İhbar Süresinde İş Arama İzni Günde Kaç Saat? İş Kanunu 27

Kısa ve net cevap: 4857 sayılı İş Kanunu’nun 27. maddesine göre bildirim süresi devam eden işçiye, işveren yeni bir iş bulabilmesi için iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan günde en az iki saat yeni iş arama izni vermek zorundadır. İşçi isterse bu izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir; ancak toplu kullanım işten ayrılacağı günden önceki günlere rastlatılmalı ve işverene bildirilmelidir.

İşveren iş arama iznini hiç vermez veya eksik kullandırırsa kullandırılmayan süreye ilişkin ücret işçiye ödenir. İşveren, işçiyi iş arama izni sırasında çalıştırırsa işçinin izin kullanarak çalışmadan alacağı ücrete ek olarak, çalıştırıldığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı ödemek zorundadır. Bu hak, normal yıllık izin değildir ve İş Kanunu m.59 gereği işveren tarafından verilen bildirim süresi ile yeni iş arama izni yıllık ücretli izinle iç içe geçirilemez.

İş Kanunu 27’nin şartları nelerdir?

Yeni iş arama izninin doğması için iş sözleşmesinin bildirimli fesih sistemine tabi olması ve bildirim süresinin fiilen işlemesi gerekir. İş Kanunu m.17, belirsiz süreli iş sözleşmelerinde fesih bildiriminin karşı tarafa yapılmasından sonra işçinin kıdemine göre iki, dört, altı veya sekiz haftalık bildirim süreleri öngörür. M.27 ise işte bu bildirim süreleri içinde işçiye yeni iş arama imkânı sağlar.

İş arama izni, işçinin gerçekten iş başvurusu yapıp yapmadığına bağlı bir prim veya ödül değildir. Kanuni izin hakkıdır. İşveren “bugün görüşmen yoksa çalış” diyerek izni ortadan kaldıramaz. Bununla birlikte işçi izni amacına uygun ve işyeri düzenini gereksiz biçimde aksatmayacak şekilde kullanmalıdır.

İş arama izni günde kaç saattir?

Kanun alt sınırı açıkça belirler: süre günde iki saatten az olamaz. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle işçi lehine daha uzun bir süre kararlaştırılabilir. Örneğin günde üç saat iş arama izni verilmesi mümkündür; ancak sözleşmeyle süreyi bir saate indirmek kanundaki asgari iki saatlik hakkı ortadan kaldıramaz.

Günlük iki saat hesabı, fiilen çalışılması gereken iş günlerine göre yapılır. İşçinin o gün zaten çalışma borcu yoksa aynı gün için ayrıca iki saatlik iş arama izni hesabı yapılması söz konusu değildir.

İş arama izni ücretli mi?

Evet. İş Kanunu m.27 işverenin bu izni ücret kesintisi yapmadan vermesini emreder. İşçi iki saatlik izin nedeniyle günlük veya aylık ücretinden kayba uğratılamaz. İş arama izni çalışma süresi içindeki kanuni ücretli izinlerden biridir.

Aylık ücretli işçinin bordrosunda bu nedenle ücret kesintisi yapılmamalıdır. Saatlik veya günlük ücret sisteminde de kanuni izin süresine karşılık gelen ücret korunur.

İşçi iş arama iznini toplu kullanabilir mi?

Evet. M.27 işçiye açıkça izin saatlerini birleştirerek toplu kullanma hakkı tanır. İşçi örneğin ihbar süresinde oluşacak toplam iş arama iznini son iş günlerinden önce toplu biçimde kullanabilir. Ancak kanun iki şart koyar: toplu izin, işten ayrılacağı günden evvelki günlere rastlatılmalı ve işçi bu durumu işverene bildirmelidir.

İşçi toplu kullanım kararını işverenden gizleyip işe gelmeyerek sonradan “iş arama izni kullandım” dememelidir. Yazılı bildirim yapılması, devamsızlık tartışmasını önler.

Toplu iş arama izni nasıl hesaplanır?

