İSG Eğitim Planı Nasıl Hazırlanır? Süre, Tekrar ve Kayıt Rehberi 2026

İSG eğitiminin kanuni dayanağı nedir?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 17. maddesi, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin işveren tarafından sağlanmasını emreder. Eğitim özellikle işe başlamadan önce, çalışma yeri veya iş değişikliğinde, iş ekipmanının değişmesi hâlinde ve yeni teknoloji uygulanması hâlinde verilmelidir. Eğitim değişen ve ortaya çıkan yeni risklere uygun olarak yenilenir ve gerektiğinde düzenli aralıklarla tekrarlanır.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

İşveren bu yükümlülüğü yalnız imza föyü düzenleyerek yerine getirmiş sayılmaz. Eğitim, işyerindeki gerçek riskleri, çalışanın yaptığı işi ve iş ekipmanını kapsamalıdır. Risk değerlendirmesinde belirlenen tehlikeler eğitimin içeriğine yansıtılmalıdır.

Az tehlikeli işyerinde eğitim kaç saattir?

Az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimi çalışan başına en az 8 ders saatidir. Büro, danışmanlık, bazı perakende ve hizmet faaliyetleri tehlike sınıfı tebliğine göre az tehlikeli grupta bulunabilir. Ancak işyerinin tehlike sınıfı NACE koduna göre kontrol edilmelidir.

Az tehlikeli işyerlerinde temel eğitim en geç üç yılda bir yenilenir. İşyerinde yeni risk doğmuşsa üç yıl beklenmez. İş veya ekipman değişikliği, yeni teknoloji veya kazaya yol açabilecek yeni tehlike eğitim ihtiyacını daha erken doğurur.

Tehlikeli işyerinde eğitim kaç saattir?

Tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde temel eğitim süresi en az 12 ders saatidir. Eğitim en geç iki yılda bir yenilenir. Metal işleri, bazı üretim faaliyetleri, atölyeler ve tehlike sınıfı tebliğinde tehlikeli sayılan faaliyetlerde yalnız genel İSG anlatımı yeterli değildir; işe özgü riskler, ekipmanlar, kimyasallar, acil durumlar ve güvenli çalışma yöntemleri ele alınmalıdır.

Çok tehlikeli işyerinde eğitim kaç saattir?

Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde temel eğitim en az 16 ders saatidir. Yenileme süresi en geç yılda birdir. İnşaat, madencilik ve çok tehlikeli sınıfta yer alan diğer faaliyetlerde eğitim içeriği sahadaki gerçek risklerle doğrudan bağlantılı olmalıdır.

Yüksekte çalışma, kaldırma ekipmanları, kapalı alan, elektrik, patlayıcı ortam, kazı, ağır makine veya tehlikeli kimyasallar gibi riskler bulunan işlerde temel eğitime ek olarak işe ve riske özgü eğitimler de gerekir.

Bir ders saati kaç dakikadır?

Güncel eğitim düzeninde bir ders saati 45 dakika eğitim ve 15 dakika dinlenme biçiminde uygulanır. Bu nedenle “8 saat eğitim” ifadesi kesintisiz sekiz saat sunum anlamına gelmez. Eğitim programı mevzuattaki ders saati esasına göre planlanır.

2026’da işe özgü risk eğitimi kaç saattir?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının güncel açıklamalarında işe özgü risklere ilişkin eğitim süresi az tehlikeli işyerlerinde en az 2 ders saati, tehlikeli işyerlerinde en az 3 ders saati, çok tehlikeli işyerlerinde en az 4 ders saati olarak açıklanmaktadır. İşe özgü eğitim, çalışanın fiilen karşılaşacağı tehlikelere göre hazırlanır.

Forklift kullanmayan bir büro çalışanına yalnız forklift güvenliği anlatılması eğitim yükümlülüğünü karşılamaz. Aynı şekilde forklift operatörüne yalnız genel ofis ergonomisi anlatılması da yeterli değildir. Eğitim, görev ve riskle bağlantılı olmalıdır.

İşe başlamadan önce eğitim verilmesi zorunlu mudur?

Evet. 6331 m.17, eğitimin özellikle işe başlamadan önce verilmesini öngörür. Çalışanın henüz işyerini ve tehlikeleri tanımadığı ilk günler kaza riskinin yüksek olduğu dönemdir. İşveren “önce çalışsın, toplu eğitim günü gelince eğitime katılır” anlayışıyla tehlikeli göreve başlatmamalıdır.

İşe başlama eğitimi, çalışanın görev yapacağı bölüm, kullanacağı ekipman, kişisel koruyucu donanım, acil çıkışlar, işyerindeki yasaklar, bildirim zinciri ve kritik riskleri kapsamalıdır.

İş veya bölüm değişikliğinde tekrar eğitim gerekir mi?

Evet. Çalışma yeri veya iş değişikliğinde yeni görevin riskleri değişiyorsa çalışan yeni riskler konusunda eğitilmelidir. Depoda paketleme yapan bir çalışanın forklift operasyon bölgesine, büroda çalışan kişinin üretim alanına veya bakım çalışanının elektrik işlerine geçirilmesi hâlinde eski genel eğitim tek başına yeterli olmaz.

Yeni makine veya teknoloji gelirse eğitim yenilenir mi?

Evet. 6331 m.17 iş ekipmanının değişmesi ve yeni teknoloji uygulanması hâllerini açıkça sayar. Yeni makinenin güvenli kullanımı, koruyucuları, acil durdurma sistemi, bakım kuralları ve yasak müdahaleler çalışana öğretilmelidir. Eğitim verilmeden ekipmanın kullanıma açılması işveren açısından önleyici yükümlülük ihlali oluşturabilir.

İş kazası geçiren çalışana tekrar eğitim verilir mi?

İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışana, işe başlamadan önce kazanın veya meslek hastalığının sebepleri, korunma yolları ve güvenli çalışma yöntemleriyle ilgili ilave eğitim verilmelidir. Kaza, risk değerlendirmesi ile eğitim programının birlikte gözden geçirilmesini gerektirir.

Benzer şekilde altı aydan fazla süreyle işten uzak kalanlara bilgi yenileme eğitimi verilmesi gerekir. Uzun ara sonrasında eski bilgilerin güncelliği ve işyerindeki değişiklikler kontrol edilmelidir.

İSG eğitimi çalışma süresinden sayılır mı?

Evet. 6331 m.17 gereğince eğitimlerde geçen süre çalışma süresinden sayılır. Eğitim nedeniyle çalışanın ücretinden kesinti yapılamaz. Eğitim maliyeti çalışana yüklenemez. Bu kural, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetinin çalışana yansıtılamayacağı yönündeki 6331 m.4 ilkesiyle uyumludur.

İşveren zorunlu eğitimi mesai dışında yaptırıyorsa çalışma süresi ve fazla çalışma hükümleri ayrıca dikkate alınmalıdır. Eğitimin “ücretsiz kişisel zaman” olarak değerlendirilmesi doğru değildir.

Eğitimin maliyetini çalışan öder mi?

Hayır. Kanun açık şekilde eğitim maliyetinin çalışana yansıtılamayacağını düzenler. Eğitim bedeli, eğitici gideri, zorunlu dokümanlar ve işverenin İSG yükümlülüğünden doğan olağan maliyetler işverene aittir.

İSG eğitimini kim verebilir?

Eğitimler mevzuatta yetkili sayılan kişi ve kuruluşlar tarafından verilir. İş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve mevzuatın izin verdiği uzmanlık alanındaki eğiticiler programın konusuna göre görev alabilir. Dışarıdan eğitim hizmeti alınması mümkündür; fakat işveren doğru eğitimin verildiğini ve çalışanların gerçekten katıldığını denetlemek zorundadır.

Sunum dosyası satın almak veya personele yalnız video linki göndermek, mevzuattaki eğitim şartlarının tamamının karşılandığını göstermez. Eğitimin süresi, içeriği, eğiticisi, yöntemi ve değerlendirilmesi mevzuata uygun olmalıdır.

Uzaktan eğitim yapılabilir mi?

İSG eğitimlerinde uzaktan eğitim imkânı yönetmelikte belirlenen koşullara bağlıdır. İşe özgü risk, uygulamalı beceri veya sahada gösterim gerektiren konularda yalnız çevrim içi teorik anlatım yeterli olmayabilir. Eğitim yöntemi konuya, işin riskine ve mevzuattaki güncel sınırlara göre seçilmelidir.

Eğitim sonunda sınav yapılır mı?

Eğitimin etkinliğinin değerlendirilmesi gerekir. Çalışanın anlatılan riskleri ve güvenli davranışları öğrenip öğrenmediği ölçülmelidir. Sınav, soru-cevap, uygulamalı gösterim veya mevzuata uygun başka değerlendirme yöntemleri kullanılabilir. Amaç yalnız katılım imzası değil, öğrenmenin gerçekleştiğinin ortaya konulmasıdır.

Eğitim belgesinde hangi bilgiler bulunmalıdır?

Eğitim tarihi, süresi, konusu, katılımcı bilgileri, eğiticinin kimliği ve gerekli diğer kayıtlar işveren tarafından muhafaza edilmelidir. İş kazası veya denetim hâlinde yalnız “eğitim verdik” beyanı değil, eğitimin ne zaman, kim tarafından, hangi içerikle ve ne kadar süreyle verildiğini gösteren kayıtlar önem taşır.

Alt işveren çalışanlarının eğitiminden kim sorumludur?

Alt işveren kendi çalışanlarının İSG eğitimlerini sağlamakla yükümlüdür. Asıl işveren ise kendi işyerindeki iş sağlığı ve güvenliği koordinasyonundan sorumludur. Alt işveren çalışanının asıl işveren sahasında karşılaşacağı ortak riskler bakımından taraflar arasında bilgi paylaşımı ve koordinasyon kurulmalıdır.

Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde mesleki eğitim şartı

6331 m.17/3 uyarınca mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen kişiler çalıştırılamaz. Bu belge, temel İSG eğitiminin yerine geçmez. Mesleki yeterlilik veya mesleki eğitim ile iş sağlığı ve güvenliği eğitimi farklı yükümlülüklerdir.

İşverenin sık yaptığı eğitim hataları

• Tüm çalışanlara aynı standart sunumu verip işe özgü riskleri anlatmamak.
• Yeni çalışana işe başlamadan önce eğitim vermemek.
• İş ve ekipman değişikliğinde ek eğitim düzenlememek.
• Tehlike sınıfına göre 8, 12 veya 16 saatlik asgari süreleri tamamlamamak.
• Yenileme periyotlarını takip etmemek.
• Eğitim süresini çalışma süresinden saymamak.
• Eğitim ücretini çalışana yansıtmak.
• Katılım ve değerlendirme kayıtlarını saklamamak.

Mersin’de İSG eğitimi açısından öne çıkan sektörler

Mersin’de liman, lojistik, serbest bölge, inşaat, tarım, gıda, depolama ve sanayi faaliyetleri birbirinden farklı risk profiline sahiptir. Liman ve depolarda araç-yaya trafiği, yük elleçleme ve kaldırma ekipmanı; inşaatta yüksekte çalışma; tarımda kimyasal ve sıcaklık; gıda üretiminde makine ve hijyen riskleri eğitimin içeriğine yansıtılmalıdır.

İlgili içerikler

• Risk değerlendirmesi zorunlu mu?
• İşe giriş sağlık raporu
• Ciddi ve yakın tehlikede çalışmaktan kaçınma
• İşverenin gözetme borcu

Sık Sorulan Sorular

Az tehlikeli işyerinde İSG eğitimi kaç saat?

En az 8 ders saatidir.

Tehlikeli işyerinde kaç saat?

En az 12 ders saatidir.

Çok tehlikeli işyerinde kaç saat?

En az 16 ders saatidir.

İSG eğitimi kaç yılda bir yenilenir?

Az tehlikeli işyerlerinde en geç üç yılda, tehlikeli işyerlerinde iki yılda, çok tehlikeli işyerlerinde bir yılda bir yenilenir.

Bir ders saati kaç dakikadır?

45 dakika eğitim ve 15 dakika dinlenme esasına göre uygulanır.

İşe başlamadan önce eğitim gerekir mi?

Evet. 6331 m.17, işe başlamadan önce eğitimi açıkça öngörür.

Eğitim süresi çalışma süresinden sayılır mı?

Evet. Eğitimde geçen süre çalışma süresinden sayılır.

Eğitim ücretini işçi öder mi?

Hayır. Eğitim maliyeti çalışana yansıtılamaz.

İş değişince tekrar eğitim gerekir mi?

Yeni işin risklerine göre eğitim yenilenir.

Mesleki eğitim belgesi İSG eğitiminin yerine geçer mi?

Hayır. Mesleki eğitim ve temel İSG eğitimi farklı yükümlülüklerdir.

İSG eğitim planı yıllık olarak nasıl hazırlanmalıdır?

İşveren eğitim yükümlülüğünü tek seferlik bir sınıf programı olarak değil, işyerinin riskleriyle bağlantılı yıllık bir plan olarak yönetmelidir. Hangi çalışan grubunun hangi eğitimi alacağı, eğitimin süresi, eğiticisi, yöntemi, yenileme tarihi ve işe özgü konular önceden belirlenmelidir. Yeni işe girişler, bölüm değişiklikleri ve geçici görevlendirmeler için yıl içindeki olağan eğitim takviminden ayrı bir mekanizma kurulmalıdır.

Risk değerlendirmesi eğitim planının temel girdisidir. Risk değerlendirmesinde yüksek öncelikli görülen tehlikeler, geçmiş iş kazaları, ramak kala olaylar, uygunsuz davranışlar ve çalışanlardan gelen bildirimler eğitim içeriğine yansıtılmalıdır. Eğitim planı sabit kalmamalı; işyerindeki değişikliklere göre güncellenmelidir.

Eğitim etkinliği nasıl ölçülmelidir?

İSG eğitiminin amacı çalışanı toplantı odasında belirli süre tutmak değildir. Çalışanın güvenli çalışma davranışını öğrenmesi gerekir. Bu nedenle eğitim sonrasında ölçme ve değerlendirme yapılmalı; çalışan kritik riskleri, yasak davranışları, acil durumda yapması gerekenleri ve kullandığı ekipmanın güvenlik kurallarını anlayıp anlamadığı kontrol edilmelidir.

Yazılı sınav tek yöntem değildir. Uygulamalı gösterim, görev başında gözlem, senaryo çalışması, sözlü soru-cevap veya ekipman üzerinde doğru kullanım kontrolü de eğitim etkinliğinin değerlendirilmesinde kullanılabilir. Çok tehlikeli işlerde uygulamalı doğrulama özellikle önem taşır.

İşe özgü eğitimde hangi konular bulunmalıdır?

İşe özgü eğitim, çalışanın fiilen yaptığı göreve göre hazırlanır. Forklift operatörüne günlük kontrol, yük kapasitesi, hız, yaya trafiği, görüş alanı ve park kuralları; yüksekte çalışan personele düşmeye karşı toplu koruma, yaşam hattı, bağlantı noktası ve kurtarma planı; kimyasal çalışanına etiket, güvenlik bilgi formu, uygun eldiven-solunum koruması ve dökülme müdahalesi anlatılmalıdır.

Büro çalışanlarında da işe özgü eğitim gereksiz değildir. Ekranlı araç ergonomisi, elektrikli ekipman, yangın tahliyesi, merdiven ve geçiş alanları ile psikososyal riskler işin niteliğine göre ele alınır. Eğitim içeriğinin yalnız sektör adına değil, çalışanın görev tanımına göre oluşturulması gerekir.

Eğitim kaydı iş kazası dosyasında nasıl değerlendirilir?

İş kazası meydana geldiğinde çalışanın ilgili konuda eğitim alıp almadığı, eğitimin tarihi, süresi ve içeriği incelenir. Genel bir “İSG eğitimi aldı” belgesi, kazaya konu özel riskin hiç anlatılmadığı durumda işverenin bütün eğitim yükümlülüğünü yerine getirdiğini göstermeyebilir. Eğitim kaydı, risk değerlendirmesi ve saha uygulamasıyla birlikte değerlendirilir.

Örneğin pres makinesinde sıkışma kazasında makine koruyucuları ve güvenli müdahale prosedürü eğitimde yer almıyorsa yalnız genel yangın ve ergonomi eğitimi verilmiş olması kazaya ilişkin riskin yönetildiğini göstermez. Aynı şekilde eğitim verilmiş olsa dahi işverenin koruyucuyu kaldırması veya güvenli olmayan üretim talimatı vermesi sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

İSG eğitiminde dil ve anlaşılabilirlik

İşyerinde yabancı çalışanlar veya okuma güçlüğü bulunan kişiler varsa eğitim yöntemi buna göre uyarlanmalıdır. Çalışanın anlamadığı dilde sunum yapıp imza almak eğitimin amacını karşılamaz. Tercüme, görsel anlatım, işaretler, uygulamalı gösterim ve basit dil kullanılabilir. Kritik güvenlik talimatları herkesin anlayabileceği biçimde aktarılmalıdır.

Eğitim ile günlük saha denetimi birlikte yürütülmelidir

Eğitim verilmiş olması, işverenin çalışanların güvenli çalışma kurallarına uyup uymadığını izleme yükümlülüğünü kaldırmaz. 6331 m.4 uyarınca işveren alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izlemeli, denetlemeli ve uygunsuzlukları gidermelidir. Bu nedenle eğitim sonrası sahada yanlış davranış görülüyorsa neden araştırılmalı; talimat, ekipman, üretim baskısı veya eğitim içeriğindeki eksiklik düzeltilmelidir. Tekrarlanan uygunsuzluklarda yalnız çalışana tutanak düzenlemek yerine güvenli sistemin gerçekten uygulanabilir olup olmadığı da kontrol edilmelidir. Eğitim sonuçları, saha denetimleri ve ramak kala kayıtları bir arada değerlendirilerek sonraki eğitim programı somut verilerle güncellenmelidir.

İşveren için eğitim denetim listesi

• Her çalışanın işe başlamadan önce gerekli eğitimi aldığını kontrol edin.
• Tehlike sınıfına göre 8, 12 ve 16 ders saati asgari sürelerini takip edin.
• Üç, iki ve bir yıllık yenileme sürelerini personel bazında takvime bağlayın.
• İşe özgü risk eğitimlerini görev değişikliğinde yenileyin.
• İş kazası veya meslek hastalığı sonrasında ilave eğitim verin.
• Altı aydan fazla işten uzak kalanlara bilgi yenileme eğitimi sağlayın.
• Eğitim etkinliğini sınav veya uygulamalı yöntemle ölçün.
• Eğitim kayıtlarını, katılımı ve eğitici bilgilerini saklayın.
• Eğitimde geçen süreyi çalışma süresi olarak değerlendirin ve maliyeti çalışana yüklemeyin.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →