Tek Bilirkişi mi Bilirkişi Heyeti mi Görevlendirilir? HMK 267 | 2026
Kısa ve net cevap: Kural tek bilirkişi görevlendirilmesidir; birden fazla bilirkişi ancak gerekçe gösterilerek ve tek sayıda kurul oluşturularak görevlendirilebilir.
HMK 267 Ne Düzenliyor?
HMK 267, mahkemenin kural olarak bir kişiyi bilirkişi görevlendireceğini; ancak gerekçesi açıkça gösterilmek şartıyla tek sayıda birden fazla kişiden oluşan bilirkişi kurulunun görevlendirilebileceğini düzenler. Heyet, olağan kural değil gerekçeli istisnadır.
267. madde, bilirkişilik sürecindeki belirli bir usul sorununu çözmek için konulmuştur. Düzenleme tek başına okunmamalı; HMK 266’daki teknik bilgi eşiği, HMK 273’teki görev tanımı, HMK 279’daki rapor sınırı ve HMK 282’deki serbest değerlendirme ilkesiyle birlikte ele alınmalıdır. Bilirkişi mahkemenin yerine geçmez; yargılamada özel veya teknik bilginin somut vakıaya aktarılmasını sağlar.
Maddenin Açık Unsurları
- 1. Başlangıç kuralı tek bilirkişidir. Bu unsur, bilirkişi sayısının belirlenmesi bakımından maddenin bütünü içinde değerlendirilir.
- 2. Heyet için somut gerekçe bulunmalıdır. Bu unsur, bilirkişi sayısının belirlenmesi bakımından maddenin bütünü içinde değerlendirilir.
- 3. Gerekçe görevlendirme kararında gösterilmelidir. Bu unsur, bilirkişi sayısının belirlenmesi bakımından maddenin bütünü içinde değerlendirilir.
- 4. Heyet üye sayısı tek olmalıdır. Bu unsur, bilirkişi sayısının belirlenmesi bakımından maddenin bütünü içinde değerlendirilir.
- 5. Her üyenin uzmanlığı teknik görevle örtüşmelidir. Bu unsur, bilirkişi sayısının belirlenmesi bakımından maddenin bütünü içinde değerlendirilir.
- 6. Heyet kurulması hukuki değerlendirme yetkisini bilirkişilere taşımaz. Bu unsur, bilirkişi sayısının belirlenmesi bakımından maddenin bütünü içinde değerlendirilir.
1. noktanın anlamı: Başlangıç kuralı tek bilirkişidir. Uygulamada bu kontrol yapılmadan sonraki aşamaya geçilmesi, bilirkişi sürecinin dayanağını belirsizleştirir. 267. maddenin amacı, işlemi biçimsel bir rutine değil kanunda tanımlanmış gerekliliğe bağlamaktır. Bu nedenle dosyada söz konusu unsurun hangi belge, ara karar veya bildirimle karşılandığı görülebilmelidir.
Dosya yönetimi açısından 2. kontrol: Heyet için somut gerekçe bulunmalıdır. Tarafların ve mahkemenin aynı teknik meseleyi konuşabilmesi için bu noktanın açık kayıt altına alınması gerekir. Belirsizlik, rapor geldikten sonra görev sınırı ve usul tartışmasını büyütür. bilirkişi sayısının belirlenmesi yönünden doğru yaklaşım, kanuni unsuru baştan somutlaştırmaktır.
Kanuni çerçevede 3. unsur: Gerekçe görevlendirme kararında gösterilmelidir. Bu gereklilik bilirkişinin yetkisini genişletmez; tersine teknik faaliyetin sınırını görünür kılar. Mahkeme hukuki sonucu kendi gerekçesiyle kurmaya devam eder. İlgili unsurun yerine varsayıma dayalı başka bir ölçüt konulmamalıdır.
4. noktanın anlamı: Heyet üye sayısı tek olmalıdır. Uygulamada bu kontrol yapılmadan sonraki aşamaya geçilmesi, bilirkişi sürecinin dayanağını belirsizleştirir. 267. maddenin amacı, işlemi biçimsel bir rutine değil kanunda tanımlanmış gerekliliğe bağlamaktır. Bu nedenle dosyada söz konusu unsurun hangi belge, ara karar veya bildirimle karşılandığı görülebilmelidir.
Dosya yönetimi açısından 5. kontrol: Her üyenin uzmanlığı teknik görevle örtüşmelidir. Tarafların ve mahkemenin aynı teknik meseleyi konuşabilmesi için bu noktanın açık kayıt altına alınması gerekir. Belirsizlik, rapor geldikten sonra görev sınırı ve usul tartışmasını büyütür. bilirkişi sayısının belirlenmesi yönünden doğru yaklaşım, kanuni unsuru baştan somutlaştırmaktır.
Kanuni çerçevede 6. unsur: Heyet kurulması hukuki değerlendirme yetkisini bilirkişilere taşımaz. Bu gereklilik bilirkişinin yetkisini genişletmez; tersine teknik faaliyetin sınırını görünür kılar. Mahkeme hukuki sonucu kendi gerekçesiyle kurmaya devam eder. İlgili unsurun yerine varsayıma dayalı başka bir ölçüt konulmamalıdır.
Bilirkişi sayısının belirlenmesi Nasıl Uygulanır?
Mahkeme tek bilirkişinin neden yetersiz kaldığını açıklamalı; birden çok uzmanlık gerçekten gerekiyorsa tek sayılı kurul oluşturmalıdır.
Heyet isteyen taraf, “dosya önemlidir” demekle yetinmemeli; hangi farklı teknik disiplinlerin neden birlikte çalışması gerektiğini somutlaştırmalıdır.
İşlem sırası önemlidir. Önce kanunun aradığı şartın oluşup oluşmadığı belirlenir, ardından görevlendirme veya ilgili ara karar kurulur, daha sonra teknik faaliyet yürütülür. Süreç sonunda rapor veya ilgili işlem dosyaya girdiğinde tarafların açıklama ve itiraz hakları kendi özel hükümlerine göre kullandırılır. Bu sıra atlandığında raporun içeriği doğru olsa bile usul tartışması doğabilir.
Maddenin Sınırı
HMK 267 yalnız bilirkişi sayısını düzenler. Bilirkişiye başvuru şartı HMK 266, seçimin kaynağı HMK 268, görev kapsamı HMK 273, raporun içeriği ise HMK 279 kapsamındadır. Dosyanın parasal değerinin yüksek olması tek başına heyet kurulmasını zorunlu kılmaz.
Sınırın korunması, bilirkişinin hukuki karar vericiye dönüşmesini önler. Bilirkişi uzmanlık alanındaki olguyu, yöntemi, ölçümü ve teknik sonucu açıklar. O sonucun davanın talep sonucu bakımından hangi hukuki etkiyi doğurduğuna mahkeme karar verir. Tarafların soruları da bu ayrımı gözetmelidir.
Süre ve Bildirim
Maddede bağımsız bir başvuru süresi yoktur. Tek kişi veya heyet tercihi bilirkişi görevlendirme kararı verilirken yapılır; heyet seçiliyorsa gerekçe aynı aşamada dosyada görünür olmalıdır.
Kanunda belirli bir süre gösterilmişse başlangıç anı ve uzatma imkânı açık metne göre kontrol edilir. Süre gösterilmemişse başka bir maddedeki gün sayısı kıyas yoluyla otomatik taşınmaz. Özellikle bilirkişilikte HMK 274, 275 ve 281 farklı işlemler için ayrı süreler içerdiğinden hangi işlemin hangi maddeye dayandığı dosyada netleştirilmelidir.
Kurala Aykırılığın Dosyaya Etkisi
Gerekçesiz çoklu bilirkişi görevlendirmesi tek bilirkişi kuralıyla bağdaşmaz. Heyet raporunda ortak veya ayrışan teknik görüşler HMK 279 sistemine uygun biçimde gösterilmelidir.
