Taksim Edilmemiş Miras Hissesinin Satış Biçiminin Belirlenmesi Talep Dilekçesi | İİK 121

Miras hissesi satış biçimi talep dilekçesi, borçlunun haczedilmiş taksim edilmemiş miras payı veya iştirak hâlinde tasarruf edilen mal hissesi sıradan taşınır ya da taşınmaz gibi doğrudan satılamadığında mevcut icra dosyasına sunulur. İİK m.121 uyarınca icra müdürü satışın nasıl yapılacağını icra mahkemesinden sorar; mahkeme bilinen ilgilileri davet edip gelenleri dinledikten sonra açık artırma, satış memuru veya somut hakka uygun başka bir tedbir belirleyebilir.

İİK 121 hangi durumda uygulanır?

2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun 121. maddesi, önceki maddelerde gösterilen olağan satış biçimlerinin doğrudan uygulanamadığı mal ve haklara özgü bir yöntem belirleme hükmüdür. Kanun; intifa hakkı, taksim edilmemiş miras, şirket veya iştirak hâlinde tasarruf olunan mal hissesi örneklerini sayar. Ortak özellik, hacizli değerin tek başına ve standart bir eşya gibi satılmasının hukuki yapıya uymamasıdır.

Madde, alacaklıya her durumda belirli bir satış biçimini seçme yetkisi vermez. Satış gerekli hâle geldiğinde icra müdürü, yöntemi icra mahkemesinden sorar. Mahkeme de yerleşim yeri bilinen ilgilileri davet eder; gelenlerin beyanını aldıktan sonra açık artırma yaptırabilir, satış için bir memur atayabilir veya olayın gerektirdiği başka bir tedbiri alabilir. Bu nedenle dilekçenin amacı, “miras payı mutlaka şu şekilde satılsın” demek değil; hacizli hakkı ve dosyanın koşullarını somutlaştırarak kanundaki yöntem belirleme incelemesini başlatmaktır.

Başvurunun doğru makamı ve işlem sırası

Talep önce takibi yürüten icra dairesinin mevcut dosyasına verilir. Çünkü İİK 121, satış biçimini icra mahkemesinden soracak makamı “icra memuru” olarak belirler. Alacaklı; haciz kaydını, satış talebini, gider durumunu, hakkın türünü ve ilgilileri dosyaya sunarak müdürlükten kanuni sorunun icra mahkemesine iletilmesini ister. İcra dairesinin gönderdiği dosya veya müzekkere üzerine icra mahkemesi yöntem konusunda karar verir.

Dilekçenin doğrudan icra mahkemesine sunulması ile icra müdürlüğünün 121. madde uyarınca yöntem sorması aynı işlem değildir. Somut dosyada müdürlük işlemine karşı şikâyet veya daha önce açılmış bir mahkeme dosyası varsa başvuru yolu ayrıca belirlenir. Bu örnek, henüz yöntem belirleme süreci başlatılmamış mevcut icra dosyasında icra müdürlüğüne verilecek talep için hazırlanmıştır.

Satışa geçmeden önce haciz ve süre denetimi

İİK 121 incelemesi, geçerli bir haciz ve satış ihtiyacı bulunduğu varsayımıyla yürütülür. Bu nedenle dosyada takip kesinleşmesi, haciz işlemi, haczin ilgili kişilere veya kayıt mercilerine bildirimi, satış talebinin tarihi ve gerekli giderlerin yatırılması denetlenir. Haczedilmemiş bir hak için yalnız 121. maddeye dayanılarak satış biçimi belirlenmesi istenemez. Haczin düştüğü veya satış talebinin süresinde bulunmadığı bir dosyada yöntem tartışması tek başına eksikliği gidermez.

Hacizden sonra satış isteme süreleri ve gider avansı ayrı bir aşamadır. Sitedeki İİK 106 satış isteme süresi rehberi, genel süre kontrolünü açıklar. Ancak 121. madde kapsamındaki özel hakta hangi işlemin satış talebi sayılacağı ve masrafın ne zaman tamamlanacağı dosyanın kayıtlarıyla birlikte incelenmelidir. Dilekçede bütün tarihlerin sıra numarasıyla gösterilmesi, mahkemenin geçerli süreç üzerinden yöntem belirlemesini sağlar.

Taksim edilmemiş miras payı neden doğrudan taşınmaz hissesi değildir?

Birden çok mirasçı bulunduğunda paylaşmaya kadar miras ortaklığı doğar ve mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur. Borçlu mirasçının belirli bir evin yüzde yirmi beşine bağımsız tapu payı sahibi olduğu her dosyada söylenemez. Onun ekonomik hakkı terekenin bütünü üzerindeki miras payıdır. Bu yapının göz ardı edilerek yalnız bir taşınmazdaki varsayımsal oran üzerinden satış yapılması, diğer mirasçıların hak alanını aşabilir.

Mevcut miras payı haczi rehberi haczin nasıl doğduğunu ve diğer mirasçıların kişisel borçtan sorumlu olmadığını açıklar. Bu yazı ise sonraki ve daha dar aşamaya, haczedilmiş payın paraya çevrilme yönteminin İİK 121 kapsamında belirlenmesine odaklanır. Haciz kararı, satış yöntemini kendiliğinden seçmez; yöntem için tereke içeriği, paylaşma durumu, ilgililer ve uygulanabilir tedbirler ayrıca dosyalanır.

İlgililer kimdir ve neden davet edilir?

İİK 121, yerleşim yerleri bilinen ilgililerin davet edilmesini ve gelenlerin dinlenmesini açıkça öngörür. Taksim edilmemiş miras payında diğer mirasçılar, tereke temsilcisi varsa temsilci, hacizli pay üzerinde kayıtlı başka hak sahipleri ve satış yönteminden doğrudan etkilenen kişiler ilgililer arasında olabilir. İştirak hâlindeki başka mallarda ortaklar, şirket veya ilgili kayıt kurumu farklılaşabilir.

Dilekçeye yalnız borçlunun adresini yazmak yeterli değildir. Mirasçılık belgesindeki kişiler, güncel nüfus ve adres kayıtları, ölen mirasçılar varsa onların halefleri ve bilinen temsil ilişkileri gösterilmelidir. Adresi bilinmeyen kişi hakkında “adres yok” demek yerine yapılan gerçek araştırma belirtilir. Mahkemenin davet yükümlülüğü, ilgililerin satış yöntemine dair görüşlerini sunabilmesi ve seçilecek tedbirin hak sahipliği yapısıyla uyumlu kurulması içindir.

İcra mahkemesinin seçebileceği yöntemler

Kanun üç açık seçenek sunar: açık artırma yaptırmak, satış için bir memur tayin etmek veya gereken başka bir tedbiri almak. Bu seçeneklerin hiçbiri dosya bilgisi görülmeden otomatik sonuç değildir. Hakkın bağımsız ekonomik değeri, devredilebilirliği, terekenin yapısı, ortakların sayısı, mevcut uyuşmazlıklar ve satışın üçüncü kişilerin haklarına etkisi değerlendirilir.

Mahkemenin “başka tedbir” yetkisi sınırsız bir serbestlik değildir; amaç hacizli değeri kanuna uygun biçimde paraya çevirmek ve ilgililerin haklarını korumaktır. Bazı elbirliği mülkiyeti dosyalarında alacaklıya ortaklığın giderilmesi davası açabilmesi için yetki verilmesi gündeme gelebilir. Bu yol seçilirse sulh hukuk mahkemesindeki dava, icra mahkemesinin yöntem belirleme incelemesinden farklı bir yargılama olur. Her 121 başvurusunda doğrudan ortaklığın giderilmesi kararı verileceği veya yetki belgesi düzenleneceği kesinmiş gibi yazılamaz.

İİK 121 ile ortaklığın giderilmesi davası arasındaki ayrım

İİK 121’de icra mahkemesi, haczedilmiş özel mal veya hakkın paraya çevrilme tarzını belirler. Ortaklığın giderilmesi davasında ise sulh hukuk mahkemesi ortak mülkiyet ilişkisini aynen taksim veya satış yoluyla sona erdirir. Görevli mahkeme, taraf düzeni, dava şartı ve kararın kapsamı farklıdır. Bu nedenle icra dairesine sunulan 121 dilekçesinin başlığına doğrudan “ortaklığın giderilmesi davası” yazılmaz.

İcra mahkemesinin belirlediği yöntem ortaklığın giderilmesi davası açılması yönündeyse, verilen yetki ve karar doğrultusunda ayrı dava hazırlığı yapılır. Sitedeki ortaklığın giderilmesi dava dilekçesi paydaşlar arasındaki genel dava şartlarını anlatır. Haciz alacaklısının 121 sürecindeki sıfatı, sıradan paydaşın kendi paylaşma hakkıyla aynı değildir; yetkinin kapsamı ve icra dosyasıyla bağlantı korunmalıdır.

2026 tarihli mirasçılar arası ilk artırma kuralı

7589 sayılı Kanun, 31 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanarak İİK m.114’e özel bir artırma kuralı ekledi. Tüm maliklerin taşınmazı miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü kişinin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlarda ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmişse birinci artırma yalnız malik olan mirasçılar arasında yapılır. Bu özel ilk artırmada teklif eşiği muhammen kıymetin yüzde yüzü esas alınarak uygulanır; ikinci artırmada genel yüzde elli sistemi devreye girer.

Bu düzenleme, her İİK 121 dosyasında hacizli miras payının sadece mirasçılar arasında satılacağı anlamına gelmez. Kural; taşınmazdaki bütün maliklerin mirasçı olması, dışarıdan malik bulunmaması ve ortaklığın satışla giderilmesine karar verilmesi hâlinde uygulanır. Ayrıca 7589 sayılı Kanun’un geçici hükmü, değişiklik yürürlüğe girmeden önce ilan edilmiş artırmalarda eski hükümlerin devam edeceğini belirtir. Başvuru dosyasında malik kaynağı ve artırma ilan tarihi bu nedenle ayrı sütunlarda gösterilir.

Dosyaya konulması gereken temel belgeler

• İcra dairesi ve esas numarası, takip tarafları ve güncel dosya hesabı.
• Takibin kesinleştiğini ve haczi gösteren karar, tutanak ve tebliğ kayıtları.
• Satış talebinin tarihi ile yatırılan gider ve avans makbuzları.
• Mirasçılık belgesi, ölüm kaydı ve güncel mirasçı zinciri.
• Terekeye giren taşınmaz, araç, hesap, şirket payı ve diğer değerlerin gerçek kayıtları.
• Tapu kaydı, bütün takyidatlar ve malikin edinim sebebi.
• Diğer mirasçı ve ilgililerin bilinen güncel adresleri.
• Paylaşma, temsil, resmî tasfiye veya ortaklığın giderilmesi dosyaları varsa numara ve durumları.
• Önerilen yöntemin neden uygulanabilir olduğunu gösteren değerleme ve masraf bilgileri.
• 2026 tarihli özel artırma kuralı bakımından bütün maliklerin edinim kaynağı ve ilan tarihi.

Belge listesi, mevcut olmayan kayıt varmış gibi doldurulmamalıdır. Bilinmeyen tereke değeri için kesin tutar, bulunmayan tebligat için tarih veya henüz düzenlenmemiş değerleme için sonuç yazılmaz. Her bilgi, ek numarası ve kaynağıyla dilekçeye bağlanır.

Değerleme ve satış kapsamı nasıl kurulmalıdır?

Haczedilen değer borçlu mirasçının tereke üzerindeki ekonomik payıysa, terekenin yalnız tek bir malına bakılarak net pay değeri çıkarılamaz. Tereke borçları, diğer mallar, sınırlı ayni haklar, kira veya kullanım durumu ve varsa devam eden davalar satış değerini etkileyebilir. Dilekçede “borçlunun payı şu tutardır” deniyorsa bu tutarın hangi tarihli değerleme ve hangi pasif hesabına dayandığı gösterilmelidir.

Taşınmaz üzerindeki ipotek, haciz, tedbir, intifa veya aile konutu şerhi gibi kayıtlar satış yönteminin belirlenmesinden önce alınır. Hacizli miras payının satışı, diğer mirasçıların kişisel paylarını borçluya ait hâle getirmez. Ama ortaklığın satışla giderilmesi seçilirse taşınmazın tamamının satışı ve bedelin hak sahiplerine dağıtılması farklı bir sonuç doğurabilir. Bu iki ihtimal sonuç isteminde birbirine karıştırılmaz.

İİK 94 haczi ile İİK 121 satışı arasındaki bağ

İİK m.94, taksim edilmemiş mirastaki payın ve iştirak hâlindeki hissenin haczine ilişkin bildirim ve koruma düzenini kurar. İİK m.121 ise haczedilmiş özel değerin satış şekli gerektiğinde devreye girer. Önce haciz konusu hak doğru tanımlanır; sonra satış yöntemi belirlenir. Haciz müzekkeresindeki belirsizlik satış yöntemi kararıyla kendiliğinden düzelmez.

Borçlunun kazandığı fakat sicile tescil ettirmediği ayni hakkın onun adına tescili ise 94. maddenin ikinci fıkrasında farklı bir işlemdir. Bu ayrım için İİK 94/2 borçlu adına tescil talep dilekçesi incelenebilir. Tescilsiz kazanılmış ayni hakkı sicile geçirmek ile paylaşılmamış miras payının satış biçimini belirlemek aynı talep değildir.

Başvuru öncesi profesyonel kontrol listesi

• Takip, haciz ve satış talebinin güncel durumu dosyadan doğrulandı.
• Hacizli değerin miras payı, intifa, şirket payı veya başka hak olduğu açıkça adlandırıldı.
• Elbirliği ve paylı mülkiyet ayrımı güncel kayıtla yapıldı.
• Borçlu dışındaki bütün ilgililer ve bilinen adresleri listelendi.
• Tereke veya ortak mal envanteri ek numaralarıyla sunuldu.
• Yöntem önerisinin hukuki ve ekonomik gerekçesi açıklandı.
• İcra mahkemesinin alternatif tedbir yetkisi korunarak kesin sonuç varsayılmadı.
• Ortaklığın giderilmesi davası gerekiyorsa bunun ayrı aşama olduğu belirtildi.
• 7589 sayılı Kanun’un özel ilk artırma şartları somut malik yapısıyla karşılaştırıldı.
• Artırma ilan tarihi ve geçiş hükmü kontrol edildi.
• Gerçek gönderim tarihi ve gerçek imza kullanılacak şekilde boş alanlar bırakıldı.
• Güvenli elektronik imza uygulanmamış örneğe “E-İMZALIDIR” ibaresi eklenmedi.

İİK 121 satış biçiminin belirlenmesi talep dilekçesi örneği

Aşağıdaki örnek, taksimi yapılmamış miras payı için düzenlenmiştir. Köşeli parantezli alanlar gerçek icra, mirasçılık, tereke ve tebligat kayıtlarıyla doldurulmalıdır.

Düzenlenebilir Word dilekçesi ve satış yöntemi çizelgesi

İİK 121 miras hissesi satış biçimi talep dilekçesini Word olarak indirin. İlk sayfada icra dairesine sunulacak talep; ikinci sayfada haciz, süre, tereke, ilgililer, değerleme, yöntem seçenekleri, 7589 sayılı Kanun kontrolü ve mahkemeye gönderilecek evrak çizelgesi yer alır.

Sık sorulan sorular

Resmî kaynaklar ve ilgili içerikler

• Adalet Bakanlığı İcra ve İflâs Kanunu resmî bağlantısı
• Mevzuat Bilgi Sistemi 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu
• UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı İİK 121 uygulaması
• TBMM 7589 sayılı Kanun bilgileri
• 7589 sayılı Kanun tam resmî metni
• Miras payının devri ile cebrî satış arasındaki fark
• Diğer düzenlenebilir örnek dilekçeler

İİK m.121, bağlantılı haciz hükümleri ve 31 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun 11 Ekim 2026 tarihinde resmî kaynaklardan kontrol edilmiştir. Fiziksel ofislerimiz İstanbul ve Mersin’dedir: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, İhsaniye Mahallesi 4903. Sokak Profit İş Merkezi 3/14, Akdeniz/Mersin. Telefon: +90 552 224 43 66. Av. Halil Bakırcı Mersin Barosu 3472; Av. Emirhan Keskin Mersin Barosu 5507.

Bu dilekçe örneği Av. Halil Bakırcı adına yayımlanan bilgilendirme içeriğidir. Örnek metin gerçek dosyanın olayları, delilleri ve güncel mevzuatı değerlendirilerek uyarlanmalıdır.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

Büro avukatı: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →