Yurt Dışı Bağlantılı Boşanmada Hangi Hukuk Uygulanır? MÖHUK m.14 | 2026
Kısa ve Net Cevap
Yurt dışı bağlantılı boşanma ve ayrılık davalarında uygulanacak hukuk 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 14. maddesine göre belirlenir. Eşlerin müşterek millî hukuku varsa bu hukuk; müşterek millî hukuk yoksa müşterek mutad mesken hukuku; o da yoksa Türk hukuku uygulanır. Boşanmış eşler arasındaki nafaka ile ayrılık ve evlenmenin butlanındaki eş nafakası aynı sisteme tabidir. Boşanmada velâyet ve velâyete ilişkin sorunlar da m.14/1’deki sıra ile çözülür. Geçici tedbir taleplerinde ise MÖHUK m.14/4 gereğince Türk hukuku uygulanır.
MÖHUK m.14, yabancı boşanma kararının Türkiye’de tanınması veya nüfusa tescili değildir. Bu madde, Türk mahkemesinde görülen milletlerarası unsurlu boşanma davasında esasa hangi ülke hukukunun uygulanacağını belirler. Yabancı kararın Türkiye’de hüküm doğurması MÖHUK m.50 ve devamı ile şartları varsa 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A kapsamında ayrıca incelenir.
MÖHUK m.14 Ne Düzenler?
MÖHUK m.14 boşanma ve ayrılık sebepleri ile sonuçlarına uygulanacak hukuku belirleyen özel kanunlar ihtilafı kuralıdır. Birinci fıkra üç basamak kurar: eşlerin müşterek millî hukuku, bu yoksa müşterek mutad mesken hukuku, bu da yoksa Türk hukuku. Tarafların “biz şu hukuku seçtik” demesi aile hukukundaki bu bağlama sırasını değiştirmez.
Madde yalnız boşanma sebebini değil, boşanma ve ayrılığın hükümlerini de kapsar. İkinci fıkra boşanmış eşler arasındaki nafakayı birinci fıkraya bağlar ve bu hükmün ayrılık ile evlenmenin butlanında da geçerli olduğunu söyler. Üçüncü fıkra boşanmada velâyet ve velâyete ilişkin sorunları aynı sisteme bağlar. Dördüncü fıkra geçici tedbirleri ayırır ve Türk hukukunu öngörür.
Bu nedenle “eşlerden biri Türk olduğu için Türk hukuku uygulanır” şeklinde otomatik sonuç kurulmaz. Eşlerin vatandaşlıkları, çok vatandaşlılık durumu ve müşterek mutad meskeni sırayla incelenir. Yabancı hukuk uygulanacaksa mahkeme MÖHUK m.2 gereğince yabancı hukukun içeriğini resen tespit eder.
Müşterek Millî Hukuk Nasıl Belirlenir?
Eşler aynı devletin vatandaşıysa m.14’ün ilk basamağı müşterek millî hukuktur. Her iki eş Türk vatandaşıysa yurt dışında yaşamaları bu ilk basamağı değiştirmez ve Türk hukuku uygulanır. Her iki eş Alman vatandaşıysa ve dava Türk mahkemesinde görülüyorsa kural olarak Alman hukuku müşterek millî hukuk olarak uygulanır.
Bir veya iki eş birden fazla vatandaşlığa sahipse MÖHUK m.4 ayrıca uygulanır. Türk vatandaşlığının da bulunduğu çok vatandaşlılıkta kanunun vatandaşlık bağlama kuralı esas alınır. Vatandaşlığın güncel durumu resmî belgelerle tespit edilir; yalnız eski pasaport veya beyana göre uygulanacak hukuk seçilmez.
Yabancı hukuk Türk mahkemesinde uygulanabilir. Bu, Türk mahkemesinin yabancı ülke mahkemesine dönüştüğü anlamına gelmez. Mahkeme Türk usul hukukunu uygular; maddi hukuk yönünden MÖHUK’un gösterdiği yabancı hukuku uygular. Yabancı hukukun belirli bir hükmünün uygulanması Türk kamu düzenine açıkça aykırı sonuç doğurursa MÖHUK m.5 değerlendirilir.
