Yurt Dışı Uçuşunda Bagajım Hasar Gördü: 7 Günlük Süre ve Tazminat Montreal m.17, 22, 31 | 2026

Uluslararası uçuş sonunda valizin tekerleğinin kırılmış, gövdesinin çatlamış, fermuarının kopmuş, yüzeyinin delinmiş veya içindeki eşyanın zarar görmüş olması “hasarlı bagaj” uyuşmazlığıdır. Bu durum kayıp bagajdan ve gecikmiş bagajdan farklı bir hukuki rejime sahiptir. Özellikle başvuru süresi bakımından fark çok önemlidir: geciken bagajda teslimden itibaren 21 günlük yazılı şikâyet süresi varken, fiziksel hasarda Montreal Sözleşmesi m.31 uyarınca süre yalnız 7 gündür.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Türkiye’nin taraf olduğu 1999 Montreal Sözleşmesi uluslararası hava taşımalarında bagaj hasarına ilişkin temel özel hukuk düzenidir. Sözleşmenin 17/2. maddesi taşıyıcının sorumluluğunun doğduğu zamanı ve şartları; 20. maddesi zarar görenin müterafik kusurunu; 22/2. maddesi sorumluluk sınırını; 31. maddesi yazılı hasar ihbarını; 35. maddesi ise dava hakkının iki yıllık süresini düzenler. Bu sistem, havayolunun kendi ticari “bagaj kuralları”ndan bağımsız kanuni çerçeveyi oluşturur.

1. Hasarlı bagaj ne demektir?
2. Montreal m.17/2 taşıyıcının sorumluluğunu nasıl düzenler?
3. Bagajın kendi kusuru veya niteliği sonucu değiştirir mi?
4. 1.519 SDR sınırı nasıl uygulanır?
5. Valiz ve içindeki eşya zararı nasıl hesaplanır?
6. Havalimanında hangi işlemler yapılmalıdır?
7. 7 günlük yazılı şikâyet süresi nasıl işler?
8. Tamir, yenileme ve değer kaybı nasıl talep edilir?
9. Aktarmalı uçuşta hangi havayolu sorumludur?
10. Dava süresi ve yargı yolu
11. Sık sorulan sorular

1. Hasarlı bagaj ne demektir?

Hasarlı bagaj, taşıyıcıya sağlam veya kullanılabilir halde teslim edilen kayıtlı bagajın varışta fiziksel olarak zarar görmüş şekilde teslim edilmesidir. Hasar yalnız bavulun dış yüzeyindeki kırılmayla sınırlı değildir. Bagajın koruma işlevini kaybetmesi, içindeki eşyanın darbe veya taşıma koşulları nedeniyle kırılması, sıvı teması, ezilme, yırtılma veya parçaların kopması da somut olayın şartlarına göre hasar oluşturabilir.

Bununla birlikte normal kullanımdan doğan yüzeysel aşınma ile taşıma sırasında oluşan gerçek zarar ayrılmalıdır. Çok sayıda uçuş görmüş valizde küçük çizikler, eski fermuar yıpranması veya daha önce mevcut çatlak için taşıyıcının sorumluluğu doğmayabilir. Yolcunun seyahat öncesi bagaj fotoğrafı bu nedenle önemlidir.

Bagaj teslim bandından alındığında hasar görünüyorsa yolcu, mümkünse terminalden çıkmadan önce hasarı kayda almalıdır. “Eve gidince fark ettim” denilen dosyada hak tamamen ortadan kalkmasa da hasarın taşıyıcının sorumluluğu altındayken meydana geldiğinin ispatı zorlaşabilir. Montreal m.31/1, bagajın itirazsız teslim alınmasını bagajın iyi durumda teslim edildiğine dair ilk görünüşte delil sayar.

2. Montreal m.17/2 taşıyıcının sorumluluğunu nasıl düzenler?

Montreal Sözleşmesi m.17/2’ye göre taşıyıcı, teslim edilmiş bagajın tahrip olması, kaybolması veya zarar görmesi nedeniyle oluşan zarardan, zarara sebep olan olay hava aracında veya kayıtlı bagaj taşıyıcının sorumluluğu altındayken meydana gelmişse sorumludur. Kayıtlı bagaj bakımından bu sistem yolcunun her olayda taşıyıcının belirli bir personelinin kusurunu ayrıca göstermesini gerektirmez.

Bagajın havalimanında check-in kontuarına teslim edilmesinden yolcuya varışta verilmesine kadar taşıyıcının veya onun adına bagaj hizmetini yürüten işletmenin fiili hâkimiyetinde bulunduğu dönem önemlidir. Bagaj aktarma sırasında yer hizmetleri şirketindeyse bu durum taşıyıcının Montreal sorumluluğunu otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

El bagajında ise farklı kural vardır. Yolcunun kabinde kendi yanında taşıdığı eşya veya çantanın zararında taşıyıcının veya çalışan/temsilcilerinin kusurunun ispatı gerekir. Bu nedenle check-in bagajıyla kabin bagajı aynı sorumluluk yapısına sahip değildir.

3. Bagajın kendi kusuru veya niteliği sonucu değiştirir mi?

Montreal m.17/2, zararın bagajın kendi içsel kusuru, niteliği veya ayıbından kaynaklandığı ölçüde taşıyıcının sorumluluğunu kaldırır. Örneğin çok eski ve daha önce kırılmış bir valizin normal taşıma sırasında mevcut çatlağından ayrılması, uygun şekilde paketlenmemiş kırılabilir eşyanın sırf kendi niteliği nedeniyle zarar görmesi veya bagajın taşıma için elverişsiz yapısı somut olayda değerlendirilir.

Ancak taşıyıcının “valiz eskiydi” şeklindeki soyut savunması tek başına yeterli değildir. Hasarın niteliği, bagajın önceki durumu, darbe izi, kırılma şekli ve varsa fotoğraflar karşılaştırılmalıdır. Yolcunun check-in öncesinde çekilmiş tarihli fotoğrafı veya önceki yolculuk kayıtları, teslim anındaki durumu ispatlamayı kolaylaştırır.

Montreal m.20 kapsamında yolcunun kendi kusuru da tazminatı etkileyebilir. Yolcu zarara sebep olmuş veya zararın artmasına katkıda bulunmuşsa taşıyıcı, katkı oranında sorumluluktan tamamen veya kısmen kurtulabilir. Örneğin taşıyıcının açık paketleme uyarılarına rağmen hassas eşyanın korumasız biçimde bagaja konulması değerlendirmeye alınabilir.

4. 1.519 SDR sınırı nasıl uygulanır?

Montreal m.22/2, yolcu bagajına ilişkin tahrip, kayıp, hasar ve gecikme zararları için yolcu başına sorumluluk sınırı belirler. ICAO’nun 2024 periyodik revizyonu sonucunda bu tutar 28 Aralık 2024 tarihinden itibaren 1.519 SDR’dir.

Bu rakam her hasarlı valizde otomatik olarak ödenmez. 1.519 SDR bir üst sınırdır. Yolcu, valizin ve zarar gören içeriğin gerçek ekonomik kaybını ispatlar. Hasarın makul tamir bedeli 150 SDR ise kural olarak talep bu zarara göre kurulur. Valiz tamir edilemiyor ve gerçek değeri 400 SDR ise 400 SDR değer üzerinden ispat yapılır. İspatlanmış toplam zarar 2.000 SDR olsa dahi özel değer bildirimi yoksa genel sınır 1.519 SDR’dir.

Yolcu check-in sırasında bagajın tesliminde özel bir menfaati bulunduğuna dair daha yüksek değer bildirimi yapmış ve taşıyıcının gerekli gördüğü ek bedeli ödemişse m.22/2 uyarınca bildirilen daha yüksek tutar gündeme gelebilir. Bu işlem hasardan sonra geriye dönük yapılamaz.

SDR bir para birimi değil, IMF tarafından tanımlanan hesap birimidir. TL veya Avro karşılığı değişkendir. Bu nedenle “1.519 SDR” şeklindeki hukuki sınırı sabit bir TL rakamına çevirmek ve bunu kalıcı bir tazminat miktarı gibi sunmak doğru değildir.

