Uluslararası Uçuşta Bagaj Gecikirse Ne Kadar Tazminat Alınır? Montreal m.19, 22 ve 31 | 2026
Kısa ve Net Cevap
Uluslararası bir uçuşta teslim edilen bagaj yolcuya geç ulaşırsa, 1999 Montreal Sözleşmesi m.19 uyarınca taşıyıcı gecikmeden doğan ispatlanmış zarardan sorumludur. Taşıyıcı, zararı önlemek için makul olarak gerekli bütün tedbirleri aldığını veya bu tedbirleri almasının imkânsız olduğunu ispat ederse sorumluluktan kurtulur.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Montreal Sözleşmesi m.22/2 uyarınca bagajın imhası, kaybı, hasarı veya gecikmesinde taşıyıcının sorumluluğu, 28 Aralık 2024’ten itibaren yolcu başına 1.519 Özel Çekme Hakkı (SDR) ile sınırlıdır. Bu tutar otomatik ödeme değildir; yolcu gecikme nedeniyle yaptığı zorunlu ve makul harcamaları belgelemelidir. m.31 gereğince geciken bagaj teslim edildikten sonra en geç 21 gün içinde yazılı şikâyet taşıyıcıya ulaştırılmalıdır.
- Montreal Sözleşmesi ne zaman uygulanır?
- Bagaj gecikmesinde havayolunun sorumluluğu
- 1.519 SDR sınırı ne anlama gelir?
- Hangi zararlar talep edilir?
- 21 günlük yazılı şikâyet süresi
- PIR kaydı zorunlu mu?
- Hangi belgeler saklanmalı?
- Havayolu hangi savunmayı yapabilir?
- SHY-YOLCU tazminatından farkı
- İki yıllık dava süresi
- Dava nerede açılır?
- Yurt dışındaki yolcu Türkiye’den nasıl takip eder?
- En sık yapılan hatalar
- Sık sorulan sorular
Montreal Sözleşmesi Bagaj Gecikmesine Ne Zaman Uygulanır?
Montreal Sözleşmesi m.1, ücret karşılığı yapılan uluslararası hava taşımalarını kapsar. Kalkış ve varış noktaları iki taraf devlette bulunuyorsa veya her ikisi aynı taraf devlette bulunmakla birlikte başka bir devlette kararlaştırılmış durak varsa taşıma uluslararası niteliktedir. Tek bilet altında bağlantılı uçuş yapılması da taşımanın bütünü değerlendirilerek ele alınır.
Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası taşımalarda bagaj uyuşmazlığının temel hukuki kaynağı Montreal Sözleşmesidir. İç hat uçuşlarında aynı sonuç otomatik olarak Montreal Sözleşmesinden çıkarılmaz. Bu nedenle ilk kontrol, biletteki kalkış-varış noktaları ve taşımanın uluslararası niteliğidir.
Bagajın gecikmesi; teslim edilen bagajın varış havaalanında yolcuya verilmemesi, daha sonra bulunması ve yolcunun tasarrufuna gecikmeli olarak bırakılmasıdır. Bagaj uzun süre bulunamaz ve taşıyıcı kayıp kabulü yaparsa uyuşmazlık gecikmeden kayba dönüşür. Bu ayrım, şikâyet süresi ve zarar kalemlerinin kurulması bakımından önemlidir.
Montreal m.19’a Göre Bagaj Gecikmesinde Havayolu Ne Zaman Sorumludur?
Montreal Sözleşmesi m.19 açık bir sorumluluk kuralı kurar: Taşıyıcı, yolcu, bagaj veya yükün hava yoluyla taşınmasındaki gecikmeden kaynaklanan zarardan sorumludur. Bagajın geç teslim edilmesi nedeniyle doğrudan ekonomik kayıp meydana geldiyse yolcu bu zararı belgeleyerek ister.
Hüküm, gecikmenin varlığı ile tazminat miktarını birbirinden ayırır. Bagajın üç gün geç gelmesi tek başına 1.519 SDR ödeme hakkı vermez. Yolcu, gecikme döneminde bagajında bulunan günlük kullanım eşyalarına erişemediği için yaptığı zorunlu ve makul harcamaları ortaya koyar. Taşıyıcının ödeyeceği tutar ispatlanan zarar ile sınırlıdır; m.22/2’deki 1.519 SDR ise üst sınırdır.
Taşıyıcı, m.19’un ikinci cümlesindeki kurtuluş kanıtını ileri sürebilir. Taşıyıcı ve görevlileri zararı önlemek için makul olarak gerekli bütün tedbirleri aldıklarını veya bu tedbirleri almalarının imkânsız olduğunu ispat ederse gecikme sorumluluğu doğmaz. İspat yükü bu savunmayı yapan taşıyıcıdadır.
1.519 SDR Bagaj Tazminatı Sınırı Ne Anlama Gelir?
Montreal Sözleşmesi m.22/2’deki bagaj sorumluluk limiti ICAO’nun m.24 uyarınca yaptığı periyodik gözden geçirme sonucunda 28 Aralık 2024 tarihinden itibaren 1.519 SDR olarak uygulanmaktadır. 2026’da uluslararası bagaj kaybı, hasarı veya gecikmesi dosyalarında eski 1.000 SDR veya 1.288 SDR tutarları güncel değildir.
1.519 SDR, yolcu başına üst sınırdır; bavul başına değildir. İki bavulu geciken tek yolcu bakımından limit iki katına çıkmaz. Aynı rezervasyonda iki ayrı yolcunun kendi bagajları bakımından zararları varsa her yolcunun dosyası ve bagaj ilişkisi ayrıca gösterilir.
SDR bir para birimi değil, Uluslararası Para Fonu tarafından tanımlanan hesap birimidir. Montreal m.23 gereğince mahkeme kararında SDR tutarı, karar tarihindeki değer esas alınarak ulusal para birimine çevrilir. Havayolu şirketinin başvuru aşamasında yerel para üzerinden yaptığı teklif de zararın gerçek miktarı ve güncel SDR sınırıyla karşılaştırılmalıdır.
Yolcu bagajı teslim ederken varışta teslimde özel menfaat beyanında bulunmuş ve gerektiğinde ek bedeli ödemişse m.22/2’deki standart limitin üzerinde sorumluluk kurulabilir. Bu, normal bagaj etiketinden ayrı, taşıyıcıya yapılan özel değer/menfaat beyanıdır.
Geciken Bagajda Hangi Zararlar Talep Edilir?
Talep, gecikmeyle illiyet bağı bulunan gerçek zarara dayanır. Yolcu bagajına erişemediği dönemde temel ihtiyaçlarını karşılamak için yaptığı makul harcamaları belgeleyebilir. İç çamaşırı, temel kıyafet, kişisel bakım ürünü ve seyahatin niteliğine göre zorunlu başka ihtiyaçlar dosyaya eklenir. Her satın almanın gecikme dönemiyle ve gerçek ihtiyaçla bağlantısı kurulmalıdır.
Lüks veya seyahatin koşullarıyla açıklanamayan harcamalar otomatik olarak taşıyıcıya yüklenmez. Bagaj ertesi gün teslim edilmişken haftalık gardırop alışverişi yapılması ya da gecikmeyle bağlantısı bulunmayan elektronik ürün alınması gerçek zarar sınırını aşar. Talebin güçlü olması için her fişin tarihi, tutarı, para birimi ve alınan ürün görünür olmalıdır.
İş seyahatinde bagajda bulunan ve gecikme nedeniyle yeniden temin edilmesi zorunlu malzeme bakımından da somut zarar belgelendirilir. Ancak bagajda yüksek değerli veya taşıyıcının taşıma şartlarında özel kurala bağlı eşya bulunması, ayrıca bagajın niteliği ve sözleşme şartları bakımından değerlendirilir.
Bagaj teslim edildikten sonra geçici ihtiyaç için satın alınan kullanılabilir eşyanın tamamının bedeli her durumda zarar değildir iddiası taşıyıcı tarafından ileri sürülebilir. Bu nedenle dosya, yalnız “harcadım” mantığıyla değil, gecikme süresi, seyahat amacı, yer ve zorunluluk bağlamında hazırlanmalıdır.
Montreal m.31’e Göre 21 Günlük Şikâyet Süresi Nasıl Hesaplanır?
Bagaj gecikmesinde en kritik süre Montreal Sözleşmesi m.31/2’dedir. Geciken bagaj yolcunun tasarrufuna bırakıldığı tarihten itibaren en geç 21 gün içinde taşıyıcıya yazılı şikâyet yapılmalıdır. Sürenin başlangıcı uçuş tarihi değil, bagajın fiilen teslim edildiği tarihtir.
Şikâyet yazılı olmalıdır. Taşıyıcının internet formu, e-posta sistemi veya yazılı talep kanalı kullanıldığında başvurunun gönderildiğini ve içeriğini gösteren kayıt saklanır. Yalnız çağrı merkezinde sözlü görüşme yapıp dosya numarası almamak m.31’in yazılı şikâyet şartını güvenli biçimde karşılamaz.
Şikâyette yolcunun adı, uçuş numarası, tarih, bagaj etiketi, PIR numarası, bagajın fiilen teslim tarihi, gecikme süresi, yapılan harcamalar ve talep edilen toplam tutar açıkça yer almalıdır. Fiş ve faturalar okunaklı biçimde eklenir. Başvuru yalnız “bagajım geç geldi, tazminat istiyorum” cümlesiyle bırakılmamalıdır.
Montreal m.31/4, süresinde şikâyet yapılmamasının ağır sonucunu düzenler: Taşıyıcının hilesi bulunmadıkça taşıyıcıya karşı dava açılamaz. Bu nedenle 21 günlük süre, basit bir müşteri hizmetleri prosedürü değil doğrudan hak kaybı doğurabilen sözleşmesel süre rejimidir.
PIR Kaydı Nedir ve Tazminat İçin Neden Önemlidir?
PIR (Property Irregularity Report), havaalanındaki bagaj hizmetleri biriminde bagajın kayıp, gecikmiş veya hasarlı olduğunun kayda geçirilmesidir. Montreal Sözleşmesi metni tazminat hakkını yalnız PIR formu bulunmasına bağlamaz; buna rağmen PIR, bagajın varışta teslim edilmediğini ve sorunun hangi anda bildirildiğini ispatlayan temel delillerden biridir.
Yolcu varış bandında bagajını bulamadığında havaalanından ayrılmadan havayolu veya yer hizmetleri bagaj birimine başvurmalı, bagaj etiketiyle kayıt açtırmalı ve PIR numarasını saklamalıdır. Bagajın rengi, markası, ölçüsü, ayırt edici işaretleri ve geçici teslim adresi doğru yazılmalıdır.
PIR kaydı açıldıktan sonra 21 günlük tazminat şikâyeti ayrıca yapılmalıdır. PIR, gecikme ihbarıdır; ayrıntılı parasal tazminat talebi yerine geçeceği varsayılmamalıdır. Bagaj teslim edildiğinde teslim tarihi ve mümkünse teslim belgesi ayrıca saklanmalıdır.
Geciken Bagaj Tazminatında Hangi Belgeler Saklanmalı?
- Elektronik bilet, rezervasyon kaydı ve boarding pass.
- Bagaj etiketi ve bagaj numarası.
- PIR raporu ve takip numarası.
- Bagajın teslim edildiği tarihi gösteren taşıyıcı veya kurye kaydı.
- Gecikme dönemindeki zorunlu alışveriş fişleri ve faturaları.
- Kredi kartı ekstresi veya ödeme belgesi.
- Taşıyıcıyla yapılan e-posta ve web formu yazışmaları.
- 21 günlük yazılı şikâyetin gönderim ve teslim kaydı.
- Taşıyıcının ret, kısmi ödeme veya teklif yazısı.
- Özel menfaat/değer beyanı yapıldıysa ilgili belge ve ek ücret makbuzu.
Yabancı para birimindeki harcamalar kendi para birimi ve işlem tarihiyle saklanmalıdır. Sonradan yalnız TL karşılığını yazmak yerine orijinal fişin tutarı ve kur bilgisi muhafaza edilir.
Havayolu Şirketi Hangi Savunmaları İleri Sürebilir?
Birinci savunma m.19 kapsamındaki kurtuluş kanıtıdır. Taşıyıcı, zararı önlemek için makul olarak gerekli bütün tedbirleri aldığını veya bunları almasının imkânsız olduğunu ispatlamaya çalışır. İkinci savunma, yolcunun talep ettiği masrafın gecikmeyle bağlantısız veya aşırı olduğudur. Üçüncü savunma, m.31’deki 21 günlük yazılı şikâyet süresinin kaçırıldığıdır.
Montreal m.20 uyarınca zarara tazminat talep eden kişinin kendi kusurlu fiili veya ihmali neden olmuşsa, taşıyıcı bu oranda tamamen veya kısmen sorumluluktan kurtulur. Örneğin yolcu yanlış teslimat adresi vererek bagajın kendisine ulaştırılmasını geciktirmişse gecikmenin o bölümü ayrıca değerlendirilir.
Taşıyıcının genel işlem koşulunda Montreal Sözleşmesinin sorumluluğunu ortadan kaldıran veya Sözleşmedeki limitin altına indiren hüküm bulunması m.26 çerçevesinde geçersizdir. Uluslararası sözleşmenin emredici sorumluluk rejimi, standart taşıma şartıyla yolcu aleyhine bertaraf edilemez.
Bagaj Gecikme Tazminatı ile 250/400/600 Euro Uçuş Gecikme Tazminatı Aynı Şey mi?
Hayır. Uçuşun üç saat veya daha fazla gecikmesine ilişkin SHY-YOLCU sistemindeki sabit tazminat ile bagajın gecikmesine ilişkin Montreal Sözleşmesi zararı farklı hukuki taleplerdir. Birinde yolcunun kendisinin varış gecikmesi ve yolcu hakları, diğerinde bagajın geç tesliminden doğan gerçek zarar incelenir.
Uçak zamanında varmış fakat bagaj üç gün sonra teslim edilmişse SHY-YOLCU’daki uçuş gecikme tazminatı bu nedenle doğmaz; Montreal m.19 ve m.22/2 bagaj gecikmesi zararı gündeme gelir. Uçuş da gecikmiş, bagaj da gecikmişse her talebin hukuki şartları ayrı ayrı değerlendirilir.
Sitemizdeki 3 saat ve üzeri uçuş gecikmesi tazminatı rehberi yolcunun uçuş gecikmesi haklarını; bu sayfa ise bagaj gecikmesini açıklar.
Montreal m.35’e Göre Dava Açma Süresi Ne Kadar?
Montreal Sözleşmesi m.35’e göre tazminat davası açma hakkı, uçağın varış tarihinden, varması gereken tarihten veya taşımanın durduğu tarihten itibaren iki yıl içinde kullanılmazsa sona erer. İki yıllık sürenin hesabında davaya bakan mahkemenin usul hukuku uygulanır.
Bu iki yıllık süre, m.31’deki 21 günlük yazılı bagaj şikâyet süresinin yerine geçmez. Yolcu önce m.31’e uygun biçimde şikâyetini 21 gün içinde yapmalı; uyuşmazlık çözülemezse m.35’teki iki yıllık üst süre dolmadan dava yolunu kullanmalıdır.
Taşıyıcının aylar boyunca müşteri hizmetleri görüşmesini sürdürmesi, iki yıllık süreyi kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Dava tarihi planlanırken ilk uçuş ve varış bilgileri dosyanın başında sabitlenmelidir.
Geciken Bagaj Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Montreal Sözleşmesi m.33 genel yetki seçeneklerini belirler. Davacı, taraf devletlerden birinin ülkesinde olmak üzere taşıyıcının yerleşim yeri, esas işyeri, sözleşmenin yapıldığı işyeri veya varış yeri mahkemelerinden birinde dava açabilir. Yolcunun Türkiye varışlı uluslararası uçuşunda bu seçeneklerden Türkiye’de yetki doğuran bağlantı bulunup bulunmadığı somut bilet ve taşıyıcı yapısına göre kontrol edilir.
Montreal Sözleşmesindeki milletlerarası yetki ile Türk hukukundaki görev ve iç yetki ayrıdır. Uyuşmazlığın tüketici işlemi niteliği, tarafların sıfatı ve talep miktarı Türk hukukundaki görevli merci değerlendirmesinde dikkate alınır.
Yurt Dışında Yaşayan Yolcu Türkiye’deki Uyuşmazlığı Nasıl Takip Eder?
Yurt dışında yaşayan yolcu, Türkiye bağlantılı uluslararası uçuş uyuşmazlığını geçerli vekâletnameyle Türkiye’deki avukat aracılığıyla takip edebilir. İlk aşamada bilet, boarding pass, bagaj etiketi, PIR, harcama fişleri ve havayolu yazışmaları dijital dosyada toplanır. Yabancı ülkede düzenlenen resmî belge gerekiyorsa belgenin niteliğine göre apostil veya tasdik ve Türkçe tercüme tamamlanır.
Vekâletname ve yabancı belge kullanımı hakkında yabancı resmî belgelerin Türkiye’de kullanımı rehberi ile yurt dışından avukatlık vekâletnamesi rehberi birlikte incelenebilir.
Bagaj Gecikmesinde En Sık Yapılan Hatalar
- 1.519 SDR’yi belge aranmadan ödenecek sabit tazminat sanmak.
- Bagaj teslim edildikten sonra 21 günlük yazılı şikâyet süresini kaçırmak.
- Yalnız çağrı merkezini arayıp yazılı başvuru kaydı oluşturmamak.
- PIR kaydı açtırmadan havaalanından ayrılmak.
- Fiş ve faturaları saklamamak.
- Uçuş gecikmesi tazminatı ile bagaj gecikmesi zararını birbirine karıştırmak.
- Eski 1.288 SDR sınırını 2026 dosyasında kullanmak.
- İki yıllık dava süresini müşteri hizmetleri görüşmeleri nedeniyle gözden kaçırmak.
Bagaj Gecikmesi Dosyasında Zarar Hesabını Güçlendiren Uygulama Kontrolleri
Bagaj gecikmesi talebinde yalnız fişlerin toplamını yazmak yerine her harcamanın gecikmenin hangi günü yapıldığı, bagajın o tarihte hâlâ teslim edilip edilmediği ve satın alınan ürünün seyahatin niteliği bakımından neden zorunlu olduğu açıklanmalıdır. Örneğin iş seyahatinde ertesi sabah yapılacak toplantı için temel kıyafet alınması ile bagaj teslim edildikten sonra yapılan alışveriş aynı hukuki bağlantıya sahip değildir. Harcama tablosuna tarih, ürün, tutar, para birimi ve zorunluluk açıklaması eklenmesi gerçek zarar iddiasını somutlaştırır.
Taşıyıcı bagajın teslim edildiği saati farklı gösteriyorsa kurye mesajı, otel resepsiyon teslim kaydı, e-posta veya uygulama bildirimi karşılaştırılmalıdır. Montreal m.31’deki 21 günlük süre bakımından bagajın yolcunun tasarrufuna fiilen bırakıldığı tarih önemlidir. Bu nedenle “sistem teslim edildi gösteriyor” kaydı ile gerçek teslim zamanı çelişiyorsa karşı delil aynı anda saklanmalıdır.
Birden fazla yolcu aynı rezervasyonda seyahat etmişse hangi bagaj etiketinin hangi yolcuya ait olduğu dosyada ayrıştırılır. 1.519 SDR sınırı bavul sayısına değil yolcuya bağlı olduğundan, eşlerden birinin iki bavulu ile diğerinin bir bavulunun gecikmesi hâlinde bagaj etiketleri ve yolcu isimleri eşleştirilmelidir. Ortak kredi kartıyla yapılan alışverişlerde harcamanın hangi yolcunun zorunlu ihtiyacına ilişkin olduğu açıklanır.
Taşıyıcı kısmi ödeme yapmışsa bu ödeme toplam talebin hesabında açıkça gösterilir. Kısmi ödeme kabul edilirken taşıyıcının gönderdiği metinde tüm taleplerden feragat, ibra veya sulh sonucu doğuran bir kayıt bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Yolcu, yalnız ödemenin tutarına bakarak hukuki sonuç doğuran kabul metnini göz ardı etmemelidir.
Son olarak, bagaj gecikmesi zararı ile bagajın tesliminden sonra fark edilen fiziksel hasar aynı dosyada ortaya çıkabilir. Gecikme için m.31’de 21 günlük süre; hasar için ise teslimden itibaren 7 günlük yazılı bildirim süresi ayrı ayrı takip edilir. Aynı bagaj olayında iki farklı süre bulunduğu için taşıyıcıya gönderilen başvuruda gecikme zararı ve fiziksel hasar kalemleri ayrı başlıklarla yazılmalıdır.
Resmî ve İlgili Kaynaklar
- ICAO – 1999 Montreal Sözleşmesi metni
- ICAO – 28 Aralık 2024’ten geçerli güncel sorumluluk sınırları
- Kayıp bagaj tazminat dilekçesi örneği
Sık Sorulan Sorular
Bagajım iki gün geç geldi, otomatik 1.519 SDR alır mıyım?
Hayır. 1.519 SDR üst sınırdır. Gecikmeden doğan gerçek ve belgeli zarar talep edilir.
Bagaj gecikmesi için kaç gün içinde havayoluna yazmalıyım?
Bagajın teslim edildiği tarihten itibaren en geç 21 gün içinde yazılı şikâyet yapılmalıdır.
PIR formu tek başına tazminat başvurusu mudur?
Hayır. PIR gecikmenin havaalanında kayda alınmasını sağlar; parasal talep ve harcama belgeleri ayrıca yazılı başvuruyla sunulmalıdır.
1.519 SDR bavul başına mı hesaplanır?
Hayır. Montreal m.22/2’deki sınır yolcu başınadır.
Giyim alışverişinin tamamı ödenir mi?
Yalnız gecikme süresinde makul ve zorunlu olduğu ispatlanan gerçek zarar talep edilir.
Uçuş da üç saat geciktiyse ayrıca tazminat istenir mi?
SHY-YOLCU kapsamındaki uçuş gecikmesi hakkı ile Montreal kapsamındaki bagaj gecikmesi zararı ayrı şartlara tabidir; şartları varsa ayrı ayrı ileri sürülür.
Dava açma süresi kaç yıldır?
Montreal m.35 uyarınca iki yıldır. Bu süre 21 günlük bagaj şikâyeti süresini ortadan kaldırmaz.
Yurt dışından Türkiye’de avukatla takip yapılabilir mi?
Evet. Geçerli vekâletnameyle başvuru ve dava avukat aracılığıyla yürütülebilir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Bu rehber 1999 Montreal Sözleşmesi m.1, 19, 20, 22, 23, 26, 31, 33 ve 35 ile ICAO’nun 28 Aralık 2024’ten itibaren geçerli güncel SDR sınırları esas alınarak hazırlanmıştır.
Uluslararası Uçuş Uyuşmazlığı İçin İletişim
Son mevzuat ve sözleşme kontrolü: 12 Eylül 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
BAKIRCI & KESKİN HUKUK BÜROSU sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