Eşlerin Vatandaşlıkları Farklıysa
Eşler farklı vatandaşlıklardaysa müşterek millî hukuk bulunmaz. MÖHUK m.14 bu durumda müşterek mutad mesken hukukuna geçer. Türk ve Alman vatandaşı eşlerin ortak yaşam merkezi Almanya ise Alman hukuku; Türk ve Fransız eşlerin ortak yaşam merkezi Fransa ise Fransız hukuku uygulanır.
Mahkemenin Türkiye’de olması bu sonucu değiştirmez. “Türk mahkemesi = Türk hukuku” eşitliği milletlerarası özel hukukta doğru değildir. Türk mahkemesi milletlerarası yetkiye sahip olabilir ve aynı dosyada yabancı maddi hukuku uygulayabilir.
Eşlerin farklı vatandaşlıklarda olup artık farklı ülkelerde yaşamaları hâlinde müşterek mutad mesken de bulunmayabilir. Böyle bir durumda m.14’ün üçüncü basamağı olan Türk hukuku uygulanır. Ancak mutad mesken tespiti yalnız güncel adres belgesinden ibaret değildir; ortak yaşam merkezinin fiilî unsurları incelenir.
Müşterek Mutad Mesken Nedir?
Mutad mesken, kişinin hayat ilişkilerinin fiilen merkezileştiği yerdir. Nüfusa kayıtlı yer, taşınmazın bulunduğu şehir, kısa süreli konaklama adresi veya yalnız oturum izninin verildiği ülke ile bire bir aynı değildir. Oturma süresi, aile yaşamı, çalışma düzeni ve sosyal bağlar birlikte değerlendirilir.
Müşterek mutad mesken için iki eşin aynı ülkede ortak yaşam merkezi bulunmalıdır. Eşlerden biri uzun süredir Berlin’de, diğeri İstanbul’da bağımsız yaşam sürüyorsa müşterek mutad mesken bağlantısı bulunmayabilir. Buna karşılık kısa süreli iş görevi veya eğitim ortak yaşam merkezini tek başına ortadan kaldırmaz.
Dava dilekçesine oturum belgeleri, kira sözleşmesi, iş kayıtları, okul kayıtları, aile yaşamını gösteren belgeler ve resmî adres kayıtları eklenebilir. Amaç, bağlama noktasını varsayıma değil somut yaşam verilerine dayandırmaktır.
Türk Hukuku Ne Zaman Uygulanır?
Eşlerin müşterek millî hukuku yoksa ve müşterek mutad mesken hukuku da bulunmuyorsa MÖHUK m.14/1 gereğince Türk hukuku uygulanır. Bu durumda boşanma sebepleri ile sonuçları Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre değerlendirilir.
Türk hukukunun uygulanması yabancılık unsurunu ortadan kaldırmaz. Yurt dışı tebligat, yabancı ülkedeki deliller, apostil ve tercüme, yabancı malvarlığı, yabancı banka kayıtları ve uluslararası çocuk koruma sözleşmeleri dosyada ayrıca ele alınır.
Uygulanacak hukukun yabancı hukuk olması hâlinde de Türk hukukunun doğrudan uygulanan kuralları ve kamu düzeni hükümleri MÖHUK m.5 ve m.6 çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.
Boşanmış Eşler Arasındaki Nafaka
MÖHUK m.14/2, boşanmış eşler arasındaki nafaka taleplerine birinci fıkra sistemini uygular. Aynı kural ayrılık ve evlenmenin butlanında da geçerlidir. Böylece eş nafakasında önce müşterek millî hukuk, yoksa müşterek mutad mesken hukuku, o da yoksa Türk hukuku esas alınır.
Bu özel düzenleme genel nafaka kuralı olan MÖHUK m.19’dan ayrılmalıdır. Çocuk nafakası, hısımlık nafakası ve milletlerarası nafaka tahsili bakımından ilgili özel hükümler ile Türkiye’nin taraf olduğu sözleşmeler ayrıca incelenir.
Türkiye’de verilmiş nafaka kararının Almanya, Hollanda, Fransa veya başka ülkede tahsili uygulanacak hukuk meselesinden farklıdır. Bu aşamada yabancı ülkede tanıma, tenfiz veya uluslararası nafaka tahsil mekanizması gündeme gelir.
Boşanmada Velâyet
MÖHUK m.14/3, boşanmada velâyet ve velâyete ilişkin sorunları birinci fıkraya bağlar. Buna göre müşterek millî hukuk, yoksa müşterek mutad mesken hukuku, o da yoksa Türk hukuku uygulanır.
Bununla birlikte MÖHUK m.1/2 uyarınca Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmeler saklıdır. Çocuğun korunması, mutad meskeni, kişisel ilişki ve koruyucu tedbirler bakımından uygulanabilir Lahey sözleşmeleri doğrudan dikkate alınır.
Uluslararası çocuk kaçırma dosyası ise boşanma velâyetinin aynısı değildir. Çocuğun hukuka aykırı götürülmesi veya alıkonulması hâlinde 1980 Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi kapsamında iade prosedürü ayrıca yürütülür.
Geçici Tedbirlerde Türk Hukuku
MÖHUK m.14/4 açık hüküm içerir: geçici tedbir taleplerine Türk hukuku uygulanır. Türk mahkemesinde görülen uluslararası boşanma dosyasında geçici nafaka, geçici velâyet, barınma ve malvarlığının korunmasına ilişkin tedbirler Türk hukukuna göre değerlendirilir.
Boşanmanın esasına örneğin Alman hukukunun uygulanması, geçici tedbirde Türk hukukunun uygulanmasına engel değildir. Esas ve geçici hukuki koruma farklı bağlama kurallarına tabi olabilir.
Türk mahkemesinin geçici tedbirinin yurt dışındaki mal veya kişi üzerinde fiilen uygulanması ise ilgili yabancı ülkenin tanıma ve uygulama kurallarına göre ayrıca değerlendirilir.
Uygulanacak Hukuk ile Yetkili Mahkeme Farklıdır
MÖHUK m.14 hangi maddi hukukun uygulanacağını belirler. Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi MÖHUK m.40 ve Türk vatandaşlarının kişi hâli davaları bakımından m.41 üzerinden ayrıca incelenir. Boşanma davalarının iç hukuk yer itibarıyla yetkisi Türk Medeni Kanunu m.168 ile birlikte değerlendirilir.
Türk mahkemesinin yetkili olması yabancı hukukun uygulanmasını engellemez. Yabancı hukukun uygulanması da Türk mahkemesini yetkisiz hale getirmez. Dava dilekçesinde yetki ve uygulanacak hukuk iki ayrı hukuki başlık altında kurulmalıdır.
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşının kişi hâli davasında yabancı ülkede dava açılmamış veya açılamamışsa MÖHUK m.41’in özel sırası kullanılır. Bu konuda sitedeki MÖHUK m.41 rehberi ayrı olarak incelenebilir.
Yabancı Ülkede Boşanma Kararı Varsa
Yabancı ülkede kesinleşmiş boşanma kararı varsa aynı evliliği sona erdirmek amacıyla yeniden m.14 kapsamında dava açılması yerine kararın Türkiye’de sonuç doğurması incelenir. MÖHUK m.50 ve devamında tanıma-tenfiz; şartları varsa 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A kapsamında nüfusa tescil yolu uygulanır.
Yabancı kararın yalnız boşanma kısmının nüfusa tescil edilmesi, karardaki para, nafaka, tazminat veya malvarlığı hükümlerinin Türkiye’de kendiliğinden icra edilebilir olduğu anlamına gelmez. İcra edilebilir hüküm için tenfiz şartları ayrıca incelenir.
Bu nedenle yabancı ülkedeki sürecin dava aşamasında mı, kesinleşmiş karar aşamasında mı olduğu başlangıçta tespit edilir.
Yurt Dışı Bağlantılı Boşanma Dosyasında Belgeler
Eşlerin vatandaşlık belgeleri, varsa çok vatandaşlılık kayıtları, müşterek yaşamı ve mutad meskeni gösteren belgeler, evlilik kaydı, yabancı adres ve oturum kayıtları ile varsa yabancı dava/karar evrakı hazırlanır. Yabancı dilde belgeler HMK m.223 uyarınca Türkçe tercümeleriyle sunulur.
Yabancı resmî belgelerin resmî belge niteliği HMK m.224 ve uygulanabilir milletlerarası sözleşmelere göre kontrol edilir. Apostil gereken ülkede apostil; apostil sisteminin uygulanmadığı ülkede ilgili tasdik zinciri tamamlanır.
Avukatlık vekâletnamesinde HMK m.74 kapsamındaki özel yetkiler kontrol edilir. Boşanma, sulh, feragat, kabul ve kanun yolundan vazgeçme gibi işlemlerde özel yetki gerekliliği dosyaya göre vekâletnameye açıkça yazılır.
12 Maddelik Kontrol Listesi
- Eşlerin güncel vatandaşlıkları belgelendi mi?
- Çok vatandaşlılık varsa MÖHUK m.4 uygulandı mı?
- Müşterek millî hukuk var mı?
- Müşterek millî hukuk yoksa müşterek mutad mesken tespit edildi mi?
- İlk iki bağ yoksa Türk hukukuna geçildi mi?
- Eş nafakası m.14/2 altında değerlendirildi mi?
- Velâyet için m.14/3 ve milletlerarası sözleşmeler kontrol edildi mi?
- Geçici tedbirde m.14/4 gereği Türk hukuku uygulandı mı?
- Milletlerarası yetki m.40/m.41 üzerinden ayrıca kuruldu mu?
- Yabancı ülkede mevcut dava veya karar kontrol edildi mi?
- Yabancı belgelerin tercüme ve tasdikleri tamamlandı mı?
- Vekâletnamede gerekli özel yetkiler var mı?
Resmî ve İlgili Kaynaklar
Sık Sorulan Sorular
İki Türk vatandaşı Almanya’da yaşıyorsa hangi hukuk uygulanır?
MÖHUK m.14/1 uyarınca müşterek millî hukukları Türk hukuku olduğu için Türk hukuku uygulanır.
Türk ve Alman vatandaşı eşler Almanya’da yaşıyorsa hangi hukuk uygulanır?
Müşterek millî hukuk yoksa ve müşterek mutad mesken Almanya ise Alman hukuku uygulanır.
Eşler farklı vatandaşlıkta ve farklı ülkelerde yaşıyorsa ne olur?
Müşterek millî hukuk ve müşterek mutad mesken yoksa Türk hukuku uygulanır.
Türk mahkemesi yabancı hukuk uygulayabilir mi?
Evet. Yetkili mahkeme ile uygulanacak hukuk ayrı meselelerdir.
Boşanmış eşler arasındaki nafakada hangi hukuk uygulanır?
MÖHUK m.14/2 gereğince birinci fıkradaki sıralama uygulanır.
Velâyete hangi hukuk uygulanır?
MÖHUK m.14/3 birinci fıkra sistemini uygular; milletlerarası sözleşmeler ayrıca kontrol edilir.
Geçici tedbirlerde hangi hukuk uygulanır?
MÖHUK m.14/4 gereğince Türk hukuku uygulanır.
Yabancı boşanma kararı varsa yeniden dava mı açılır?
Kesinleşmiş karar için tanıma, tenfiz veya şartları varsa 5490 m.27/A tescili incelenir.
Mutad mesken yalnız ikamet kaydı mıdır?
Hayır. Fiilî yaşam merkezi ve hayat ilişkileri birlikte değerlendirilir.
Yabancı hukuk nasıl tespit edilir?
MÖHUK m.2 uyarınca mahkeme yabancı hukuku resen uygular ve içeriğini araştırır.
MÖHUK m.14 Uygulanırken Üç Aşamalı Kontrol
Yurt dışı bağlantılı boşanmada ilk aşama eşlerin boşanma anındaki ortak millî hukukunu belirlemektir. MÖHUK m.14/1 boşanma ve ayrılık sebepleri ile hükümlerini eşlerin ortak millî hukukuna bağlar. Ortak millî hukuk yoksa eşlerin ortak mutad mesken hukuku; bunun da bulunmaması hâlinde Türk hukuku uygulanır.
İkinci aşama, uygulanacak yabancı hukukun içeriğinin MÖHUK m.2 uyarınca tespit edilmesidir. Yabancı hukuk bir “delil” gibi yalnız tarafın getirmesine bırakılmaz; hâkim yabancı hukuku re’sen uygular ve içeriğinin tespitinde tarafların yardımını isteyebilir. Yabancı hukukun bütün araştırmalara rağmen belirlenememesi hâlinde Türk hukuku uygulanır.
Üçüncü aşama, boşanmanın fer’î sonuçlarının aynı hukuk altında otomatik değerlendirilmediğini kontrol etmektir. Nafaka, velayet, mal rejimi, soybağı ve çocukla kişisel ilişki gibi başlıklar MÖHUK’un kendi özel bağlama kurallarına göre ayrıca incelenir. Dava dilekçesinde yalnız “boşanmaya Alman hukuku uygulanır” demek, bütün aile hukuku taleplerinin Alman hukukuna tâbi olduğu anlamına gelmez.
Çifte Vatandaşlık ve Türk Vatandaşlığı Varsa
MÖHUK m.4 uyarınca birden fazla vatandaşlığı bulunan kişi bakımından uygulanacak millî hukuk belirlenirken özel kurallar vardır. Türk vatandaşlığının da bulunduğu çok vatandaşlık hâlinde Türk hukuku esas alınır. Eşlerden birinin Türk, diğerinin yalnız yabancı vatandaş olması durumunda ise ortak millî hukuk bulunmadığından m.14’teki bir sonraki bağlama noktası olan ortak mutad mesken araştırılır.
Bu nedenle dava dosyasında eşlerin vatandaşlığı yalnız pasaport fotokopisiyle geçiştirilmemelidir. Çifte vatandaşlık, vatandaşlığın kazanılma veya kaybedilme tarihi ve boşanma davasının açıldığı tarihteki güncel statü belgelenmelidir. Yanlış vatandaşlık varsayımı, uygulanacak hukukun baştan yanlış seçilmesine neden olur.
Yabancı Hukukun Türk Mahkemesinde Uygulanması
Türk mahkemesi yabancı hukuku uyguladığında davayı yabancı ülkeye göndermez; yargılama Türk mahkemesinde Türk usul hukukuna göre devam eder. Görev, yetki, dava şartları, delillerin sunulması ve kanun yolu gibi usul meseleleri Türk usul hukukuna tâbidir. Maddi boşanma şartı ise MÖHUK m.14’ün gösterdiği hukuka göre değerlendirilir.
Yabancı hukukun uygulanmasının sonucu Türk kamu düzenine açıkça aykırıysa MÖHUK m.5 devreye girer. Kamu düzeni istisnası, yabancı hukukun Türk hukukundan farklı olması nedeniyle değil, somut uygulama sonucunun Türk kamu düzeniyle açıkça bağdaşmaması hâlinde kullanılır.
Dava dosyasında vatandaşlık, mutad mesken ve uygulanacak hukuk sıralaması açıkça yazılmalıdır. Böylece MÖHUK m.14’ün hangi basamağından sonuca gidildiği denetlenebilir ve yabancı hukukun içeriğinin araştırılması eksik bırakılmaz.
Boşanma talebi ile nafaka, velayet ve mal rejimi talepleri aynı dilekçede bulunsa dahi her talebin kendi bağlama kuralı ayrı gösterilmelidir.
Bu ayrım dava stratejisinin zorunlu parçasıdır.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Bu rehber MÖHUK m.14, m.2, m.4, m.5, m.40 ve m.41 ile ilgili aile hukuku ve milletlerarası sözleşme hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Türkiye geneli yurt dışı bağlantılı dosyalar Mersin’den takip edilmektedir.
Yurt Dışı Boşanma Dosyası İçin İletişim
Son mevzuat kontrolü: 12 Eylül 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