5. Valiz ve içindeki eşya zararı nasıl hesaplanır?

Zarar hesabında amaç yolcuyu olay olmasaydı bulunacağı ekonomik duruma getirmektir; yolcuya sebepsiz zenginleşme sağlayacak şekilde eski bir valizin sıfır ürün fiyatını otomatik ödemek değildir. Valizin marka ve modeli, satın alma tarihi, kullanım süresi, önceki durumu ve onarılabilir olup olmadığı değerlendirilir.

Hasar onarımla giderilebiliyorsa yetkili veya güvenilir servis tamir teklifinin alınması faydalıdır. Onarım maliyeti eşyanın gerçek değerine göre makulse tamir bedeli zarar hesabının temelini oluşturabilir. Onarım mümkün değilse teknik servis “tamir edilemez” raporu veya benzeri belgeyle desteklenmeli; eşyanın olay tarihindeki gerçek değeri ortaya konulmalıdır.

Bagaj içindeki eşya zararında da aynı ilke uygulanır. Kırılan elektronik cihaz, gözlük, ekipman veya diğer ürün için ürünün gerçekten bagajda bulunduğu, hasarın bagaj taşıması sırasında meydana geldiği ve değerinin ne olduğu gösterilmelidir. Satın alma faturası, seri numarası, seyahat öncesi fotoğraf, garanti belgesi ve hasar sonrası servis raporu birlikte güçlü bir delil seti oluşturur.

Taşıyıcının taşıma şartlarında değerli eşyanın kayıtlı bagajda taşınmamasına ilişkin hükümler bulunabilir. Bu hükümler Montreal’in emredici korumasını daha düşük bir seviyeye indiremez; ancak eşyanın niteliği, yolcunun davranışı ve m.20 kapsamındaki katkı değerlendirmesi bakımından somut olayda önem taşıyabilir.

6. Havalimanında hangi işlemler yapılmalıdır?

Bagaj banttan alındığı anda hasar görülürse en doğru yöntem terminalden ayrılmadan bagaj hizmetleri masasına başvurmaktır. Havayolu veya yer hizmeti şirketi nezdinde PIR ya da hasar raporu düzenlenmeli, rapor numarası alınmalıdır.

Aşağıdaki kayıtlar olay yerinde oluşturulmalıdır:

• bagajın tüm yüzeyini ve hasar noktasını gösteren fotoğraf/video,
• bagaj etiketinin fotoğrafı,
• biniş kartı ve PNR,
• PIR/hasar raporu ve referans numarası,
• hasarın fark edildiği tarih ve saat,
• iç eşya hasarı varsa valiz açılırken ve eşya çıkarılırken fotoğraf,
• havayolu görevlisinin verdiği yazılı belge veya elektronik kayıt.

PIR düzenlenmesi, Montreal m.31’deki yazılı tazminat talebinin yerine her durumda geçmez. Hasar fark edildiği anda rapor oluşturmak delil açısından kritiktir; fakat ayrıca 7 günlük süre içinde taşıyıcıya yazılı şikâyet ve tazminat talebi iletilmelidir.

7. 7 günlük yazılı şikâyet süresi nasıl işler?

Montreal Sözleşmesi m.31/2 hasarlı kayıtlı bagajda çok kısa bir süre öngörür. Teslim almaya yetkili kişi, hasarı fark eder etmez taşıyıcıya şikâyette bulunmalı ve her hâlükârda bagajın teslim alındığı tarihten itibaren en geç 7 gün içinde yazılı bildirim yapmalıdır.

Madde 31/3’e göre şikâyet yazılı olmalı ve belirtilen süre içinde taşıyıcıya verilmiş veya gönderilmiş olmalıdır. Elektronik başvuru yapılıyorsa başvuru numarası, gönderim tarih-saat kaydı ve başvurunun tam metni saklanmalıdır. E-posta kullanılıyorsa gönderilen mesaj ve ekler ayrı PDF olarak arşivlenmelidir.

Madde 31/4 daha da önemlidir: öngörülen sürelerde şikâyet yapılmazsa taşıyıcının hilesi hali dışında taşıyıcıya karşı dava açılamaz. Bu nedenle 7 günlük süre, “havayolu cevap versin sonra bakarız” denilerek geçirilecek bir süre değildir.

Şikâyette şu bilgiler bulunmalıdır: uçuş tarihi ve numarası, PNR, bagaj etiketi, hasar raporu/PIR numarası, bagajın teslim tarihi, hasarın ayrıntılı açıklaması, fotoğraflar, tamir teklifi veya zarar belgesi ve açık tazminat talebi.

Gecikmiş bagajda 21 günlük süre bulunduğu için yolcular bazen hasarda da 21 gün olduğunu düşünmektedir. Bu yanlıştır. Hasarda 7 gün, gecikmede teslimden sonra 21 gün kuralı uygulanır. Gecikme rejimi için Yurt Dışı Uçuşunda Bagaj Gecikirse Masrafları Kim Öder? rehberimize bakılabilir.

8. Tamir, yenileme ve değer kaybı nasıl talep edilir?

Havayolu bazı dosyalarda valizi anlaşmalı serviste onarmayı, eşdeğer valiz vermeyi veya belirli tutarda para ödemeyi teklif edebilir. Yolcunun kabul edeceği çözüm gerçek zararı karşılamalıdır. Tamir bagajı eski işlevine getiriyorsa makul çözüm olabilir; ancak valiz yapısal olarak kullanılamaz durumdaysa yalnız yüzeysel tamir yeterli sayılmayabilir.

Eşdeğer ürün teklifinde ürünün boyutu, kalite sınıfı, malzemesi ve kullanım özellikleri karşılaştırılmalıdır. Çok daha düşük nitelikli bir ürünün “valiz verdik” denilerek gerçek zararın yerine konulması uyuşmazlığı sona erdirmeyebilir.

Yolcu para talep ediyorsa zararı soyut tahminle değil belgeyle kurmalıdır. Satın alma faturası yoksa aynı marka/modelin tarihsel fiyat kaydı, güncel eşdeğer ürün, banka hareketi, eski fotoğraflar ve servis değerlendirmesi birlikte kullanılabilir. Eşyanın yaşı nedeniyle makul yıpranma payının değerlendirilmesi mümkündür.

9. Aktarmalı uçuşta hangi havayolu sorumludur?

Tek bilet ve tek bagaj etiketiyle yapılan aktarmalı uluslararası taşımada bagajın hangi segmentte zarar gördüğü her zaman belirlenemez. Montreal’in ardışık taşıma hükümleri uyarınca bagaj uyuşmazlığında ilk taşıyıcı, son taşıyıcı ve zararın meydana geldiği bölümü yapan taşıyıcı bakımından başvuru imkânları somut olayın taşıma yapısına göre değerlendirilir.

Yolcu son varışta hasarı görmüşse PIR’ı son havalimanında düzenletmeli; bütün uçuş segmentlerini, PNR’ı ve bagaj etiketini dosyaya koymalıdır. Codeshare uçuşlarda bileti satan havayolu ile fiilen uçuşu icra eden şirket farklıysa her iki şirket bilgisi de başvuruda gösterilmelidir.

Ayrı biletlerle self-transfer yapılmışsa bagaj her segmentte yolcuya teslim edilip yeniden check-in edilmiş olabilir. Bu durumda zararın hangi taşıma sözleşmesi sırasında meydana geldiği ayrı ispat konusu olur.

10. Dava süresi ve yargı yolu

Hasar başvurusu reddedilir veya gerçek zarar karşılanmazsa Montreal Sözleşmesi m.35 uyarınca tazminat davası iki yıllık süre içinde açılmalıdır. Süre, varış tarihinden, hava aracının varması gereken tarihten veya taşımanın durduğu tarihten itibaren Sözleşmedeki esaslara göre hesaplanır.

Bu iki yıllık süre, m.31’deki 7 günlük yazılı şikâyet süresinin alternatifi değildir. Yolcu hem 7 günlük hasar ihbarını zamanında yapmalı hem de uyuşmazlık çözülemezse m.35’teki iki yıllık dava süresini kaçırmamalıdır.