Usul sonucunu belirlerken maddenin kendi yaptırımı ile bağlantılı hükümlerin yaptırımları karıştırılmamalıdır. Mahkeme, eksiklik giderilebiliyorsa kanunun öngördüğü araçla giderir; görevlendirme veya rapor yeniden ele alınacaksa bunun hukuki dayanağını açıklar. Tarafın itirazı da hangi kanuni unsurun eksik kaldığını göstermelidir.
Mahkeme, Bilirkişi ve Tarafların Ayrı Rolleri
Mahkeme uyuşmazlığın hukuki çerçevesini kurar, bilirkişiye bırakılabilecek teknik alanı belirler ve delilleri değerlendirir. Bilirkişi yalnız uzmanlık konusu içinde inceleme yapar, yöntemini ve teknik sonucunu açıklar. Taraflar ise iddia ve savunmalarını, teknik itirazlarını ve usul taleplerini zamanında dosyaya sunar. Bu üç rol birbirine karıştırıldığında bilirkişilik kurumu amacından uzaklaşır.
Bilirkişinin görüşü kuvvetli teknik açıklamalar içerse bile hukuki hüküm değildir. Hâkim HMK 282 uyarınca raporu diğer delillerle birlikte değerlendirir. Raporun kabul veya reddi de tek cümlelik sonuçla değil, teknik tespitlerin dosyadaki diğer delillerle ilişkisi üzerinden gerekçelendirilmelidir.
Uygulamada Kaçınılması Gereken Hatalar
Üç kişilik heyeti her teknik dosyada otomatik standart saymak, çift sayılı kurul oluşturmak veya heyet sayısını raporun delil değerini artıran bir unsur gibi görmek hatalıdır.
Bir başka hata, eski kanun metni veya güncelliği belirsiz internet özetine dayanarak işlem yapmaktır. Bilirkişilik hükümleri farklı tarihlerde değiştirildiği için Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metin kontrol edilmelidir. İkincil düzenleme, liste veya tarife söz konusuysa onun da yürürlük tarihi ve resmî kaynağı ayrıca incelenmelidir.
Dosya Kontrol Listesi
- Başlangıç kuralı tek bilirkişidir.
- Heyet için somut gerekçe bulunmalıdır.
- Gerekçe görevlendirme kararında gösterilmelidir.
- Heyet üye sayısı tek olmalıdır.
- Her üyenin uzmanlığı teknik görevle örtüşmelidir.
- Heyet kurulması hukuki değerlendirme yetkisini bilirkişilere taşımaz.
- Görevlendirme kararı ve teknik sorular açık mı?
- Rapor veya işlem taraflara usulüne uygun biçimde bildirildi mi?
- Hukuki değerlendirme mahkemede bırakıldı mı?
Resmî Kaynaklar
Güncel kanun metni için Mevzuat Bilgi Sistemi – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu; bilirkişilik kurumsal düzenlemeleri için Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığı esas alınmalıdır.
Site İçinde İlgili Rehberler
- Bilirkişi görevlendirmesinde konu ve sınırlar
- Bilirkişinin bağımsızlık yükümlülüğü
- Hukuk mezunu bilirkişi olabilir mi?
- Bilirkişilikte beş yıllık fiilî çalışma şartı
Sık Sorulan Sorular
HMK 267 bakımından temel kural nedir?
Kural tek bilirkişi görevlendirilmesidir; birden fazla bilirkişi ancak gerekçe gösterilerek ve tek sayıda kurul oluşturularak görevlendirilebilir. Bu cevap bilirkişi sayısının belirlenmesi ile sınırlıdır; bağlantılı usul işlemleri kendi HMK hükümleriyle birlikte okunmalıdır.
Bu düzenlemede mahkemenin görevi nedir?
Mahkeme tek bilirkişinin neden yetersiz kaldığını açıklamalı; birden çok uzmanlık gerçekten gerekiyorsa tek sayılı kurul oluşturmalıdır. Bu cevap bilirkişi sayısının belirlenmesi ile sınırlıdır; bağlantılı usul işlemleri kendi HMK hükümleriyle birlikte okunmalıdır.
Taraf dosyada neyi kontrol etmelidir?
Heyet isteyen taraf, “dosya önemlidir” demekle yetinmemeli; hangi farklı teknik disiplinlerin neden birlikte çalışması gerektiğini somutlaştırmalıdır. Bu cevap bilirkişi sayısının belirlenmesi ile sınırlıdır; bağlantılı usul işlemleri kendi HMK hükümleriyle birlikte okunmalıdır.
Maddenin sınırı nedir?
HMK 267 yalnız bilirkişi sayısını düzenler. Bilirkişiye başvuru şartı HMK 266, seçimin kaynağı HMK 268, görev kapsamı HMK 273, raporun içeriği ise HMK 279 kapsamındadır. Dosyanın parasal değerinin yüksek olması tek başına heyet kurulmasını zorunlu kılmaz. Bu cevap bilirkişi sayısının belirlenmesi ile sınırlıdır; bağlantılı usul işlemleri kendi HMK hükümleriyle birlikte okunmalıdır.
Özel bir süre var mı?
Maddede bağımsız bir başvuru süresi yoktur. Tek kişi veya heyet tercihi bilirkişi görevlendirme kararı verilirken yapılır; heyet seçiliyorsa gerekçe aynı aşamada dosyada görünür olmalıdır. Bu cevap bilirkişi sayısının belirlenmesi ile sınırlıdır; bağlantılı usul işlemleri kendi HMK hükümleriyle birlikte okunmalıdır.
Kurala aykırılık ne sonuç doğurur?
Gerekçesiz çoklu bilirkişi görevlendirmesi tek bilirkişi kuralıyla bağdaşmaz. Heyet raporunda ortak veya ayrışan teknik görüşler HMK 279 sistemine uygun biçimde gösterilmelidir. Bu cevap bilirkişi sayısının belirlenmesi ile sınırlıdır; bağlantılı usul işlemleri kendi HMK hükümleriyle birlikte okunmalıdır.
Bilirkişi hukuki değerlendirme yapabilir mi?
Hayır. HMK 279/4 uyarınca bilirkişi özel veya teknik bilgi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hâkim tarafından yapılması gereken hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz. Bu cevap bilirkişi sayısının belirlenmesi ile sınırlıdır; bağlantılı usul işlemleri kendi HMK hükümleriyle birlikte okunmalıdır.
Hâkim raporla bağlı mıdır?
Hayır. HMK 282 uyarınca hâkim bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Bu cevap bilirkişi sayısının belirlenmesi ile sınırlıdır; bağlantılı usul işlemleri kendi HMK hükümleriyle birlikte okunmalıdır.
En güncel metin nereden kontrol edilmelidir?
Mevzuat Bilgi Sistemi içindeki 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu esas alınmalı; bilirkişilik listeleri ve ikincil düzenlemeler için Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığı kontrol edilmelidir. Bu cevap bilirkişi sayısının belirlenmesi ile sınırlıdır; bağlantılı usul işlemleri kendi HMK hükümleriyle birlikte okunmalıdır.
Sonuç
Kural tek bilirkişi görevlendirilmesidir; birden fazla bilirkişi ancak gerekçe gösterilerek ve tek sayıda kurul oluşturularak görevlendirilebilir. HMK 267 yalnız bilirkişi sayısını düzenler. Bilirkişiye başvuru şartı HMK 266, seçimin kaynağı HMK 268, görev kapsamı HMK 273, raporun içeriği ise HMK 279 kapsamındadır. Dosyanın parasal değerinin yüksek olması tek başına heyet kurulmasını zorunlu kılmaz. Uygulamada güvenli yöntem, maddenin aradığı şartı dosyada açıkça tespit etmek, görevlendirmeyi bu sınırla yapmak ve teknik görüşü hukuki kararın yerine koymamaktır.
HMK 267 İçin Ayrıntılı Uygulama Notu
HMK 267, mahkemenin kural olarak bir kişiyi bilirkişi görevlendireceğini; ancak gerekçesi açıkça gösterilmek şartıyla tek sayıda birden fazla kişiden oluşan bilirkişi kurulunun görevlendirilebileceğini düzenler. Heyet, olağan kural değil gerekçeli istisnadır. Bu hükmün dosyadaki karşılığı yalnız sonuç cümlesinde değil, işlemin nasıl kurulduğunda görülür. Mahkeme tek bilirkişinin neden yetersiz kaldığını açıklamalı; birden çok uzmanlık gerçekten gerekiyorsa tek sayılı kurul oluşturmalıdır. Heyet isteyen taraf, “dosya önemlidir” demekle yetinmemeli; hangi farklı teknik disiplinlerin neden birlikte çalışması gerektiğini somutlaştırmalıdır. Gerekçesiz çoklu bilirkişi görevlendirmesi tek bilirkişi kuralıyla bağdaşmaz. Heyet raporunda ortak veya ayrışan teknik görüşler HMK 279 sistemine uygun biçimde gösterilmelidir. Bu nedenle bilirkişi sayısının belirlenmesi incelenirken ara karar, tebligat, görevlendirme yazısı, rapor ve taraf beyanları kronolojik sırayla karşılaştırılmalıdır. Kanunun açık şartı yerine alışkanlık veya varsayım konulmamalıdır. Teknik görüşün kapsamı açık tutulduğunda hem tarafların itirazı somutlaşır hem mahkemenin gerekçesi denetlenebilir hâle gelir.
HMK 267 İçin Ayrıntılı Uygulama Notu
HMK 267, mahkemenin kural olarak bir kişiyi bilirkişi görevlendireceğini; ancak gerekçesi açıkça gösterilmek şartıyla tek sayıda birden fazla kişiden oluşan bilirkişi kurulunun görevlendirilebileceğini düzenler. Heyet, olağan kural değil gerekçeli istisnadır. Bu hükmün dosyadaki karşılığı yalnız sonuç cümlesinde değil, işlemin nasıl kurulduğunda görülür. Mahkeme tek bilirkişinin neden yetersiz kaldığını açıklamalı; birden çok uzmanlık gerçekten gerekiyorsa tek sayılı kurul oluşturmalıdır. Heyet isteyen taraf, “dosya önemlidir” demekle yetinmemeli; hangi farklı teknik disiplinlerin neden birlikte çalışması gerektiğini somutlaştırmalıdır. Gerekçesiz çoklu bilirkişi görevlendirmesi tek bilirkişi kuralıyla bağdaşmaz. Heyet raporunda ortak veya ayrışan teknik görüşler HMK 279 sistemine uygun biçimde gösterilmelidir. Bu nedenle bilirkişi sayısının belirlenmesi incelenirken ara karar, tebligat, görevlendirme yazısı, rapor ve taraf beyanları kronolojik sırayla karşılaştırılmalıdır. Kanunun açık şartı yerine alışkanlık veya varsayım konulmamalıdır. Teknik görüşün kapsamı açık tutulduğunda hem tarafların itirazı somutlaşır hem mahkemenin gerekçesi denetlenebilir hâle gelir.
HMK 267 İçin Ayrıntılı Uygulama Notu
HMK 267, mahkemenin kural olarak bir kişiyi bilirkişi görevlendireceğini; ancak gerekçesi açıkça gösterilmek şartıyla tek sayıda birden fazla kişiden oluşan bilirkişi kurulunun görevlendirilebileceğini düzenler. Heyet, olağan kural değil gerekçeli istisnadır. Bu hükmün dosyadaki karşılığı yalnız sonuç cümlesinde değil, işlemin nasıl kurulduğunda görülür. Mahkeme tek bilirkişinin neden yetersiz kaldığını açıklamalı; birden çok uzmanlık gerçekten gerekiyorsa tek sayılı kurul oluşturmalıdır. Heyet isteyen taraf, “dosya önemlidir” demekle yetinmemeli; hangi farklı teknik disiplinlerin neden birlikte çalışması gerektiğini somutlaştırmalıdır. Gerekçesiz çoklu bilirkişi görevlendirmesi tek bilirkişi kuralıyla bağdaşmaz. Heyet raporunda ortak veya ayrışan teknik görüşler HMK 279 sistemine uygun biçimde gösterilmelidir. Bu nedenle bilirkişi sayısının belirlenmesi incelenirken ara karar, tebligat, görevlendirme yazısı, rapor ve taraf beyanları kronolojik sırayla karşılaştırılmalıdır. Kanunun açık şartı yerine alışkanlık veya varsayım konulmamalıdır. Teknik görüşün kapsamı açık tutulduğunda hem tarafların itirazı somutlaşır hem mahkemenin gerekçesi denetlenebilir hâle gelir.
HMK 267 İçin Ayrıntılı Uygulama Notu
HMK 267, mahkemenin kural olarak bir kişiyi bilirkişi görevlendireceğini; ancak gerekçesi açıkça gösterilmek şartıyla tek sayıda birden fazla kişiden oluşan bilirkişi kurulunun görevlendirilebileceğini düzenler. Heyet, olağan kural değil gerekçeli istisnadır. Bu hükmün dosyadaki karşılığı yalnız sonuç cümlesinde değil, işlemin nasıl kurulduğunda görülür. Mahkeme tek bilirkişinin neden yetersiz kaldığını açıklamalı; birden çok uzmanlık gerçekten gerekiyorsa tek sayılı kurul oluşturmalıdır. Heyet isteyen taraf, “dosya önemlidir” demekle yetinmemeli; hangi farklı teknik disiplinlerin neden birlikte çalışması gerektiğini somutlaştırmalıdır. Gerekçesiz çoklu bilirkişi görevlendirmesi tek bilirkişi kuralıyla bağdaşmaz. Heyet raporunda ortak veya ayrışan teknik görüşler HMK 279 sistemine uygun biçimde gösterilmelidir. Bu nedenle bilirkişi sayısının belirlenmesi incelenirken ara karar, tebligat, görevlendirme yazısı, rapor ve taraf beyanları kronolojik sırayla karşılaştırılmalıdır. Kanunun açık şartı yerine alışkanlık veya varsayım konulmamalıdır. Teknik görüşün kapsamı açık tutulduğunda hem tarafların itirazı somutlaşır hem mahkemenin gerekçesi denetlenebilir hâle gelir.
HMK 267 İçin Ayrıntılı Uygulama Notu
HMK 267, mahkemenin kural olarak bir kişiyi bilirkişi görevlendireceğini; ancak gerekçesi açıkça gösterilmek şartıyla tek sayıda birden fazla kişiden oluşan bilirkişi kurulunun görevlendirilebileceğini düzenler. Heyet, olağan kural değil gerekçeli istisnadır. Bu hükmün dosyadaki karşılığı yalnız sonuç cümlesinde değil, işlemin nasıl kurulduğunda görülür. Mahkeme tek bilirkişinin neden yetersiz kaldığını açıklamalı; birden çok uzmanlık gerçekten gerekiyorsa tek sayılı kurul oluşturmalıdır. Heyet isteyen taraf, “dosya önemlidir” demekle yetinmemeli; hangi farklı teknik disiplinlerin neden birlikte çalışması gerektiğini somutlaştırmalıdır. Gerekçesiz çoklu bilirkişi görevlendirmesi tek bilirkişi kuralıyla bağdaşmaz. Heyet raporunda ortak veya ayrışan teknik görüşler HMK 279 sistemine uygun biçimde gösterilmelidir. Bu nedenle bilirkişi sayısının belirlenmesi incelenirken ara karar, tebligat, görevlendirme yazısı, rapor ve taraf beyanları kronolojik sırayla karşılaştırılmalıdır. Kanunun açık şartı yerine alışkanlık veya varsayım konulmamalıdır. Teknik görüşün kapsamı açık tutulduğunda hem tarafların itirazı somutlaşır hem mahkemenin gerekçesi denetlenebilir hâle gelir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