Önce ihbar süresinde işçinin fiilen çalışacağı iş günleri belirlenir. Her iş günü için en az iki saat izin hesabı yapılır. Çalışılmayan hafta tatili, ulusal bayram veya genel tatil günleri günlük çalışma borcu bulunmadığı ölçüde ayrıca iki saatlik izin doğuran iş günü gibi hesaba katılmaz.

Örneğin bildirim süresinin kalan bölümünde 15 fiilî iş günü varsa asgari toplam iş arama izni 30 saattir. İşçinin günlük çalışma süresi 7,5 saat ise toplu kullanımın kaç tam iş gününe karşılık geleceği saat üzerinden hesaplanır. Artan saat varsa son çalışma gününde kısmi izin olarak kullanılabilir.

İş arama izni için işverenden onay almak zorunlu mu?

İzin hakkı kanundan doğar; işverenin keyfî onayına bağlı değildir. Bununla birlikte günlük izin saatlerinin hangi zaman diliminde kullanılacağı işyeri düzeni ve işçinin amacına uygun biçimde planlanabilir. Toplu kullanımda kanun işçinin işverene bildirimde bulunmasını açıkça arar.

Uyuşmazlığı önlemek için işçi “İş Kanunu m.27 kapsamındaki yeni iş arama iznimi her gün 15.00-17.00 saatleri arasında kullanacağım” veya “toplam izin saatlerimi son … iş gününde toplu kullanacağım” şeklinde yazılı bildirim yapmalıdır.

İşveren iş arama iznini vermek istemezse ne olur?

M.27’nin ikinci fıkrasına göre işveren yeni iş arama iznini vermez veya eksik kullandırırsa, o süreye ilişkin ücret işçiye ödenir. Bu, işverenin izni kullandırmamak karşılığında baştan para ödeme seçeneği bulunduğu anlamına gelmez. Kanunun asıl emri iznin verilmesidir; ücret alacağı, ihlalin mali sonucudur.

İşçi izin talebini yazılı yapmalı, işverenin ret cevabını veya fiilen çalıştırıldığını gösteren vardiya, giriş-çıkış ve e-posta kayıtlarını saklamalıdır.

İşveren izin saatinde işçiyi çalıştırırsa ne kadar ödeme yapılır?

İş Kanunu m.27’nin üçüncü fıkrası özel yaptırım getirir. İşveren işçiyi iş arama izni sırasında çalıştırırsa işçi, izin kullanarak çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ek olarak, çalıştırıldığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı alır.

Bu nedenle yalnız “normal saat ücretini ödedim” denilmesi yeterli değildir. Kanun, izin süresinin ücretini korur ve ayrıca o sürede fiilen çalıştırmanın karşılığını yüzde yüz zamlı ödemeyi emreder.

İş arama izni fazla mesai midir?

Hayır. İş arama izni, bildirim süresinde işçinin yeni iş bulmasını sağlamak için tanınan özel ücretli izin hakkıdır. Fazla çalışma ise İş Kanunu m.41 kapsamında haftalık çalışma süresinin aşılmasına bağlı ayrı bir kurumdur. İki hesap birbirine karıştırılmamalıdır.

İşçi iş arama izni saatinde çalıştırıldığında m.27’deki yüzde yüz zamlı özel ödeme uygulanır. Aynı çalışmanın ayrıca fazla çalışma sınırlarını aşması hâlinde hangi alacakların nasıl hesaplanacağı mükerrer ödemeye yol açmadan ayrı hukuki hesap gerektirir.

İşçi kendi isteğiyle istifa ederse iş arama izni olur mu?

İş Kanunu m.27 metni hakkı “bildirim süreleri içinde” düzenler ve fesih bildiriminin mutlaka işveren tarafından yapılmasını şart koşmaz. Belirsiz süreli iş sözleşmesini işçi bildirim süresine uyarak feshediyor ve bu süre içinde çalışmaya devam ediyorsa m.27’deki yeni iş arama izninin uygulanması gündeme gelir.

Buna karşılık işçi haklı nedenle derhal fesih yaparak iş sözleşmesini hemen sona erdirirse fiilen işleyecek bir bildirim süresi bulunmaz. Dolayısıyla m.27’nin uygulanacağı bir dönem de oluşmaz.

İşveren ihbar tazminatı ödeyip hemen çıkarırsa iş arama izni olur mu?

İşveren İş Kanunu m.17 kapsamında bildirim süresine ait ücreti peşin vererek iş sözleşmesini sona erdirebilir. Bu durumda bildirim süresi fiilen çalışılarak geçirilmediği için günlük iş arama izninin kullanılacağı bir çalışma dönemi bulunmaz. İş arama izninin amacı, çalışan işçinin devam eden bildirim süresinde yeni iş arayabilmesidir.

İhbar tazminatı hesabı ile kullandırılmayan iş arama izni iddiaları somut fesih biçimine göre ayrı değerlendirilmelidir.

Belirli süreli iş sözleşmesinde iş arama izni var mı?

İş Kanunu m.27, bildirim süreleriyle bağlantılıdır. Belirli süreli iş sözleşmesi sürenin sonunda kendiliğinden sona eriyorsa kural olarak İş Kanunu m.17’deki ihbar süresi işlemez; bu nedenle m.27’deki iş arama izni de aynı şekilde doğmaz. Ancak sözleşmenin gerçekte belirsiz süreli olup olmadığı veya zincirleme belirli süreli sözleşmenin objektif koşulları taşıyıp taşımadığı ayrıca incelenebilir.

Sözleşmenin başlığında “belirli süreli” yazması tek başına kesin sonuç doğurmaz; İş Kanunu m.11 koşulları kontrol edilmelidir.

Deneme süresinde iş arama izni var mı?

İş Kanunu m.15’e göre deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmadan ve tazminatsız feshedebilir. Bildirim süresi işletilmediği için deneme süresindeki bu fesihte m.27’ye dayalı yeni iş arama izni doğmaz.

Deneme kaydının geçerli olup olmadığı ve süresinin kanuni sınırlar içinde bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.

İş arama izni yıllık izinle birleştirilebilir mi?

İş Kanunu m.59 bu konuda açık bir koruma getirir. İşveren tarafından iş sözleşmesinin feshedilmesi hâlinde m.17’deki bildirim süresi ile m.27 gereğince verilmesi zorunlu yeni iş arama izinleri yıllık ücretli izin süreleriyle iç içe giremez.

İşveren “ihbar süresinde zaten yıllık izin kullandın, ayrıca iş arama izni yok” diyerek bu hakları birbirine mahsup edemez. Kullanılmayan yıllık izin ücreti de sözleşme sona erdiğinde m.59’a göre ayrıca hesaplanır.

Raporlu olunan günlerde iş arama izni hesabı yapılır mı?

İş arama izni, iş saatleri içinde verilmesi gereken bir haktır. İşçinin sağlık raporu nedeniyle zaten çalışma borcunun bulunmadığı günlerde aynı saatler için ayrıca iş arama izni kullanılması söz konusu olmaz. Raporun ihbar süresine etkisi ve ihbar süresinin uzayıp uzamadığı ise rapor süresinin niteliğine ve kanuni düzenlemelere göre ayrıca incelenmelidir.

Toplu izin hesabında fiilî çalışma günleri doğru belirlenmelidir.

Hafta tatili ve resmî tatilde iş arama izni olur mu?

Kanun izin süresini “iş saatleri içinde” düzenler. İşçinin hafta tatili veya ulusal bayram-genel tatil gününde çalışma borcu yoksa ayrıca iki saatlik iş arama izni verilmesi gerekmez. İşçi o gün fiilen çalışacaksa çalışma düzeni ve kanuni tatil hükümleri birlikte değerlendirilir.

Toplu kullanım hesabında yalnız takvim günlerini iki saatle çarpmak hatalı sonuç verebilir.

Kısmi süreli çalışan işçinin iş arama izni nasıl olur?

İş Kanunu m.27 “günde iki saatten az olamaz” şeklinde genel asgari süre öngörür. Kısmi süreli çalışan bakımından günlük çalışma süresi, eşit davranma ilkesi ve izin hakkının amacına göre somut hesap yapılmalıdır. İşçinin günlük çalışma süresinden daha uzun bir izin hesabının fiilî kullanım biçimi ayrıca planlanmalıdır.