Montreal m.33, taşıyıcının yerleşim yeri, esas iş yeri, taşıma sözleşmesinin yapıldığı iş yerinin bulunduğu yer veya varış yeri gibi dava yerlerini düzenler. Türkiye’de açılan uyuşmazlıkta ayrıca tüketici işlemi niteliği ve iç hukuk bakımından görevli merci değerlendirilir.

Bagaj hiç teslim edilmemişse hasar değil kayıp rejimi uygulanmalıdır. Bu durum için Kayıp Bagaj Tazminatı rehberimiz; uçuşun kendisinin iptal veya gecikmesi için ise SHY-YOLCU uçuş gecikmesi ve iptali rehberimiz incelenebilir.

Sık Sorulan Sorular

1. Hasarlı bagajı kaç gün içinde bildirmeliyim?

Hasarı fark ettiğinizde derhal ve kayıtlı bagajın tesliminden itibaren en geç 7 gün içinde taşıyıcıya yazılı şikâyet göndermelisiniz.

2. Havalimanında PIR düzenletmek zorunlu mu?

PIR, Montreal metninde tek başına dava şartı olarak adlandırılmaz; ancak hasarın teslim anında bulunduğunu ispatlayan çok güçlü bir kayıttır. Havalimanından ayrılmadan düzenletilmesi gerekir.

3. PIR yaptım, 7 günlük yazılı başvuruya gerek yok mu?

PIR ile yetinilmemelidir. Montreal m.31’e uygun yazılı hasar ve tazminat şikâyeti 7 günlük süre içinde ayrıca taşıyıcıya gönderilmelidir.

4. 1.519 SDR her kırılan valiz için ödenir mi?

Hayır. 1.519 SDR yolcu başına azami sorumluluk sınırıdır. Gerçek ve ispatlanmış zarar esas alınır.

5. Valiz eskiyse hiç tazminat alamaz mıyım?

Hayır. Eski olması tek başına hakkı ortadan kaldırmaz; ancak gerçek zarar hesabında valizin yaşı, kullanım durumu ve olay tarihindeki ekonomik değeri dikkate alınabilir.

6. İçindeki eşya kırıldıysa da talep edebilir miyim?

Eşyanın bagajda bulunduğu, hasarın taşıyıcının sorumluluk döneminde meydana geldiği ve gerçek değer ispatlanabiliyorsa talep Montreal sınırları içinde değerlendirilebilir.

7. Bagajı eve geldikten sonra açınca hasarı fark ettim; ne yapmalıyım?

Derhal fotoğraf çekin ve 7 günlük süre dolmadan taşıyıcıya yazılı bildirim yapın. Terminalde kayıt bulunmaması ispatı zorlaştırabilir ancak süre içinde ayrıntılı delil sunulmalıdır.

8. Havayolu valizi tamir etmeyi teklif ederse kabul etmek zorunda mıyım?

Teklif gerçek zararı ve valizin eski işlevini makul biçimde karşılıyorsa çözüm olabilir. Tamir mümkün değil veya yetersizse zarar belgeleriyle parasal ya da eşdeğer çözüm talep edilebilir.

9. Hasar başvurusuna cevap gelmezse ne zaman dava açmalıyım?

Montreal m.35’teki iki yıllık dava süresi izlenmelidir. Havayoluyla yazışmalar bu süreyi kendiliğinden uzatmaz.

10. Geciken ve ayrıca hasarlı gelen bagajda hangi süre uygulanır?

İki zarar türü ayrı ele alınır. Fiziksel hasar için teslimden itibaren 7 gün, gecikmeden doğan zarar için teslimden itibaren 21 gün içinde yazılı şikâyet yapılmalıdır; her iki talep de belgeleriyle açıkça ayrıştırılmalıdır.

Resmî Kaynaklar

• ICAO – Montreal Convention 1999 Tam Metin
• ICAO – 2024 Güncel Montreal Sorumluluk Limitleri
• SHGM – Montreal Sözleşmesi Resmî Bilgilendirme

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →