme gelebilir. Ancak her malvarlığı bilgisi kendiliğinden kamuya açık veri hâline gelmez; kayıtların hangi koşullarda temin edilip başka bir ülkede kullanılabileceği ayrı hukuki inceleme gerektirir. Elde edilen bilgi yanlış veya eksikse ilgili İngiliz usul yollarıyla doğrulama yapılmalıdır.
CPR 71.8 karara uymamanın yaptırımları
CPR 71.8(1), çağrılan kişinin mahkemeye gelmemesi, yemin etmekten veya soruları yanıtlamaktan kaçınması ya da emre başka şekilde uymaması durumunda meselenin High Court judge veya Circuit Judge önüne götürülmesini öngörür. CPR 71.8(2) uyarınca belirli şartlar ve alacaklının 71.4–71.5 yükümlülüklerine uyması koşuluyla contempt of court yaptırımları değerlendirilir. Bunlar otomatik veya her ihtimalde zorunlu yaptırımlar değildir.
İngiliz kuralındaki para cezası, hapis veya başka yaptırım olasılıkları ile Türk İİK m.76’daki hapisle tazyik aynı karar ve aynı mahkeme değildir. İngiliz mahkeme kişisel hazır bulunma ve cevap verme emrine uyulmadığını inceler; Türk icra mahkemesi ise Türk mal beyanı rejimi kapsamında kendi koşullarını değerlendirir. İki ülkede farklı emirlere aykırılık bulunduğu iddiası, aynı fiile bağlı tek bir otomatik yaptırım olarak sunulmamalıdır.
İngiliz emri Türk icra dairesini bağlar mı?
İngiliz CPR Part 71 uyarınca verilmiş mahkemeye gelme ve bilgi verme emri, Türkiye’deki icra müdürlüğünün malvarlığı sorgulama yetkisini kendiliğinden genişletmez. Bu emir İİK m.74 kapsamında Türk icra dairesine verilmesi gereken beyanın yerine geçmediği gibi Türkiye’deki banka hesaplarını doğrudan bloke eden bir haciz müzekkeresi de değildir. İngiliz ilamın parasal yükümlülüğü Türkiye’de icra edilmek istenirse MÖHUK m.50–59 kapsamındaki tenfiz kuralları ve Türk icra usulü ayrıca incelenir.
İngiltere’de alacaklının elde ettiği bilgi, Türkiye’deki takipte borçlu malvarlığını araştırmak için bir başlangıç noktası olabilir. Ancak yabancı sorgu tutanağındaki bilgilerin Türk mahkemesinin usulüne göre hangi delil değerine sahip olduğu, belgelerin gerçekliği ve kişisel veri sınırları ayrı değerlendirilmelidir. İngiliz emri ile Türk icra müdürlüğüne ait ödeme emri veya haciz talimatının hukuki sonucu aynı kabul edilmemelidir.
Türkiye’de yaşayan borçlu için yurt dışı tebligat
İngiliz Order to Obtain Information emri kişisel olarak tebliğ edilmesi gereken bir mahkeme işlemidir. Borçlunun Türkiye’ye taşınması, tebligat ve mahkeme huzurunda hazır bulunma koşullarının yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir. Yurtdışında tebligat için geçerli milletlerarası sözleşme ve İngiliz Civil Procedure Rules Part 6 düzenlemeleri, varsa ilgili mahkeme izni ve tebliğ yöntemi incelenmelidir. Türkiye’de bulunan kişinin yabancı çağrıya nasıl yanıt vereceği somut dosyaya göre belirlenir.
Sorguya çağrılan kişinin gerçekten karara muhatap olup olmadığı, İngiliz mahkemeye gitmesinin fiziken mümkün olup olmadığı ve mahkemenin herhangi bir uyarlama ya da erteleme kararı verip vermediği kontrol edilmelidir. Salt Türkiye’deki posta adresine normal kargo gönderilip karşı tarafın susması üzerine İngiliz yaptırımının bütün koşullarının gerçekleştiği varsayılamaz. Özellikle kişisel tebligat, ihtar ve seyahat gideri yükümlülükleri birbirinden ayrılır.
İİK m.74 Türk mal beyanının kapsamı
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.74, Türk mal beyanının borçlunun kendisindeki veya üçüncü kişilerdeki mal, alacak ve haklarını, her türlü kazanç ve gelirini, geçim kaynaklarını ve borcunu hangi şekilde ödeyebileceğini bildirmesinden oluştuğunu düzenler. Beyan yazılı veya sözlü olarak icra dairesine yapılabilir. Bu kapsam İngiliz CPR 71.6’daki mahkeme huzurunda yeminle sorgulama işlemiyle şekil ve makam yönünden aynı değildir.
Türk borçlu İİK m.74 gereği yalnız İngiliz formunda belirtilen banka hesabını yazıp diğer bildirilmesi gereken gelir ve malvarlığını göz ardı edemez. Aynı şekilde İngiliz mahkemede N316 sorgusunda verilen bilginin Türkiye’de icra dosyasına otomatik olarak işlenmesi beklenmemelidir. Hangi takip dosyasının açıldığı, ödeme emrinin türü, beyan yükümlülüğünün doğduğu tarih ve beyanın teslim edildiği icra dairesi netleşmelidir.
İİK m.75 üç günlük ek mal beyanı süresi
2004 sayılı İİK m.75, itirazının iptaline veya kesin ya da geçici olarak kaldırılmasına karar verilen borçlunun, kararın kendisine tebliğinden itibaren üç gün içinde m.74’e uygun mal beyanı vermesi yükümlülüğünü düzenler. Buradaki üç günlük süre bütün Türk icra takiplerinin başlangıcından itibaren geçerli tek süre değildir. Takip türü, ödeme veya icra emrinin tebliği, itiraz ve itiraz üzerine verilen kararın tarihi dosya üzerinden ayrıca saptanmalıdır.
İngiliz CPR 71.3’teki on dört günlük personal service süresi ile Türk m.75’in üç günlük beyan süresi aynı başvuruya ilişkin değildir. Türkiye’de yürütülen takipte borçlu, İngiltere’de N316 başvurusu bulunduğu için Türk mal beyanı süresinin kendiliğinden durduğunu varsaymamalıdır. Bir ülkedeki sorgu dosyasını başka ülkedeki ödeme emri ile eşitlemek, süre ve usul hak kayıplarına yol açabilir.
İİK m.76 hapisle tazyik koşulları
İİK m.76, mal beyanında bulunmayan borçlunun alacaklının talebi üzerine, beyanda bulununcaya kadar ve bir defaya mahsus olmak üzere icra mahkemesi hâkimi tarafından hapisle tazyik edilebilmesini düzenler; kanun üç aylık üst sınır koyar. Bu yaptırımın uygulanabilirliği için ilgili mal beyanı yükümlülüğünün doğması, uygun talep ve diğer koşulların bulunması gerekir. Bir kişiye sadece borcu olduğu için otomatik tazyik hapsi uygulanacağı söylemi kanun metnini yanlış anlatır.
İngiltere’de N316 emrine uymama CPR 71.8’in contempt of court rejimiyle ele alınırken Türkiye’deki m.76 ayrı bir zorlama mekanizmasıdır. İngiliz mahkemenin contempt değerlendirmesi yapması Türk icra mahkemesinin m.76 kararını kendiliğinden kurmaz. Aynı şekilde Türkiye’de mal beyanı verilmiş olması İngiliz mahkemenin ayrıca verdiği kişisel hazır bulunma emrine uyulduğu anlamına gelmez. Dosyalara ait karar ve tebligatlar ayrı izlenmelidir.
İİK m.338 gerçeğe aykırı beyanın farklı niteliği
İİK m.338, kanuna göre istenen beyanı gerçeğe aykırı yapan kişi hakkında şikâyet üzerine cezai sonuç öngören düzenleme içerir. Mal beyanının hiç yapılmaması sebebiyle gündeme gelebilecek m.76 tazyik hapsi ile gerçeğe aykırı mal beyanı aynı fiil ve aynı yaptırım değildir. Kişinin gelir veya malını bilerek yanlış gösterdiği iddiası somut bilgi ve delille değerlendirilmelidir. Bir İngiliz sorgu formuyla Türk mal beyanı arasındaki tutarsızlık varsa bunun nedeni mutlaka araştırılmalıdır.
Beyanlar farklı tarihlerde verilmiş olabilir; borçlu o tarihler arasında iş değiştirmiş, taşınmazını satmış veya gelir elde etmiş olabilir. Dolayısıyla iki belgenin rakamlarının farklı olması tek başına suçun kesin kanıtı değildir. Hesap, satış, maaş ve ödeme kayıtlarıyla tarihsel karşılaştırma yapılarak m.338’in unsurları bakımından somut inceleme gerekir. Doğrulanmamış mal kaçırma iddiaları veya varsayımsal cezai sonuçlarla süreç yönetilmemelidir.
Şirket yöneticisinin kişisel borçluluğu varsayılamaz
CPR 71.2(1)(b) borçlu şirketin bir officer’ının mahkemeye bilgi vermek üzere çağrılabilmesine imkân tanır. Bu, ilgili officer’ın şirketin bütün borçlarını şahsen üstlenmiş olduğu anlamına gelmez. Türk Ticaret Kanunu bakımından da şirket tüzel kişiliği, ortakların ve müdürlerin kişiliğinden kural olarak ayrıdır. Sorgu yükümlülüğü ile borçtan kişisel sorumluluk farklı hukuki sorulardır. Şirket yöneticisine başvuruda hangi sıfatla çağrıldığı açıkça yazılmalıdır.
Türkiye’de bir limited şirkete ortak olan kişinin İngiltere’deki başka şirketin officer’ı sayılması için gerçek görev ve temsil ilişkisi araştırılır. N316A formundaki muhatabın unvanı, adresi, şirket kayıtları ve kararın borçlu tüzel kişiliğiyle bağlantısı belgelenmelidir. Yanlış kişiyi aynı soyadı veya aynı grup şirket adı nedeniyle mahkemeye çağırmak, usule aykırı tebligat ve kişisel veri sorunları doğurabilir.
Banka, tapu, şirket ve gelir bilgilerinin ayrıştırılması
İngiltere’deki Order to Obtain Information sorgusunda borçlunun gelir, banka hesabı, taşınmaz, hisse veya alacak bilgileri gündeme gelebilir. Ancak kayıtların tümü aynı hukuki niteliğe sahip değildir. Türkiye’de bulunan tapulu daire, İngiltere’de tutulan banka mevduatı ve üçüncü kişiden beklenen sözleşme alacağı birbirinden farklı icra yöntemlerine tabi olabilir. Sorgu belgesi her varlık için aynı haciz emrini üretmez ve yabancı ülkedeki sicil haklarını kendiliğinden değiştirmez.
Türkiye’deki taşınmaz hakkında tapu sicilinden, şirket payı için ilgili ticaret kayıtlarından ve ücret için gerçek işveren ilişkilerinden hukuka uygun bilgi alınmalıdır. İngiliz mahkeme kaydında bir banka isminin geçmesi, o bankadaki hesabın mahkeme kararıyla dondurulmuş olduğu anlamına gelmez. Alacaklı, elde edilen bilgiyle hangi ülkede hangi somut icra aracının kullanılacağını hukuki şartlarına göre seçmelidir.
Bilgi toplama ile haciz arasındaki fark
CPR Part 71 kapsamında Order to Obtain Information, mahkeme kararının uygulanabilmesi için borçludan bilgi edinmeyi hedefler; tek başına onun maaşından kesinti yaptıran Attachment of Earnings Order, bankaya yönelik Third Party Debt Order veya malvarlığı üzerinde charging order değildir. Bu icra yollarının kendi başvuru şartları ve muhatapları bulunur. N316 sorgusunda banka hesabı veya taşınmazın öğrenilmesi, varlığın kendiliğinden icra dairesi tarafından haczedildiğini göstermez.
Türkiye’de de İİK m.74 mal beyanı ile İİK kapsamında icra dairesinin somut bir mal veya hak üzerine haciz uygulaması farklı işlemlerdir. Borçlunun beyanında Mersin’deki evini göstermesi tapuya haciz konulduğu anlamına gelmez; bunun için uygun takip ve icra işlemi gerekir. Bilgi ile tahsilin ayrılması, alacaklının gereksiz masraf yapmadan doğru yolu seçmesine katkı sağlayabilir.
Türk mahkeme hükmü ve İngiliz N316 başvurusu
Türkiye’de mahkemeden para alacağı kararı almış alacaklı, borçlunun İngiltere ve Galler’de çalıştığını veya malvarlığı bulunduğunu öğrenebilir. Bu durumda Türk ilamının İngiliz hukukunda hangi şartlarda icra edilebilir hâle getirileceği incelenmeden doğrudan N316 mahkeme sorgusu talep edilmesi uygun olmayabilir. CPR 71.2, bir judgment veya order’ın uygulanması için gerekli bilgileri elde etmeyi hedefler; İngiliz makamında icra edilebilir hükmün varlığı belirleyicidir.
İngiliz hukukunda gerekli nitelikte bir judgment veya order elde edilirse N316 yahut borçlu şirket için N316A başvurusunun koşulları ayrıca incelenebilir. Borçlunun İngiltere’de banka hesabı, işveren veya şirket hissesi bulunması başvuru stratejisini etkiler. Türk ilamı ve İngiliz sorgu dosyası arasındaki bağlantı, belge ve yetki yönünden kurulmalıdır; bir Türk icra müdürlüğü kararı İngiliz mahkemenin kişisel hazır bulunma emrine dönüşmez.
İngiliz N316 belgeleri Türk takipte nasıl değerlendirilebilir?
İngiltere mahkemesinin N316 sürecinde hazırlanan tutanaklar, financial disclosure belgeleri veya affidavit kayıtları Türkiye’de bir alacak davası ya da icra uyuşmazlığında belirli olguları kanıtlamak için incelenebilir. Ancak bu belgelerin gerçekliği, ilgili tarafça hangi koşullarda verildiği, Türkçe tercümesi ve Türk usul hukuku bakımından ispat gücü ayrıca değerlendirilmelidir. Yabancı sorgu tutanağı Türk icra dairesine resmen verilmiş mal beyanı değildir.
Bir İngiliz belgesinin apostilli olması onun içerdiği bütün bilgilerin maddi gerçek olarak kabul edildiği veya Türk mahkemenin kesin sonuca bağlandığı anlamına gelmez. Apostil, ilgili kamu belgesinin biçimsel doğrulamasıyla ilişkilidir. Borçlunun sorgudan sonra malvarlığı değişmiş olabilir; eski bir İngiliz banka dökümünü bugünkü Türk malvarlığına ilişkin değişmez veri kabul etmemek gerekir. Dosya bazlı ve tarihli delil analizi yapılmalıdır.
Dosya için hazırlanacak belgeler ve usul kontrolü
İngiliz dosya için asıl judgment veya order, N316/N316A başvurusu, mahkemenin katılım emri, kişisel tebligat kaydı, varsa seyahat gideri talebi ve ödeme belgesi, affidavit, sorgu tutanağı ve son borç dökümü hazırlanmalıdır. Borçlunun gerçek kişi veya şirket olmasına göre form seçimi, mahkeme ve tebligat adresi doğrulanmalıdır. CPR 71.3’teki süreler sorgu tarihinden geriye doğru ayrıca hesaplanmalı, mahkemece verilmiş farklı talimat varsa saklanmalıdır.
Türk dosyasında takip türü, ödeme emri veya icra emrinin tebliği, itiraz ve kaldırma kararları, İİK m.74–76 bakımından beyan süresi, verilen mal beyanının örneği ve mevcut hacizler sıralanmalıdır. Kararın yabancı ülkede kullanılacağı hâllerde gerekli tercüme ve tasdik koşulları, tebliğ ve tenfiz ihtimali ayrıca incelenir. Her belgenin tarih ve dosya numarası tek kronolojiye işlenerek iki ülkedeki usuller birbiriyle karıştırılmaz.
Hukuki sonuç ve uygulama planı
İngiltere ve Galler CPR Part 71 ve Practice Direction 71 ile düzenlenen N316/N316A süreci, mevcut mahkeme kararının uygulanmasına yardımcı olmak için borçlu veya borçlu şirketin yetkilisinden bilgi almayı hedefler. Türk İİK m.74 mal beyanı ise icra dairesine yapılan ve kendi süre ile yaptırım kurallarına sahip ayrı bir yükümlülüktür. İngiliz sorguya katılım emri Türk mal beyanının, Türk beyanı da İngiliz personal service ve yeminli sorgunun yerine otomatik geçmez.
Sağlıklı değerlendirme için iki ülkedeki mahkeme ve icra dosyaları, gerçek borçlu kimliği, tebligat usulü, güncel bakiye alacak, varlığın bulunduğu ülke ve kullanılmak istenen icra aracı belirlenmelidir. İngiltere’de bilgi toplama aşamasında öğrenilen malvarlığı, Türkiye’de otomatik haciz ya da kesin tahsil hakkı olarak sunulmamalıdır. Hak ve süreler somut dosya üzerinden değerlendirilir; doğrulanmamış içtihat veya kesin sonuç vaadi kullanılmaz.
Resmî hukuk kaynakları
Sık sorulan sorular
1. N316 belgesi Türkiye’de mal beyanı sayılır mı?
Hayır. İngiliz CPR 71 sorgusu Türk icra dairesindeki İİK m.74 mal beyanının yerine geçmez.
2. N316 ile N316A ayrımı nedir?
N316 gerçek kişi borçlu, N316A ise borçlu tüzel kişiliğin görevlisinin sorgulanması içindir (PD 71).
3. İngiliz sorgu emri kaç gün önce tebliğ edilmelidir?
CPR 71.3 uyarınca mahkeme aksini belirtmedikçe duruşmadan en az on dört gün önce kişisel tebliğ gerekir.
4. Tebligat başarısız olursa alacaklı ne yapar?
Kendisi tebliğ yapacak alacaklı duruşmadan en az yedi gün önce mahkemeyi bilgilendirir (CPR 71.3).
5. Borçlunun yol masrafını kim öder?
Borçlu tebliğden itibaren yedi gün içinde makul seyahat masrafı isteyebilir; talep olursa alacaklı öder (CPR 71.4).
6. CPR 71.5 affidavit ne zaman verilir?
İlgili belgeler duruşmadan en az iki gün önce dosyalanabilir veya duruşmada sunulabilir.
7. N316 sorgusu yeminli midir?
Evet. CPR 71.6 mahkeme önünde yemin altında soruların yanıtlanmasını düzenler.
8. N316 emrine uyulmazsa hapis otomatik midir?
Hayır. CPR 71.8 kapsamında uygun mahkemece şartlara bağlı contempt of court değerlendirmesi yapılabilir.
9. Türk mal beyanının kapsamı hangi maddede belirlenir?
İİK m.74 mal, alacak, hak, gelir ve borcu ödeme imkânına ilişkin bildirim içeriğini düzenler.
10. İİK m.75’teki üç gün ne zaman başlar?
İtirazın iptali ya da kesin veya geçici kaldırılması kararının tebliğinden sonra ilgili maddede üç gün öngörülür.
11. İİK m.76 hangi sonucu düzenler?
Koşulları varsa alacaklının talebiyle mal beyanına kadar ve üç ayı geçmemek üzere bir defalık hapisle tazyiki düzenler.
12. İngiliz sorgu tutanağı Türk mahkemesinde kullanılır mı?
Belgenin gerçekliği, tercümesi, tarihi ve Türk usulündeki delil değeri ayrıca incelenebilir; Türk beyanının yerine otomatik geçmez.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin ofisi
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, Akdeniz/Mersin.
İstanbul Ofisi – Polaris Plaza, Maslak / Sarıyer
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul
İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerimizden Türkiye genelindeki dosyalar, görev ve yetki kuralları ile gerekli yerel işlemler dikkate alınarak koordine edilir. Yüz yüze görüşme için randevu sırasında tercih ettiğiniz ofisi belirtiniz.
İstanbul ofisini Google Haritalar’da açın · İletişim ve randevu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