Kısmi süreli çalışma sözleşmeleri için genel bir “yarıya indirilen iş arama izni” kuralı kanunda yazılı değildir. İşveren kanundaki hakkı tek taraflı oranlayarak ortadan kaldırmamalıdır.

İş arama izni sırasında başka işte çalışılabilir mi?

İznin amacı işçinin yeni iş bulmasıdır. İş görüşmesine gitme, iş başvurusu yapma, sınav veya işe alım sürecine katılma bu amaçla uyumludur. İşçi henüz mevcut iş sözleşmesi devam ederken sadakat borcuna aykırı davranmamalı; özellikle rakip işverene ticari sır aktarma veya mevcut işverene zarar verme gibi eylemlerden kaçınmalıdır.

Yeni işin fiilen başlaması, mevcut iş sözleşmesinin devam edip etmediği ve çalışma saatlerinin çakışması ayrı hukuki sonuçlar doğurabilir.

İşveren iş arama izninin kanıtını isteyebilir mi?

Kanun, her iki saatlik izin için iş görüşmesi davetiyesi veya başvuru belgesi sunma zorunluluğu düzenlemez. İşveren hakkın kullanılmasını imkânsız kılacak ağır belge şartları koymamalıdır. Buna karşılık işçi de kanuni hakkı amaç dışı kötüye kullanmamalıdır.

Uyuşmazlık hâlinde izin talebi, işverenin vardiya kayıtları ve çalıştırma durumu esas alınır.

İş arama izni kullandırılmadıysa alacak nasıl hesaplanır?

Önce bildirim süresi içindeki fiilî iş günleri ve her gün için en az iki saatlik izin süresi belirlenir. Kullanılan izinler düşülür. Kullandırılmayan saatlerin normal ücret karşılığı hesaplanır. İşçi bu saatlerde fiilen çalıştırılmışsa m.27/3’teki yüzde yüz zamlı ödeme ayrıca uygulanır.

Hesap bordro, puantaj ve ücret kayıtlarıyla yapılmalıdır. İşçinin çıplak saat ücretinin belirlenmesinde aylık ücretin çalışma süresine dönüştürülmesine ilişkin iş hukuku hesap esasları kullanılır.

İş arama izni alacağı için arabuluculuk gerekir mi?

Evet. İşçi alacağı ve tazminat taleplerinde 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 uyarınca dava açmadan önce arabulucuya başvuru dava şartıdır. Kullandırılmayan veya çalıştırılarak ihlal edilen iş arama izni ücretleri için de talep arabuluculuk başvurusunda açıkça gösterilmelidir.

Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılabilir. Zamanaşımı süreleri alacağın niteliğine göre ayrıca kontrol edilmelidir.

İşçi için kontrol listesi

• İş sözleşmesinin belirsiz süreli olup olmadığını kontrol edin.
• Fesih bildiriminin tarihini ve ihbar süresini belirleyin.
• Günlük iş arama izninizi yazılı talep edin.
• Toplu kullanacaksanız işverene önceden yazılı bildirin.
• İzin saatinde çalıştırılırsanız puantaj, e-posta ve giriş-çıkış kayıtlarını saklayın.
• İş arama iznini yıllık izinle karıştırmayın.
• Kullandırılmayan saatlerin hesabını dönem ve gün bazında çıkarın.

İşveren için kontrol listesi

• İhbar süresi başladığında iş arama iznini planlayın.
• Günde iki saatten az izin vermeyin.
• İzin nedeniyle ücret kesmeyin.
• Toplu kullanım talebini çalışma takvimine işleyin.
• İzin sırasında işçiyi çalıştırmayın.
• Çalıştırılmışsa m.27/3’teki yüzde yüz zamlı ücreti bordroya doğru yansıtın.
• İş arama iznini yıllık izin içine eritmeyin.

Örnek 1: Dört haftalık ihbar süresi

İşçiye dört haftalık ihbar süresi verilmiş ve bu dönemde 20 fiilî iş günü bulunuyor olsun. Kanuni asgari iş arama izni 40 saattir. İşçi izinleri günlük iki saat kullanabileceği gibi işverene bildirerek son iş günlerinden önce toplu da kullanabilir.

Örnek 2: İşveren iki saatlik izinde çalıştırıyor

İşçi her gün 15.00-17.00 arasında iş arama izni kullanacak şekilde planlama yapmış, fakat işveren bu saatlerde çalışmasını istemiş olsun. İşçi izin kullansaydı alacağı ücretin yanında, çalıştırıldığı iki saatin ücretini yüzde yüz zamlı alma hakkına sahiptir.

Örnek 3: İş arama izni yıllık izne sayılıyor

İşveren işçiye “ihbar süresinin son on günü yıllık izindir; iş arama iznini de bu sürede kullanmış sayılırsın” demiş olsun. İşverenin feshi söz konusuysa İş Kanunu m.59 uyarınca bildirim süresi ve m.27’deki iş arama izinleri yıllık ücretli izinle iç içe geçirilemez.

Sık sorulan sorular

İş arama izni günde kaç saattir?

İş Kanunu m.27’ye göre günde iki saatten az olamaz.

İş arama izninde maaş kesilir mi?

Hayır. İzin iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapılmadan verilir.

İzni toplu kullanabilir miyim?

Evet. İşten ayrılacağınız günden önceki günlere rastlatmak ve işverene bildirmek şartıyla saatleri birleştirebilirsiniz.

İşveren izin vermezse ne olur?

Kullandırılmayan süreye ilişkin ücret ödenir.

İzin saatinde çalıştırılırsam ne olur?

İzin ücretine ek olarak çalıştırıldığınız sürenin ücreti yüzde yüz zamlı ödenir.

İstifa eden işçi iş arama izni kullanabilir mi?

Bildirim süresine uyarak fesih yapan ve bu süre içinde çalışmaya devam eden işçi bakımından m.27’nin uygulanması gündeme gelir. Derhal fesihte fiilî bildirim süresi yoktur.

Belirli süreli sözleşmede iş arama izni var mı?

Süre sonunda kendiliğinden sona eren belirli süreli sözleşmede m.17 bildirim süresi işlemediğinden m.27 hakkı kural olarak doğmaz.

Yıllık izinle iş arama izni aynı anda kullandırılabilir mi?

İşveren feshi halinde hayır. İş Kanunu m.59 bildirim süresi ve zorunlu iş arama izninin yıllık izinle iç içe giremeyeceğini düzenler.

İşveren görüşme belgesi isteyebilir mi?

Kanun her izin kullanımı için görüşme belgesi sunma şartı koymaz. Hakkın amacı yeni iş aramaktır.

İş arama izni alacağı için dava açmadan arabuluculuk gerekir mi?

Evet. İşçi alacağı taleplerinde dava şartı arabuluculuk uygulanır.

Site içi ilgili rehberler

• İş Hukuku rehberleri
• Çalışma belgesi ve hizmet belgesi
• Maaş 20 gün ödenmezse çalışmaktan kaçınma
• Kullanılmayan yıllık izin ücreti
• İşe iade davası süreleri

Resmî kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – 4857 sayılı İş Kanunu (özellikle m.11, 15, 17, 27 ve 59)
• Türkiye Büyük Millet Meclisi – 4857 sayılı İş Kanunu
• T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

Sonuç

İş Kanunu m.27 uyarınca bildirim süresi içinde çalışan işçiye günde en az iki saat ücretli yeni iş arama izni verilmelidir. İşçi saatleri birleştirip toplu kullanabilir; toplu kullanım işten ayrılacağı günden önceki günlere rastlatılmalı ve işverene bildirilmelidir. İşveren izni vermez veya eksik kullandırırsa o sürenin ücretini öder; izin sırasında işçiyi çalıştırırsa ayrıca çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı ödemek zorundadır. İşveren feshi halinde bildirim süresi ve iş arama izni yıllık izinle iç içe geçirilemez.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →